දකුණු ආසියාවේ ක්රිකට් යනු හුදෙක් ලකුණු පුවරුවකට සීමා වූ ක්රීඩාවක් නොවේ. එය ආගමක්, සංස්කෘතියක් සහ බොහෝ විට භූ-දේශපාලනික ප්රකාශනයකි. කොළඹ ආර්. ප්රේමදාස ක්රීඩාංගනයට පිවිසෙන දොරටුව අබියස ඉන්දීය සහ පාකිස්ථාන ප්රේක්ෂකයින් දෙදෙනෙකු අතට අත දෙන දර්ශනයත්, ඒ වටා ගොඩනැගී ඇති දැවැන්ත ආරක්ෂක ජාලයත් අපට කියාපාන්නේ එක් කටුක සත්යයකි: එනම්, මේ රටවල් දෙක අතර ක්රීඩාව සහ දේශපාලනය කිසිදා වෙන් කළ නොහැකි ලෙස බද්ධ වී ඇති බවයි.
[ ක්රිකට් යනු හුදෙක් ක්රීඩාවක් පමණක් නොවේ; එය දකුණු ආසියානු උප මහද්වීපයේ ආශාවකට වඩා වැඩි දෙයකි. රසික හැඟීම් සහ දේශප්රේමී උද්යෝගයෙන් විදුලි ගැන්වූ, පිරී ඉතිරී ගිය ක්රීඩාංගනයක පැවති ඉහළ ඔක්ටේන් ඉන්දියා-පාකිස්තාන ගැටුම, ප්රධාන ප්රතිවාදීන් දෙදෙනා අතර සෑම හමුවීමක්ම අමතක නොවන එකක් බවට පත් කරයි. අද තරගයට පෙර ඊයේ ප්රේමදාස ක්රීඩාංගනය අසලදී ඉන්දීය රසිකයෙක් සහ පකිස්තාන රසිකයෙක් මිත්රත්ව අභිනය කරන ආකාරය]-පින්තූරය උපුටාගැනීම -Sunday Times1. දේශපාලනය ක්රීඩාව ගිලගැනීම (Politics Swallowing Sports)
ක්රීඩාවේ මූලික අරමුණ සහෝදරත්වය සහ සාමකාමී තරගකාරීත්වය වුවද, ඉන්දු-පාකිස්ථාන තරගයකදී දේශපාලනය විසින් එම මූලික අරමුණ සම්පූර්ණයෙන්ම යටපත් කරනු ලබයි.
- අධි-ජාතිකවාදයේ රංග භූමියක් වීම: අද වන විට ඉන්දු-පාකිස්ථාන ක්රිකට් තරගයක් යනු ‘ප්රොක්සි යුද්ධයක්’ (Proxy War) හෙවත් ආදේශක යුද්ධයක් බවට පත්ව ඇත. ජයග්රහණය ජාතික අභිමානයේ ඉහළම සංකේතය ලෙසත්, පරාජය ජාතික අවමානයක් ලෙසත් දේශපාලඥයින් සහ මාධ්ය විසින් අර්ථකථනය කරනු ලබයි.
- ආරක්ෂක යාන්ත්රණයන්ගේ මැදිහත්වීම: ඔබ සඳහන් කළ පරිදි, සාමාන්ය ක්රිකට් තරගයකට ‘රෝ’ (RAW) හෝ පාකිස්ථාන ඔත්තු සේවා අවශ්ය නොවේ. නමුත් මෙම තරගය ඉලක්ක කරගෙන යම් ත්රස්තවාදී හෝ දේශපාලනික කඩාකප්පල්කාරී ක්රියාවක් සිදුවුවහොත්, එය කලාපීය යුද්ධයක් දක්වා වර්ධනය වීමේ අවදානමක් ඇත. ක්රීඩාංගනයක් වටා මෙතරම් බුද්ධි අංශ ජාලයක් ක්රියාත්මක වන්නේ ක්රීඩාව සම්පූර්ණයෙන්ම දේශපාලනික සහ ජාතික ආරක්ෂක ගැටළුවක් බවට පත්ව ඇති බැවිනි.
- ද්විපාර්ශ්වික තරග අත්හිටුවීම: දේශපාලනය ක්රීඩාව ගිලගැනීමේ පැහැදිලිම නිදසුන වන්නේ, දේශපාලනික අර්බුද හේතුවෙන් දශකයකට වැඩි කාලයක් තිස්සේ මෙම රටවල් දෙක අතර ද්විපාර්ශ්වික ක්රිකට් තරග (Bilateral series) නොපැවැත්වීමයි. ඔවුන් මුණගැසෙන්නේ ICC ලෝක කුසලාන හෝ ආසියානු කුසලාන වැනි පොදු තරගාවලිවලදී, එයත් ශ්රී ලංකාව වැනි මධ්යස්ථ රටවලදී පමණි.
2. ක්රීඩාව දේශපාලනය ගිලගැනීම (Sports Swallowing Politics)
අනෙක් අතට, ක්රීඩාව සතුව දේශපාලනික සීමා මායිම් බිඳ දැමීමේ අපූරු හැකියාවක් ද පවතී. ඡායාරූපයෙන් පෙනෙන මිත්රත්වය මෙයට කදිම උදාහරණයකි.
- ක්රිකට් රාජ්යතාන්ත්රිකභාවය (Cricket Diplomacy): දේශපාලඥයින්ට එකම මේසයක වාඩි වී සාකච්ඡා කිරීමට නොහැකි වන විට, බොහෝ විට ක්රිකට් ක්රීඩාව ඒ සඳහා පාලමක් ලෙස ක්රියා කරයි. අතීතයේදී ඉන්දීය සහ පාකිස්ථාන රාජ්ය නායකයින් ක්රිකට් තරග නැරඹීම සඳහා එකිනෙකාගේ රටවලට සංචාරය කරමින් දේශපාලනික උණුසුම සමනය කිරීමට උත්සාහ කර ඇත.
- මහජනතාව අතර බැඳීම (People-to-People Contact): දේශපාලඥයින් සහ මාධ්ය විසින් කොතරම් වෛරය වැපිරුවද, ක්රීඩාලෝලීන් එකිනෙකාට ගරු කරති. විරාත් කෝලිට පාකිස්ථානයේ ඇති ජනප්රියත්වයත්, බාබර් අසාම්ට ඉන්දියාවේ ඇති පිළිගැනීමත් මීට සාක්ෂි දරයි. ඡායාරූපයේ සිටින රසිකයින් දෙදෙනාගේ අතට අත දීමෙන් සංකේතවත් කරන්නේ, ආණ්ඩුවල දේශපාලනික න්යාය පත්ර ක්රීඩාවේ සැබෑ ජීව ගුණය සහ මානව සබඳතා ඉදිරියේ පරාජය වන අවස්ථාද පවතින බවයි.
ශ්රී ලංකාවේ භූමිකාව: මධ්යස්ථ කලාපය
මෙම 2026 ලෝක කුසලාන සමයේ ශ්රී ලංකාවට හිමිව ඇත්තේ සුවිශේෂී වගකීමකි. දැවැන්ත දේශපාලනික බලවතුන් දෙදෙනෙකුගේ ගැටුමකට ආරක්ෂිත වේදිකාවක් සැපයීම අභියෝගාත්මක කාර්යයකි. දහසකට අධික ශ්රී ලංකා පොලිස් ආරක්ෂාව යොදවා ඇත්තේ මෙම ‘අධි-අවදානම්’ තත්ත්වය කළමනාකරණය කිරීමටයි.
ඉන්දු-පාකිස්ථාන ක්රිකට් යනු හුදෙක් පන්දු වාර 40ක හෝ 100ක සටනක් නොවේ; එය ඉතිහාසය, දේශපාලනය සහ හැඟීම්වල සම්මිශ්රණයකි. පිටියෙන් පිටත ඔත්තු සේවා සහ හමුදාවන් භූ-දේශපාලනික චෙස් ක්රීඩාවක නිරත වෙද්දී, පිටිය තුළ සහ ප්රේක්ෂකාගාරයේ සිටින ක්රීඩාලෝලීන් තමන්ගේ මව්බිමේ කොඩි දරාගෙන සහෝදරත්වයෙන් අතට අත දෙති. අවසානයේදී අපට ඇසිය යුතු ප්රශ්නය වන්නේ, අනාගතයේදී ජයගන්නේ තුවක්කුව සහ දේශපාලනික සීමා මායිම් ද, නැතහොත් ක්රීඩාංගනයක් ඉදිරිපිට දිගු කළ මේ මිත්රත්වයේ දෑත් ද? යන්නයි.