පලස්තීනය නොමැතිව ගත් ජාත්යන්තර තීරණයක විවේචනය
පලස්තීන අයිතිවාසිකම් සහ ඉල්ලීම් සපුරාලීමට අපොහොසත් වන බවත්, ගාසා තීරයට බාහිර භාරකාරත්වයක් පැටවීමට උත්සාහ කරන බවත් පවසමින්, එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක කවුන්සිලය (UNSC) විසින් සම්මත කරන ලද ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්ගේ ගාසා සාම සැලැස්ම හමාස් සංවිධානය දැඩි ලෙස ප්රතික්ෂේප කර ඇත.
ගාසා තීරය නිරායුධකරණය කිරීම සහ ජාත්යන්තර ස්ථායීකරණ බලකායක් (International Stabilisation Force – ISF) යෙදවීම මෙම යෝජනාවේ ප්රධාන කරුණු වේ.
UNSC සම්මත කළ සැලැස්මේ ප්රධාන අංග
එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක කවුන්සිලය පසුගියදා (නොවැම්බර් 17) ට්රම්ප් පරිපාලනය විසින් සකස් කරන ලද මෙම යෝජනාව අනුමත කළේය (රටවල් 13ක් පක්ෂව ඡන්දය දුන් අතර රුසියාව සහ චීනය ඉන් වැළකී සිටියේය). මෙම සැලැස්ම ට්රම්ප්ගේ කරුණු 20ක සටන් විරාම සහ සාම යෝජනාවලියට ජාත්යන්තර බැඳීමක් ලබා දෙයි.
යෝජනාවේ ප්රධාන කරුණු (විදෙස් මාධ්ය වාර්තා අනුව):
ජාත්යන්තර ස්ථායීකරණ බලකාය (ISF):ගාසා තීරයේ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීමට සහ භූමිය නිරායුධකරණය අධීක්ෂණය කිරීමට ජාත්යන්තර හමුදාවක් යෙදවීමට අවසර දීම.
නිරායුධකරණය:හමාස් ඇතුළු “රාජ්ය නොවන සන්නද්ධ කණ්ඩායම්වලින් ආයුධ ස්ථිරවම ඉවත් කිරීම” ISF හි ප්රධාන වගකීමක් ලෙස සඳහන් කිරීම.
පාලන අධිකාරිය:සංක්රාන්ති පාලන ආයතනයක් ලෙස ක්රියාත්මක වන සාම මණ්ඩලයක් (Board of Peace) පිහිටුවීමට අවසර දීම. (න්යායාත්මකව ට්රම්ප් විසින් සභාපතිත්වය දරනු ඇත).
පලස්තීන රාජ්යයක්:ගාසා තීරය ප්රතිසංස්කරණය කිරීමෙන් සහ බටහිර ඉවුරේ පලස්තීන අධිකාරිය අවශ්ය ප්රතිසංස්කරණ සිදු කිරීමෙන් පසු ස්වාධීන පලස්තීන රාජ්යයක් සඳහා “විශ්වාසනීය මාර්ගයක්” ඇති විය හැකි බව සඳහන් කිරීම.
හමාස් සංවිධානයේ විරෝධය සහ විවේචනය
හමාස් සංවිධානය මෙම යෝජනාව ක්ෂණිකව ප්රතික්ෂේප කළේ එය පලස්තීන ජනතාවගේ මූලික ඉල්ලීම් නොසලකා හරින බව පවසමිනි.
- බාහිර භාරකාරත්වය:
මෙම යෝජනාව “ගාසා තීරයට ජාත්යන්තර භාරකාරත්වයක් පනවයි” (Imposes an international guardianship) යනුවෙන් හමාස් ප්රකාශ කළ අතර, එය තම ජනතාව සහ කණ්ඩායම් ප්රතික්ෂේප කරන බව අවධාරණය කළේය.
- නිරායුධකරණය:
ISF බලකායට “ප්රතිරෝධක කණ්ඩායම් නිරායුධ කිරීමේ” වගකීම පැවරීම, එම බලකාය “උදාසීන භාවයෙන් තොර කොට, ආක්රමණිකයාට පක්ෂව ගැටුමට පක්ෂයක් බවට පත් කරයි” යන්න හමාස් සංවිධානයේ ප්රධාන චෝදනාවයි.
- ස්වෛරීභාවය:
පලස්තීන ජනතාවට තම දේශපාලන අනාගතය තීරණය කිරීමට ඇති අයිතිය කිසිදු බාහිර බලවේගයකට අහිමි කළ නොහැකි බවත්, මෙම යෝජනාව “ආක්රමණික ඊශ්රායලයේ අවශ්යතා” ආරක්ෂා කරන බවත් හමාස් ප්රකාශකයෙක් පැවසීය.
විශ්ලේෂණාත්මක විග්රහය: පලස්තීනය නොමැතිව ගත් තීරණය සහ ට්රම්ප්ගේ සැලසුම්
මෙම එක්සත් ජාතීන්ගේ යෝජනාව සහ හමාස් ප්රතික්ෂේප කිරීම ගාසා තීරයේ පශ්චාත්-යුධ අනාගතය පිළිබඳ ගැටලු කිහිපයක් ඉස්මතු කරයි:
1. පලස්තීන භූමිකාව අවතක්සේරු කිරීමආරක්ෂක කවුන්සිලයේ යෝජනාවට හමාස් සංවිධානය කිසිසේත්ම සම්බන්ධ කර නොගැනීම සහ බටහිර ඉවුර පාලනය කරන පලස්තීන අධිකාරියට (PA) ප්රතිසංස්කරණවලට යටත්ව පමණක් සීමිත භූමිකාවක් යෝජනා කිරීම, ගාසා තීරයේ අනාගතය පිළිබඳ තීරණ ගැනීමේදී පලස්තීන නායකත්වයේ ස්වෛරීභාවය සම්පූර්ණයෙන්ම අවතක්සේරු කිරීමක් බවට චෝදනා නැඟේ. පලස්තීනුවන්ගේ ඉරණම තීරණය කරන සැලැස්මක් ඔවුන්ගේ ප්රධාන නියෝජිතයන් (හමාස්) සමඟ සාකච්ඡා නොකිරීම ගැටුම දිග්ගැස්සීමට හේතුවක් විය හැකිය.
2. ගාසා තීරය භූගෝලීය වශයෙන් බෙදීමේ අවදානමවිදෙස් මාධ්ය වාර්තා (විශේෂයෙන් The Guardian) අනාවරණය කරන්නේ, එක්සත් ජනපද හමුදා සැලසුම් ලේඛනවල ගාසා තීරය ‘හරිත කලාපයක්‘ (Green Zone) සහ ‘රතු කලාපයක්‘ (Red Zone) ලෙස දිගුකාලීන බෙදීමකට ලක් කිරීමේ සැලැස්මක් ඇති බවයි.
- හරිත කලාපය: ඊශ්රායල සහ ජාත්යන්තර හමුදා පාලනය යටතේ පවතින අතර ප්රතිසංස්කරණ ආරම්භ කෙරේ.
- රතු කලාපය: විනාශ වී ඇති තත්ත්වයේම පවතී.
මෙමඟින් ඇතිවන ගැටලුව වන්නේ ගාසා තීරය සැබෑ පලස්තීන පාලනය යටතට පත් කරන බවට ට්රම්ප් විසින් දුන් පොරොන්දුව ප්රශ්න කිරීමයි. තවද, ආධාර හරිත කලාපයට පමණක් යොමු කරමින් ජනතාවගේ දේශපාලන තීරණවලට බලපෑම් කිරීමේ අරමුණක් මෙහි තිබිය හැකි බවට විවේචන පවතී.
3. නිරායුධකරණයේ ගැටලුවට්රම්ප්ගේ සැලැස්ම යටතේ හමාස් සංවිධානය නිරායුධ කළ යුතුය. ඊශ්රායලය අවධාරණය කරන්නේ සාමය ඉදිරියට ගෙන යාමට නම් ගාසා තීරය නිරායුධ කළ යුතු බවයි. කෙසේ වෙතත්, හමාස් සංවිධානය, තම පැවැත්මේ අයිතිය සහ “ප්රතිරෝධයේ අයිතිය” යනුවෙන් සලකන ආයුධ භාර දීම සම්පූර්ණයෙන්ම ප්රතික්ෂේප කිරීම නිසා, ISF යෙදවුවහොත් පවා ජාත්යන්තර බලකාය සහ හමාස් කණ්ඩායම් අතර ගැටුම් ඇතිවීමේ බරපතළ අවදානමක් පවතී.
මූලාශ්ර (විදෙස් මාධ්ය වාර්තා):
- Times of India
- The Times of Israel
- CBC News
- The Guardian
- Associated Press (AP)