අද්මිරාල් විසිනි
නගරයේ ප්රධාන පෙළේ පාසලක එක්තරා විදුහල්පතිවරයෙක් සිටියේය. ඔහු අහිංසකයෙකි. උගත්, වියත්, කිසිදු කැළලක් නැති චරිතයකි. කිසිදු දූෂණ භීෂණ චෝදනාවක් ඔහුට තිබුණේ නැත. නිහඬ ජීවිතයක් ගත කළ ඔහු සැබවින්ම යහපත් මනුෂ්යයෙකි.
එක්වරම, කවුදෝ කෙනෙක් ඔහුට ගුරු පත්වීමක් පිරිනැමුවේය. ඔහු ඒ සඳහා කිසිසේත් සූදානම්ව සිටියේ නැත. මීට පෙර ඔහු උගන්වා තිබුණේ ද නැත. එහෙත්, “ඉගැන්වීම කියන්නේ මොන මහලොකු දෙයක්ද” යන්න සිතා ඔහු එම රස්සාව බාර ගත්තේය.
මාස දෙකක් ගෙවී යද්දී, කලින් සිටි විදුහල්පතිට වැඩ වැරදී තනතුර අහිමි විය. අන්තිමේදී, අර ‘අහිංසක’ ගුරුවරයාට අලුත් විදුහල්පති වෙන්නට සිදු විය.
ගුරුවරුන් 225 දෙනෙකුගේ පාලනය! මුළු පාසලම මෙහෙයවීමේ වගකීම! සියල්ල එක් රැයකින් සිදු විය. එහි සිටි ගුරුවරුන්ගෙන් බහුතරයක් අද්දැකීම් නැති ‘අලුත්’ අය විය. ඉතිරි පිරිස, පෙර පාසල් වනසා දෙමාපියන්ගේ අප්රසාදයට ලක්ව පන්නා දැමූ ‘පරණ’ ගුරුවරුන්ය. කෙටියෙන් කිවහොත්, එය කිසිසේත්ම ‘ඩ්රීම් ටීම්’ එකක් නොවීය.
විදුහල්පතිගේ කාර්යය ඉතා සරල එකක් විය. එනම්, පාසලේ විනය පවත්වා ගැනීම සහ දරුවන්ට යමක් ඉගෙන ගැනීමට ඉඩ සැලසීමයි.
නමුත් විදුහල්පතිට එක්තරා ප්රශ්නයක් තිබුණි. එය ඉතා බරපතල ප්රශ්නයකි. ඔහු යමෙකුට ආදරය කළේය. ඒ පාසලට නොවේ, තනතුරට නොවේ, දරුවන්ට ද නොවේ. ඔහු ආදරය කළේ එක්තරා ‘සුවිශේෂී’ පුද්ගලයෙකුටය.
ඔහු තමන්ගේ රාජකාරියටත්, වගකීමටත්, තමා මත යැපෙන ගුරුවරුන් හා දශලක්ෂ සංඛ්යාත සිසුන්ටත් වඩා ඒ පුද්ගලයාට ආදරය කළේය. ආදරය සුන්දරය; නමුත් ආදරය මිනිසුන්ව මෝඩයන් බවට ද පත් කරයි.
ඉතින්, මේ පෙම්වතුන් ලෝකයේ ඕනෑම කෙනෙකු කරන දෙයක් විදුහල්පති ද කළේය. ඔහු පාසලේ මීට පෙර කිසිදා නොතිබූ අලුත්ම තනතුරක් නිර්මාණය කර, තම පෙම්වතා (හෝ ආදරවන්තයා) ඒ පුටුවේ වාඩි කෙරෙව්වේය. ඒ ඇයි? තමන්ට සමීපවම තබා ගැනීමටයි. ආදරයට සමීප බව අත්යවශ්යය.
පරණ පාසල්වලින් පන්නා දමන ලද ‘ප්රතික්ෂේපිත’ ගුරුවරු මෙය දුටුවෝය. ඔවුන් එයට කැමති වූයේ නැත. ඔවුන් විදුහල්පතිට වල කැපීමට පටන් ගත්හ. පැමිණිලි කළහ. ඝෝෂා කළහ. වෘත්තීය මට්ටමේ ආදර සබඳතා යනු සැමවිටම සංකීර්ණ කතාවකි.
එහෙත් විදුහල්පතිට ඒවා අදාළ නොවීය. ආදරය අන්ධය, ආදරය බිහිරිය. ප්රතික්ෂේපිත ගුරුවරුන්ගේ කිසිදු මැසිවිල්ලක් ඔහුට ඇසුණේ නැත.
දිනක් සුවිශේෂී දෙයක් සිදු විය. විදුහල්පති තම කාර්යාලයේ අර ආදරවන්තයා සමඟ සිටියේය. දොරවල් වසා තිබුණි. පෞද්ගලිකත්වය වැදගත්ය. එහෙත් පාසලේ ලිපිකරුවා මේ බව දැන සිටියේ නැත. ඔහුට ලිපියකට අත්සනක් හෝ යම් අවශ්යතාවයක් තිබෙන්නට ඇත. ඔහු කිසිදු දැනුම් දීමකින් තොරව දොර ඇරගෙන ඇතුළට වැදුණි.
එහිදී ඔහු දුටු දසුන පුදුම සහගතය. විදුහල්පති තම දෑතින්ම අර ආදරවන්තයාට කෑම කවමින් සිටියේය. එය ඉතා සමීප, ඉතා ආදරණීය දසුනකි. නමුත් කාර්යාලයකට නම් කිසිසේත්ම නොගැලපෙන දසුනකි.
කියන විදිහට නම්, අර පුද්ගලයා දින කිහිපයකින් ආහාර ගෙන තිබුණේ නැත. ඔහු බඩගින්නේ සිට ඇත. බඩගිනි වූවෙකුට ආහාර දීම උතුම් මනුෂ්ය ගුණයකි. එහි වරදක් නැත.
නමුත් ප්රශ්නය වන්නේ, ඔබ ගුරුවරුන් 225ක් සහ ලක්ෂ සංඛ්යාත සිසුන් පිරිසක් පාලනය කරන විදුහල්පති නම්, දොරවල් වසාගෙන කාර්යාලය තුළ මෙවැනි දේ නොකළ යුතුය. ඔහුට ගෙදරදී හෝ රෙස්ටුරන්ට් එකකදී කෑම කැවිය හැකිව තිබුණි. නමුත් ආදරය ඒ ගැන සිතන්නේ නැත.
ලිපිකරුවා මේ සියල්ල දුටුවේය. ඔහු නිහඬවම පිටව ගියේය. නමුත් ඔහු සියල්ල දැක අවසන්ය.
දැන් විදුහල්පති අලුත් ප්රශ්නයකට මැදිවී සිටී. ලිපිකරුවා රහස දන්නා නිසා විදුහල්පති අපූරු තීරණයක් ගත්තේය. ඒ, අර ලිපිකරුවාව වැඩ තහනම් කිරීමයි. ප්රශ්නය එතැනින් ඉවර යැයි ඔහු සිතන්නට ඇත.
වැඩ තහනම් කිරීමට දුන් හේතුව වූයේ, ලිපිකරුවා රස්සාව ලබා ගැනීමට ව්යාජ සහතික ඉදිරිපත් කර ඇති බවයි. මොනතරම් අහම්බයක්ද? ලිපිකරුවා යමක් දකී; ඊට පසු වෙනත් කාරණාවකට ඔහුට දඬුවම් ලැබේ.
එහෙත් විදුහල්පතිට එක දෙයක් අමතක විය. ආදරය මිනිසෙකු අන්ධ කරන අතර, කේන්තිය මිනිසෙකු මෝඩ කරයි. ආදරය සහ කේන්තිය එකතු වූ විට මිනිසා “අන්ත මෝඩයෙකු” බවට පත් වේ.
යමෙකුගේ වැඩ තහනම් කළ විට ඔහු නිහඬව සිටින්නේ නැත. ඔහු උසාවි යනු ඇත. නීතිඥයන් මාර්ගයෙන් තමන්ගේ නිදහස වෙනුවෙන් සටන් කරනු ඇත. එවිට ඔහු එදා ඒ කාර්යාලයේ දුටු සියල්ල හෙළි කරනු ඇත. වසා දැමූ දොරවල්, කෑම කැවීම් සහ ඒ ආදරණීය මොහොත මුළු රටම දැනගනු ඇත.
එවිට CCTV දර්ශන එළියට එනු ඇත. පසුව සමාජ මාධ්ය මෙය උත්සවයක් කරගනු ඇත. මිනිසුන් කෑම කැවීම ගැන පමණක් කතා නොකරනු ඇත. ඔවුන් කාමසූත්ර කතා, කුණු රසැති කතා සහ තවත් බොහෝ නිර්මාණාත්මක දේ ඒ වටා ගොතනු ඇත.
විදුහල්පතිවරයා යහපත් මනුෂ්යයෙකි. ඔහු තම සහකරුට දැඩි ලෙස ආදරය කරයි. එලෙස ආදරය කරන පිරිමින් සහ ගැහැනුන් වර්තමානයේ විරල වුවත්, එවැනි ආදරයකට ගරු කළ යුතුය.
නමුත්, ඔහු විදුහල්පතිවරයෙකි. ඔහුට වගකීම් සමුදායක් ඇත. ඔහුට පෞද්ගලික ජීවිතය නිසා පොදු වගකීම් විනාශ කිරීමට ඉඩ දිය නොහැක. විශේෂයෙන්ම, තමන්ගේ රහස් දන්නා මිනිසුන්ව දඩයම් කිරීම කිසිසේත්ම බුද්ධිමත් නැත. වැරැද්ද වසං කිරීමට යාම වැරැද්දට වඩා භයානක ප්රතිඵල ගෙන දෙයි.
දැන්වත් ඇහැරෙන්න විදුහල්පතිතුමනි! ඔබ ඉන්නේ අමාරු තැනකය. ආදරයේ නාමයෙන් අප සැම අතින් වැරදි සිදු වේ. නමුත් මෙය මහා විනාශයක් වීමට පෙර නිවැරදි කරගන්න. ඔබේ ආදර කතාව රටටම විහිළුවක් වීමට ඉඩ නොදෙන්න.
ඔබේ පුද්ගලයාට ආදරය කරන්න, ඔහුට කෑම කවන්න, ඔහුව රැකබලා ගන්න. නමුත් ඒ සියල්ල පෞද්ගලිකව කරන්න. කාර්යාලයේ නොව, වැඩ කරන වේලාවේ නොව, පියන්ලාට ඇතුළට ඒමට හැකි දොරවල් පිටුපස නොව.
පාසලට අවශ්ය වන්නේ පාසල ගැන අවධානය යොමු කරන විදුහල්පතිවරයෙකි. සිසුන්ට අවශ්ය වන්නේ ඔවුන් ගැන සිතන නායකයෙකි. ආදරය සුන්දරය, නමුත් අකාර්යක්ෂමතාව කැතය. දැනට විදුහල්පතිවරයා මේ දෙකම පෙන්වමින් සිටී.
බුද්ධිමත්ව තීරණය කරන්න. මුළු පාසලම ඔබ දෙස බලා සිටී. ළඟදීම මුළු රටම ඔබ දෙස බලනු ඇත.
බුද්ධිමත්ව ආදරය කරන්න. නිසි ලෙස නායකත්වය දෙන්න. නැතිනම් ඔබට සියල්ල අහිමි වනු ඇත!