(විශේෂ නීතිමය විශ්ලේෂණයක්)
ගෝඨාභය රාජපක්ෂ පාලන සමයේ රාජ්ය බුද්ධි සේවා ප්රධානියා ලෙස කටයුතු කළ, විශ්රාමික මේජර් ජෙනරාල් තුවාන් සුරේෂ් සලේ අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව (CID) විසින් පසුගියදා අත්අඩංගුවට ගනු ලැබීය. ත්රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (PTA) යටතේ දින 90ක රැඳවුම් භාරයකට පත්කර සිටින ඔහුගේ අත්අඩංගුවට ගැනීමේ නීත්යානුකූලභාවය අභියෝගයට ලක් කරමින් ඉහළ අධිකරණය හමුවට යාමට මේ වන විට මුල් පෙළේ නීතිඥ මණ්ඩලයක් තීරණය කර තිබේ.
මෙම අත්අඩංගුවට ගැනීම සහ ඊට අදාළ නීතිමය පසුබිම පිළිබඳව සිදුකරන විශේෂ විමර්ශනයකි මේ.
අත්අඩංගුවට ගැනීමේ පදනම: “සාධාරණ සැකයක්” තිබේද?
මෙම අත්අඩංගුවට ගැනීමට ප්රධාන වශයෙන් පදනම් වී ඇත්තේ 2023 වසරේදී බ්රිතාන්යයේ ‘චැනල් ෆෝ’ (Channel 4) නාලිකාව විසින් විකාශය කළ ආන්දෝලනාත්මක වාර්තා වැඩසටහන සහ කතෝලික සභාව නියෝජනය කරන පියතුමෙකු විසින් නව රජයේ මහජන ආරක්ෂක ලේකම්වරයාට කරන ලද පැමිණිල්ලකි.
- නීතිමය තත්ත්වය: ත්රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනතේ (PTA) 6 වැනි වගන්තිය යටතේ පුද්ගලයෙකු අත්අඩංගුවට ගැනීමට නම්, අදාළ තැනැත්තා නීති විරෝධී ක්රියාවකට සම්බන්ධ බවට පොලිසියට “සාධාරණ සැකයක්” (Reasonable Suspicion) පැවතිය යුතුය.
- නීතිඥ තර්කය: හුදෙක් මාධ්ය වාර්තාවක් හෝ (පිල්ලෙයාන්ගේ හිටපු මාධ්ය ලේකම් අසාද් මවුලානා වැනි අයකුගේ) තහවුරු නොකළ ප්රකාශයක් පමණක්, ඉහළම පෙළේ හිටපු බුද්ධි නිලධාරියෙකු දින 90ක් රඳවා තබා ගැනීමට තරම් ප්රමාණවත් ‘සාධාරණ සැකයක්’ නිර්මාණය කරන්නේද යන්න අධිකරණය හමුවේ ප්රබල ලෙස ප්රශ්න කෙරෙනු ඇත.
මූලික අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය වීමක් ද?
මෙම සිදුවීමේදී වඩාත් කතාබහට ලක්වන අනෙක් කරුණ නම්, අත්අඩංගුවට ගත් මුල් දින දෙක තුළ සැකකරුට සිය නීතිඥවරුන් හෝ පවුලේ සාමාජිකයින් හමුවීමට CID ය විසින් අවස්ථාව ලබා නොදීමයි.
- ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 13(3) වගන්තිය මගින් ඕනෑම සැකකරුවෙකුට නීතිඥ සහාය ලබා ගැනීමට ඇති අයිතිය තහවුරු කර ඇත.
- ජාත්යන්තර මානව හිමිකම් ප්රමිතීන්ට පවා පටහැනි වෙමින්, නීතිඥ සහාය අහිමි කිරීම හරහා මෙය “අත්තනෝමතික සහ නීති විරෝධී අත්අඩංගුවට ගැනීමක්” ලෙස අභියාචනාධිකරණය හෝ ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවේ අභියෝගයට ලක් කිරීමට නීතිඥ මණ්ඩලයට පැහැදිලි අවස්ථාවක් නිර්මාණය වී තිබේ.
සලේගෙන් පාපොච්ඡාරණයක් ගතහොත් එය පාස්කු නඩුවට බලපාන්නේ කෙසේද?
සුරේෂ් සලේ මහතා යනු මේ වන විටත් විභාග වෙමින් පවතින, චූදිතයින් 25 දෙනෙකුට එරෙහිව ගොනු කර ඇති විශේෂ ත්රිපුද්ගල මහාධිකරණ නඩුවේ ප්රධාන පැමිණිල්ලේ සාක්ෂිකරුවෙකි. ඔහුගෙන් යම් පාපොච්ඡාරණයක් ලබා ගත්තද, එය නීතිමය වශයෙන් භාවිතා කිරීම අතිශය සංකීර්ණ කටයුත්තකි.
- සාමාන්ය නීතියේ බාධාව: සාක්ෂි ආඥාපනතේ 25 වැනි වගන්තිය අනුව, පොලිසියට කරන පාපොච්ඡාරණ අධිකරණයේදී සාක්ෂි ලෙස පිළිගන්නේ නැත.
- PTA පනතේ ව්යතිරේකය: PTA පනතේ 16 වැනි වගන්තිය යටතේ සහකාර පොලිස් අධිකාරීවරයෙකුට (ASP) ඉහළ නිලධාරියෙකුට කරන පාපොච්ඡාරණයක් සාක්ෂියක් ලෙස පිළිගත හැක්කේ එම ප්රකාශය කළ පුද්ගලයාට එරෙහිව පමණි.
- වෙනත් චූදිතයින්ට එරෙහිව භාවිතා කළ නොහැක: ඔහු අලුතින් සම-විත්තිකරුවෙකු බවට පත් වුවද, ඔහු ලබාදෙන පාපොච්ඡාරණයක් දැනට විභාග වන නඩුවේ අනෙකුත් විත්තිකරුවන්ට එරෙහිව සෘජුවම සාක්ෂියක් ලෙස භාවිතා කිරීමේ හැකියාවක් ශ්රී ලංකා නීතිය තුළ නොමැත.
ඉදිරියට කුමක් සිදුවනු ඇත්ද?
PTA පනතේ 9 වැනි වගන්තිය යටතේ ආරක්ෂක අමාත්යවරයා විසින් නිකුත් කර ඇති දින 90ක රැඳවුම් නියෝගය අත්තනෝමතික බව පවසමින් නීතිඥවරුන් ඉදිරියේදී මූලික අයිතිවාසිකම් (FR) පෙත්සමක් ගොනු කිරීමට නියමිතය. මෙම නඩු විභාගයේදී, චැනල් 4 චෝදනා මත පමණක් පදනම්ව සිදුකළ මෙම අත්අඩංගුවට ගැනීම නීත්යානුකූල ද යන්න පිළිබඳව මෙරට ඉහළම අධිකරණය විසින් තීරණාත්මක තීන්දුවක් ලබා දෙනු ඇත.
(සටහන: මෙම ලිපිය පවතින නීති ප්රතිපාදන සහ වාර්තා වී ඇති කරුණු මත පදනම් වූ නීතිමය විශ්ලේෂණයක් පමණි.)