නගර ශාලා ගිනිබත් වෙයි; 1,200කට වැඩි පිරිසක් දැලට – මැතිවරණයට මාස 6ක් තබා ප්‍රංශය මහා දේශපාලන කුණාටුවකට මැදිවූ හැටි පිළිබඳ විශේෂ ගවේෂණාත්මක විමසුමක්
ප්‍රංශය යළිත් වරක් අතිශය තීරණාත්මක සමාජ, ආර්ථික හා දේශපාලන කුණාටුවක කේන්ද්‍රස්ථානය බවට පත්වෙමින් තිබේ. 2026 ඔක්තෝබර් 17 වැනි සෙනසුරාදා එරට ප්‍රධාන නගර රැසක ඇවිලී ගිය විරෝධතා හුදු ආණ්ඩුවට එරෙහි සටන් පාඨයකින් ඔබ්බට ගොස් ප්‍රචණ්ඩ ගැටුම් දක්වා පරිවර්තනය විය. පැය කිහිපයක් ඇතුළත පුද්ගලයන් 1,200කට අධික පිරිසක් අත්අඩංගුවට පත්වීම සහ පොලිස් නිලධාරීන් 150කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් තුවාල ලැබීම පෙන්නුම් කරන්නේ, මෙය සාමාන්‍ය වෘත්තීය සමිති ක්‍රියාමාර්ගයකට වඩා ජනතා කෝපයේ බරපතළ පුපුරා යාමක් බවයි.
විශේෂයෙන්ම 2027 මුල් භාගයේ පැවැත්වීමට නියමිත ප්‍රංශ ජනාධිපතිවරණයට තවත් ඇත්තේ මාස හයක පමණ කෙටි කාලයකි. ජනාධිපති එමානුවෙල් මැක්‍රොන් සිය ධුර කාලයේ අවසන් අදියර ගෙවමින් සිටින පසුබිමක නිර්මාණය වී ඇති මෙම අර්බුදය පිටුපස ඇති සැබෑ සමාජ ගතිකයන් සහ දේශපාලන ප්‍රතිවිපාක ගැඹුරින් විමසා බැලිය යුත්තකි.
පන්ති කාමරයෙන් වීදියට: අර්බුදයේ මූලාරම්භය සහ සමාජ සන්ධානය
මෙම විරෝධතා රැල්ල එක රැයකින් පැන නැඟුණක් නොවේ. පසුගිය සැප්තැම්බර් මාසයේදී ප්‍රංශ පාසල් පද්ධතියේ පවතින සම්පත් හිඟය, අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ සහ යටිතල පහසුකම් කප්පාදුවට එරෙහිව සිසුන් ආරම්භ කළ පාසල් වර්ජන මෙහි ආරම්භක පුළිඟුව විය. එහෙත් එම සිසු අරගලය ඉතා කෙටි කලකින් මුළුමහත් සමාජයම වෙළාගත් දැවැන්ත විරෝධතාවක් බවට පත්වූයේ, ප්‍රංශ සමාජයේ බහුතරයක් පීඩාවට පත්කර ඇති සාධක ත්‍රිත්වය හේතුවෙනි:
- නොනැවතී ඉහළ යන ජීවන වියදම සහ උද්ධමනය
- ඉන්ධන සහ බලශක්ති මිලෙහි සීඝ්‍ර ඉහළ යාම
- සුභසාධන සහ රාජ්‍ය අංශයේ වියදම් දැඩි ලෙස කප්පාදු කිරීම
CGT වෘත්තීය සමිතියේ වාර්තාවලට අනුව විරෝධතාකරුවන් 800,000කට ආසන්න පිරිසක් වීදි බැස තිබේ. මෙහි කැපී පෙනෙන ලක්ෂණය වන්නේ, පෙර නොදුටු ආකාරයේ පුළුල් සමාජ සන්ධානයක් ගොඩනැඟී තිබීමයි. සාම්ප්‍රදායික කම්කරු වෘත්තීය සමිති, ගොවීන්, විශ්‍රාමිකයන්, අන්ත-වාමාංශික ක්‍රියාකාරීන් මෙන්ම දේශගුණික යුක්තිය වෙනුවෙන් පෙනී සිටින තරුණ පරපුර ද මේ වටා රොක්ව සිටිති. ජාත්‍යන්තර පරිසර ක්‍රියාකාරිනී ග්‍රේටා ටියුන්බර්ග් (Greta Thunberg) පැරිස් නුවර සිසු විරෝධතාවලට සෘජුව එක්වීම මඟින් පෙන්නුම් කරන්නේ, මෙම අරගලය ආර්ථික සාධක මෙන්ම පාරිසරික සහ සමාජ ප්‍රතිපත්තිමය බිඳවැටීම් එකට ඈඳාගත් පුළුල් වේදිකාවක් බවට පත්ව ඇති බවයි.
“කහ කබා” සෙවණැලි සහ ප්‍රචණ්ඩත්වයේ පරිමාණය
විරෝධතාකරුවන් බොහෝ දෙනෙකු කහ පැහැති ආරක්ෂිත කබා (Yellow Vests) පැළඳ සිටීම, 2018 වසරේ ප්‍රංශය අකර්මණ්‍ය කළ සුප්‍රකට “කහ කබා අරගලයේ” මතකයන් යළි අවදි කරවයි. එහෙත් මෙවර දක්නට ලැබෙන විනාශකාරී ස්වභාවය වඩාත් තියුණු මුහුණුවරක් ගෙන තිබේ:
- ලිමෝජ් (Limoges): වසර 143ක් පැරණි ඓතිහාසික ලිමෝජ් නගර ශාලාවට ගිනි තබා සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ විනාශ කිරීම, රාජ්‍ය යාන්ත්‍රණය කෙරෙහි පවතින ආක්‍රමණශීලී විරෝධයේ ප්‍රබල සංකේතයක් විය.
- මාර්සෙයිල් (Marseille): ප්‍රධාන මාවත් අවහිර කරමින් කසළ බඳුන් සහ දේපළ ගිනි තැබීම් බහුලව වාර්තා විය.
- පැරිස් අගනුවර: රජයේ ගොඩනැගිලි ඉලක්ක කර ගනිමින් එල්ල වූ ප්‍රහාර මර්දනය කිරීමට පොලිසියට කඳුළු ගෑස් සහ ජල ප්‍රහාර එල්ල කිරීමට සිදුවිය.
- ලිල් (Lille), කැලේ (Calais) සහ බ්‍රෙස්ට් (Brest): පොදු ආයතන, බැංකු සහ රාජ්‍ය කාර්යාල ඉලක්ක කර ගනිමින් බරපතළ ප්‍රහාර එල්ල විය.
රජයේ නිලධාරීන් මෙම විනාශකාරී ක්‍රියා පිටුපස ‘බ්ලැක් බ්ලොක්’ (Black Bloc) වැනි අන්ත-වාමාංශික (ultra-left) සටන්කාමී කල්ලි ක්‍රියාත්මක වන බවට චෝදනා නඟයි. කෙසේ වෙතත්, සාමකාමී මහජන විරෝධය සහ සන්නද්ධ කඩාකප්පල්කාරී ප්‍රහාර අතර සීමාව බොඳවීම ආණ්ඩුවට මහජන සාමය රැකගැනීමේදී දැඩි අභියෝගයක් එල්ල කර ඇත.
එමානුවෙල් මැක්‍රොන් හමුවේ ඇති උභතෝකෝටිකය
මැක්‍රොන් ජනාධිපතිවරයාගේ දෙවන ධුර කාලයේ අවසන් මාස හය අතිශය තීරණාත්මක කඩඉමකට පිවිස තිබේ. සාමාන්‍යයෙන් ධුර කාලයක අවසානයට ළඟාවන නායකයෙකුට මුහුණදීමට සිදුවන ‘ලෙම් ඩක්’ (Lame duck) හෙවත් බලය පිරිහීමේ තත්ත්වය මෙහිදී වඩාත් උග්‍ර වී ඇත්තේ ජනතා සහයෝගය ශීඝ්‍රයෙන් පිරිහී යාම හේතුවෙනි.
ප්‍රංශයේ ප්‍රමුඛතම BFMTV නාලිකාවේ නවතම මත විමසුම අනාවරණය කරන පරිදි, ප්‍රංශ ජනතාවගෙන් 70%කට ආසන්න ප්‍රතිශතයක් මෙම ජීවන වියදම් විරෝධතාවලට සිය පක්ෂපාතිත්වය පළ කර තිබේ. දේපළ හානි සහ ප්‍රචණ්ඩත්වය සිදු වුවද, බහුතර ජනතාවක් විරෝධතාවල අරමුණ සාධාරණීකරණය කිරීම ආණ්ඩුවට එල්ල වූ දැවැන්ත දේශපාලන කම්පනයකි. මෙය තහවුරු කරන්නේ ප්‍රංශ සමාජය තුළ ආර්ථික අසමානතාව සහ මැක්‍රොන්ගේ නව ලිබරල් ආර්ථික පිළිවෙත් කෙරෙහි ගොඩනැඟී ඇති දැඩි පිළිකුලයි.
ඉදිරි දැක්ම: 2027 මැතිවරණයට වන බලපෑම
මෙම අර්බුදය හුදු නීතිය හා සාමය පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් පමණක් නොවේ; එය ප්‍රංශයේ ඉදිරි දේශපාලන ගමන්මග තීරණය කරන මූලික සාධකයයි.
- මැද මාවතේ බිඳවැටීම: මැක්‍රොන් නියෝජනය කළ ලිබරල් මධ්‍යස්ථවාදී දේශපාලන කඳවුර කෙරෙහි මහජන විශ්වාසය පළුදු වී ඇති අතර, එය ඉදිරි ජනාධිපතිවරණයේදී එම පාර්ශ්වයට දැඩි අවාසියක් වනු ඇත.
- අන්තවාදී ධාරාවන්ගේ නැගී සිටීම: ආර්ථික පීඩනය සහ අස්ථාවරත්වය හමුවේ මාරින් ල පෙන්ගේ (Marine Le Pen) නායකත්වයෙන් යුත් අන්ත දක්ෂිණාංශික බලවේග මෙන්ම, ජීන්-ලූක් මෙලෙන්ෂොන්ගේ අන්ත වාමාංශික බලවේග ද මෙම මහජන කෝපය සිය ඡන්ද පදනම ශක්තිමත් කර ගැනීමට යොදා ගනිමින් සිටී.
- ප්‍රතිපත්තිමය හිරවීම: අයවැය හිඟය පියවා ගැනීමට වියදම් කප්පාදු කිරීම අත්‍යවශ්‍ය බව පෙන්වා දෙන රජයට, මහජන පීඩනය හමුවේ සහන පැකේජ ලබාදීමට හෝ සුභසාධන වියදම් ඉහළ දැමීමට සිදුවුවහොත් එය ප්‍රංශයේ මූල්‍ය ස්ථාවරත්වයට දැඩි පහරක් වනු ඇත.
ප්‍රංශ ඉතිහාසය සාක්ෂි දරන්නේ පාරිභෝගික භාණ්ඩවල මිල සහ ජීවන බර දේශපාලන තන්ත්‍රයන් පෙරළා දැමීමට තරම් බලවත් වූ අවස්ථාවන්ය. ඉතිරිව ඇති මාස හය තුළ සාමාන්‍ය ජනතාවගේ ආර්ථික වේදනාවට ප්‍රායෝගික විසඳුම් ලබාදීමට මැක්‍රොන් රජය අපොහොසත් වුවහොත්, 2027 ජනාධිපතිවරණයෙන් ප්‍රංශය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් දේශපාලන අන්තයකට තල්ලු වීම වැළැක්විය නොහැකි වනු ඇත.