විශේෂ පුවත් විග්රහය – 2026 ජනවාරි 03
2026 වසරේ උදාවත් සමඟ දකුණු ඇමරිකානු කලාපයෙන් වාර්තා වන්නේ ලෝක දේශපාලනයම කැළඹීමට පත් කළ පුවතකි. වසර ගණනාවක් පුරා පවතින වෙනිසියුලානු දේශපාලන අස්ථාවරත්වය, ඇමරිකානු හමුදාව සෘජුව මැදිහත් වූ මිලිටරි ගැටුමක් දක්වා වර්ධනය වී තිබේ. 2026 ජනවාරි 3 වන දින අලුයම කැරකස් අගනුවර ඉලක්ක කරමින් එල්ල වූ දැවැන්ත ගුවන් ප්රහාර මධ්යයේ, වෙනිසියුලානු ජනාධිපති නිකොලස් මධුරෝ සහ ඔහුගේ බිරිඳ ඇමරිකානු අත්අඩංගුවට පත්ව ඇති බව නිල වශයෙන් ප්රකාශයට පත් විය.
මිලිටරි මෙහෙයුම සහ වත්මන් තත්ත්වය
ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් විසින් “මත්ද්රව්ය ත්රස්තවාදයට” එරෙහි සටනක් ලෙස හඳුන්වමින් දියත් කළ මෙම “මහා පරිමාණ ප්රහාරය” හරහා මධුරෝ පාලනය බිඳ දැමීමට කටයුතු කර ඇත. මේ වන විට මධුරෝ සහ ඔහුගේ බිරිඳ සිලියා ෆ්ලෝරස් රටින් පිටතට ගෙන ගොස් ඇති බව වාර්තා වන අතර, වෙනිසියුලානු රජය මෙය “අධිරාජ්යවාදී ආක්රමණයක්” ලෙස හෙළා දකිමින් රට තුළ හදිසි තත්වයක් ප්රකාශයට පත් කර තිබේ.
ඉතිහාසයේ සෙවනැලි: සදාම් සහ නොරියෙගාගේ ඉරණම
මධුරෝගේ මෙම අත්අඩංගුවට ගැනීම ලෝක ඉතිහාසයේ මීට පෙර සිදුවූ නාටකාකාර සිදුවීම් කිහිපයක් සිහිපත් කරයි.
- මැනුවෙල් නොරියෙගා (1989): පැනමාවේ හිටපු නායක නොරියෙගා ද මත්ද්රව්ය ජාවාරම් චෝදනා මත මෙලෙසම ඇමරිකානු ආක්රමණයකින් අල්ලා ගන්නා ලදී.
- සදාම් හුසේන් (2003): ඉරාකයේ සමූහ ඝාතක අවි ඇති බවට පවසමින් (පසුව එය අසත්ය බව ඔප්පු විය) දියත් කළ ආක්රමණයෙන් පසු සදාම් හුසේන්ව ද අල්ලාගෙන පසුව මරණ දඬුවම ක්රියාත්මක කරන ලදී.
වර්තමාන මධුරෝගේ තත්ත්වය ද මෙම රටාවටම සමාන බව දේශපාලන විචාරකයෝ පවසති.
වෙනිසියුලාව: තෙල් සම්පත සහ ආර්ථික බිඳවැටීම
වෙනිසියුලාව යනු ලොව විශාලතම තෙල් සංචිත හිමි රටකි. හියුගෝ චාවේස්ගේ පාලන සමයේදී මෙම සම්පත භාවිතා කරමින් දුප්පත්කම තුරන් කිරීමට උත්සාහ කළ ද, ඔහුගේ අනුප්රාප්තික නිකොලස් මධුරෝ යටතේ ආර්ථිකය දැඩි ලෙස කඩාවැටුණි.
- අධි උද්ධමනය: මිලියන ගණනින් ඉහළ ගිය බඩු මිල නිසා ජනතාව පීඩාවට පත් විය.
- සම්බාධක: ඇමරිකාව පැනවූ දැඩි ආර්ථික සම්බාධක හමුවේ එරට තෙල් කර්මාන්තය අඩපණ විය.
- සංක්රමණය: ආර්ථික පීඩනය සහ දේශපාලන මර්දනය දරාගත නොහැකිව මිලියන 8 කට අධික ජනතාවක් රට හැර ගොස් ඇත.
භූ දේශපාලනික ගැටුම සහ ජාත්යන්තරයේ “නිහඬතාවය”
වෙනිසියුලාව මේ වන විට ඇමරිකාව සහ රුසියාව/චීනය අතර පවතින මහා බල තරඟයක කේන්ද්රස්ථානයක් වී තිබේ. රුසියාව, චීනය සහ ඉරානය මෙම ඇමරිකානු ක්රියාව “රාජ්ය ත්රස්තවාදය” ලෙස හෙළා දකින අතර, බටහිර මිත්ර රටවල් මෙය ප්රජාතන්ත්රවාදය ස්ථාපනය කිරීමක් ලෙස හඳුන්වයි.
මෙහි ඇති විශේෂත්වය වන්නේ, සමහර ලෝක නායකයන් නොබෙල් සාම ත්යාගය අපේක්ෂාවෙන් සාම සාකච්ඡා පවත්වන බව ලොවට පෙන්වන අතරම, තවත් පසෙකින් ස්වෛරී රාජ්යයන් ආක්රමණය කරමින් යුධ ගිනි ඇවිලවීමයි. එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය සහ ජාත්යන්තර මානව හිමිකම් සංවිධාන මෙවැනි අවස්ථාවලදී ක්රියා කරන මන්දගාමී ස්වරූපය හෝ බලවතුන්ගේ අභිමතය පරිදි හැසිරීම ලෝක ප්රජාවගේ දැඩි දෝෂදර්ශනයට ලක්ව ඇත.
ඉදිරිය කුමක් වේද?
ඇමරිකාව මෙම මැදිහත්වීම සාධාරණීකරණය කරන්නේ “මත්ද්රව්ය පාලනය” නමිනි. නමුත් සැබෑ අරමුණ වෙනිසියුලානු තෙල් සම්පත පාලනය කිරීම සහ එම කලාපයේ පවතින චීන/රුසියානු බලපෑම ඉවත් කිරීම බව නොරහසකි.
- ආයෝජන අවදානම: බටහිර හිතවාදී රජයක් පිහිටුවීම හරහා ආයෝජකයින්ට හිතකර පරිසරයක් නිර්මාණය විය හැකි වුවත්, කෙටි කාලීනව ගෝලීය තෙල් මිල ඉහළ යෑමට මෙය හේතු වනු ඇත.
- අස්ථාවරත්වය: මධුරෝ අත්අඩංගුවට පත්වුවද, වෙනිසියුලානු හමුදාව තවදුරටත් මධුරෝවාදීන්ට පක්ෂපාතීව සිටියහොත් රට තුළ සිවිල් යුද්ධයක් ඇතිවීමේ අවදානමක් පවතී.
සංස්කාරක සටහන:
වෙනිසියුලාවේ වත්මන් තත්ත්වය හුදෙක් එක් රටක අර්බුදයක් නොව, එය ලෝක බලවතුන්ගේ “බල දේශපාලනයේ” ගොදුරක් බවට පත්වීමකි. මානව හිමිකම් ගැන කතා කරන ලෝකයේ, බලවතුන් තමන්ට රුචි පරිදි වෙනත් රටවල පාලකයින් බලයෙන් ඉවත් කිරීමේ මෙම “ම්ලේච්ඡ” සම්ප්රදාය 2026 වසරේදීත් නොවෙනස්ව පවතී.