මාර්ලන්ඩ් සාමිවරයාගේ දෙදින ශ්රී ලංකා සංචාරය මතුපිටින් චාරිත්රානුකූල හමුවක් ලෙස පෙනුනද, දේශපාලන හා ආර්ථික කෝණයකින් විමසන විට එය වත්මන් වාමාංශික රජයක් සහ ගෝලීය ප්රාග්ධන ජාලයන් අතර සිදුවෙමින් පවතින නිහඬ ප්රතිසංවිධානයක් (Recalibration) මනාව පෙන්නුම් කරන්නකි.
පොදුරාජ්ය මණ්ඩලීය ව්යාපාර සහ ආයෝජන මණ්ඩලයේ (CWEIC) සභාපතිවරයා ලෙස මාර්ලන්ඩ් සාමිවරයා සිටින්නේ රාජ්යතාන්ත්රිකත්වය සහ වාණිජ කටයුතු එකිනෙක හමුවන තීරණාත්මක සන්ධිස්ථානයක ය. CWEIC යනු හුදු බුද්ධි මණ්ඩලයක් හෝ ආධාර ලබා දෙන ආයතනයක් නොවේ; එය පුද්ගලික ආයෝජන දිරිගැන්වීම සඳහා වන පොදුරාජ්ය මණ්ඩලයේ නිල යාන්ත්රණයයි. යම් රටක් ආර්ථික අර්බුදයකට මුහුණ පා සිටින විට, පාලන තන්ත්ර වෙනස් වූ විට හෝ ප්රතිසංස්කරණ සඳහා වඩාත් විවෘත වන අවස්ථාවන්හිදී මෙම ආයතනයේ මැදිහත්වීම් බහුලව දැකිය හැකිය.
වර්තමාන ශ්රී ලංකාව මෙම රාමුවට මනාව ගැලපේ. ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතාගේ නායකත්වයෙන් යුත් ජාතික ජන බලවේගයේ ආණ්ඩුව බලයට පත්වූයේ මාක්ස්වාදී දේශපාලන සම්ප්රදායක් මත පදනම් වූ, ධනපති විරෝධී පදනමකිනි. එහෙත්, ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ (IMF) දැඩි අධීක්ෂණය යටතේ පවතින ආර්ථිකයක් උරුම කරගත් පාලනාධිකාරියට, ආයෝජන ක්ෂේත්රයේ මතය තීරණය කරන බාහිර පාර්ශවයන් නොසලකා හැරීමට ඇත්තේ ඉතා සීමිත ඉඩකඩකි.
ශ්රී ලංකාව තුළ CWEIC කේන්ද්රස්ථානයක් පිහිටුවීමෙන් පසු මාර්ලන්ඩ් සාමිවරයා සිදු කළ පළමු සංචාරය මෙයයි. ප්රතිපත්තිමය අවිනිශ්චිතතාවයන් ඇති වීමට පෙර, පොදුරාජ්ය මණ්ඩලීය වෙළෙඳ සහ ආයෝජන පරිසර පද්ධතිය තුළ ශ්රී ලංකාව ස්ථාවරව රඳවා තබා ගැනීමේ උපාය මාර්ගික අරමුණක් මෙහි ගැබ්ව ඇති බව පෙනේ. ජනාධිපතිවරයා සහ පෞද්ගලික අංශයේ ප්රධානීන් සමඟ පැවැත්වෙන සාකච්ඡා “ආර්ථික පුනර්ජීවනය” කෙරෙහි අවධානය යොමු කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරුණද, මෙහි සැබෑ යටි අරුත වනුයේ ආයෝජක විශ්වාසය තහවුරු කිරීමයි: එනම් නියාමන ස්ථාවරත්වය, රාජ්ය-පෞද්ගලික හවුල්කාරිත්වයන්ට (PPPs) ඇති විවෘතභාවය සහ ගෝලීය වෙළෙඳපොළ සම්මතයන් සමඟ අඛණ්ඩව කටයුතු කිරීමයි.
ජාතික ජන බලවේගයේ නායකත්වයට මෙය සියුම් දේශපාලන කාරණයකි. බාහිරින් පැටවූ ආර්ථික මොඩලයන්ගෙන් මිදීමක් අපේක්ෂා කරන තම මූලික ආධාරකරුවන්ගෙන්, කොන්සර්වේටිව් ආර්ථික මතවාදයක් සහිත බ්රිතාන්ය සාමිවරයෙකු සමඟ ගනුදෙනු කිරීම විවේචනයට ලක් විය හැකිය. එහෙත් එවැනි සම්බන්ධතාවයක් ප්රතික්ෂේප කිරීම, වසර ගණනාවක අස්ථාවරත්වයෙන් පසුව දැනටමත් සැකයෙන් පසුවන ආයෝජකයින් තවදුරටත් බිය ගැන්වීමට හේතු විය හැක.
දේශපාලන නිරීක්ෂකයින් පෙන්වා දෙන්නේ CWEIC හි ප්රවේශය සාමාන්යයෙන් හුදු මතවාදී එකකට වඩා ක්රමානුකූල (Incremental) එකක් බවයි. එමඟින් රජයකට ප්රතිපත්ති නියම නොකරන අතර, ඒ වෙනුවට දේශීය ප්රමුඛතා ජාත්යන්තර ප්රාග්ධන අවශ්යතා සමඟ පෙළගැස්වීමට කටයුතු කරයි. ඒ අනුව බලන කල, මාර්ලන්ඩ් සාමිවරයාගේ මෙහෙයුම ක්ෂණික වාණිජ ගිවිසුම්වලට වඩා, විදේශීය අයිතිය, රාජ්ය ව්යවසාය ප්රතිසංස්කරණ සහ දීර්ඝකාලීන වෙළෙඳ ඒකාබද්ධතාවය වැනි කාරණා සම්බන්ධයෙන් ජාතික ජන බලවේග රජයේ ස්ථාවරය සලකුණු කරගැනීම අරමුණු කරගත්තක් විය හැකිය.
මෙම සංචාරය පොදුරාජ්ය මණ්ඩලයේ විකාශනය වන භූමිකාව ද ඉස්මතු කරන්නකි. හුදෙක් ඓතිහාසික හෝ රාජ්යතාන්ත්රික සංසදයක් පමණක් නොවන එය, සාම්ප්රදායික බටහිර ණය දෙන්නන්ගෙන් ඔබ්බට විවිධාංගීකරණය අපේක්ෂා කරන මධ්යම ආදායම් ලබන රටවල් ආකර්ෂණය කරගන්නා ‘සමාන්තර ආර්ථික කඳවුරක්’ ලෙස ස්ථානගත වෙමින් පවතී.
ශ්රී ලංකාවට මෙම මැදිහත්වීම තමන්ට වාසිදායක කොන්දේසි මත හසුරුවා ගත හැකිද යන්න තවමත් විවෘත ප්රශ්නයකි. එය රඳා පවතිනු ඇත්තේ, සිය සමාජ පදනම අමනාප නොකර ආයෝජකයින්ට විශ්වාසයක් ඇති කළ හැකි පැහැදිලි, තර්කානුකූල ආර්ථික උපාය මාර්ගයක් බවට සිය දේශපාලන ජනවරම පරිවර්තනය කරගැනීමට ආණ්ඩුවට ඇති හැකියාව මත ය.
මාර්ලන්ඩ් සාමිවරයාගේ කොළඹ හමුවීම් මගින් පුවත්පත් සිරස්තල මවන මට්ටමේ දැවැන්ත නිවේදන නිකුත් නොවන්නට පුළුවන. නමුත් ඒවා මූලික සංඥාවක් සපයයි: එනම් ශ්රී ලංකාවේ නව දේශපාලන පෙළගැස්ම දැනටමත් පැරණි ගෝලීය පද්ධතීන් තුළ සිය ස්ථානය ප්රවේශමෙන්, අවධානයෙන් සහ දැඩි විමර්ශනයක් මධ්යයේ සාකච්ඡා කරමින් සිටින බවයි.