පාස්කු තීන්දුව හමුවේ කාදිනල්ගේ මාධ්‍ය නිවේදනය අධිකරණ ස්වාධීනත්වයට එල්ල කළ අනවශ්‍ය බලපෑමක්ද?

(‘HariDeshaya.lk’ විශේෂ ගවේෂණාත්මක නීති සහ ප්‍රතිපත්ති විශ්ලේෂණය)

“යුක්තිය යනු වෛරය හෝ පළිගැනීම මත පදනම් වූවක් නොව, සාමය සහ සමානත්වය උදෙසා කෙරෙන ගොඩනැඟීමකි.”

2019 පාස්කු ඉරිදා ත්‍රස්ත ප්‍රහාරය වළක්වා ගැනීමට අපොහොසත් වීම සම්බන්ධයෙන් චෝදනා ලබා සිටි හිටපු පොලිස්පති පූජිත ජයසුන්දර සහ හිටපු ආරක්ෂක ලේකම් හේමසිරි ප්‍රනාන්දු යන මහත්වරුන්ට එරෙහිව කොළඹ ත්‍රිපුද්ගල මහාධිකරණ විනිසුරු මඩුල්ල විසින් නියම කරන ලද පෙරළිකාර මරණීය දණ්ඩනයත් සමඟ මෙරට නීති ක්ෂේත්‍රය තුළ දැවැන්ත සංවාදයක් නිර්මාණය විය. ‘HariDeshaya.lk’ අප මීට පෙර පෙන්වා දුන්නේ, අපරාධකාරී චේතනාව (Mens Rea) සහ රාජකාරි පැහැර හැරීම (Dereliction of Duty) අතර පවතින නීතිමය වෙනස නොසලකා හරිමින් මෙවැනි අත්‍යන්ත දඬුවමක් (Ultimate Punishment) පැපිරීම නීති විද්‍යාවේ මූලික සංකල්පයක් වන දඬුවමෙහි ප්‍රමානුපාතික බව (Proportionality of Punishment) අභියෝගයට ලක්කරන බවයි.

අපගේ එම පැහැදිලි නීතිමය ස්ථාවරය එසේ පවතිද්දී, කොළඹ අගරදගුරු මැල්කම් කාදිනල් රංජිත් හිමිපාණන් විසින් නිකුත් කර ඇති නවතම මාධ්‍ය නිවේදනය ‘HariDeshaya.lk’ විශේෂ නීතිමය විමර්ශනයට ලක් කරන්නේ, උන්වහන්සේගේ මෙම ප්‍රකාශය අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වයට සහ නීතියේ ආධිපත්‍යයට එල්ල වන සෘජු විවේචනාත්මක බලපෑමක් (Interference & Public Criticism of Administration of Justice) ලෙස හඳුනාගනිමිනි.

1. පැමිණිලිකරුගේ කාර්යභාරය, ආගමික රාමුව සහ අධිකරණයට එල්ල වන පීඩනය

පාස්කු ප්‍රහාරය සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය සහ මහාධිකරණය හමුවේ විභාග වන විවිධ මූලික අයිතිවාසිකම් පෙත්සම්, වන්දි නඩු සහ අපරාධ නඩුවලදී කොළඹ අගරදගුරු පදවිය සහ කාදිනල් හිමිපාණන් ප්‍රධාන පැමිණිලිකාර පාර්ශ්වයක් හෝ අතරමැදි පෙත්සම්කාර පාර්ශ්වයක් (Intervening Petitioner/Complainant) ලෙස නිල වශයෙන් පෙනී සිටිති.

එවැනි පසුබිමක සිටින ප්‍රධාන නීතිමය පාර්ශ්වකරුවෙකු විසින් අධිකරණ තීන්දු හෝ දඬුවම් නියම කිරීමේ ස්වභාවය සම්බන්ධයෙන් ප්‍රසිද්ධ මාධ්‍ය නිවේදන නිකුත් කිරීම නීති විද්‍යාත්මකව බරපතල ප්‍රශ්නාර්ථයක් මතු කරයි:

• නීතිමය මූලධර්ම සහ ආගමික සංකල්ප අතර ගැටුම: ‘HariDeshaya.lk’ අපගේ පෙර විශ්ලේෂණය සම්පූර්ණයෙන්ම පදනම් වූයේ අපරාධකාරී චේතනාව (Mens Rea) සහ දඬුවමේ ප්‍රමානුපාතික බව (Proportionality of Punishment) වැනි සම්මත නීති විද්‍යාත්මක සංකල්ප සහ ප්‍රමුඛ නීති විශාරදයින්ගේ විවේචන මතය. එහෙත්, කාදිනල් හිමියන් මෙම දඬුවම ප්‍රතික්ෂේප කරන්නේ “කතෝලික සභා ධර්මෝපදේශය” වැනි ආගමික මූලධර්ම පෙරදැරි කරගනිමිනි. ස්වෛරී රාජ්‍යයක අධිකරණය ක්‍රියාත්මක විය යුත්තේ ආගමික ධර්මෝපදේශ මත නොව රටේ ස්ථාපිත නීති රාමුව තුළය.

• නඩුවක පාර්ශ්වකරුවෙකු ලෙස සීමාවන් ඉක්මවා යාම: නඩුවක පැමිණිලිකාර පාර්ශ්වය සිය තර්ක සහ අදහස් ඉදිරිපත් කළ යුත්තේ අධිකරණ විනිසුරු මඩුල්ල හමුවේ මිස, මාධ්‍ය නිවේදන හරහා මහජන මතය වෙනස් කිරීමට දැරෙන උත්සාහයන් මඟින් නොවේ. දැනටමත් විමර්ශන සහ අභියාචනා නීතිමය මට්ටමින් පවතිද්දී මෙවැනි ප්‍රකාශ නිකුත් කිරීම අධිකරණ ක්‍රියාවලියට සිදුවන අනවශ්‍ය බලපෑමකි.

• අධිකරණයට අපහාසයක් හෝ අභියෝගයක්ද?: ත්‍රිපුද්ගල මහාධිකරණ විනිසුරු මඩුල්ල විසින් රටේ පවතින දණ්ඩ නීති සංග්‍රහයට අනුව නියම කළ දඬුවමක්, ආගමික ලේඛන මත පිහිටා ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හෝ විවේචනය කිරීම හරහා සිදු වන්නේ අධිකරණයේ තීන්දුව සහ ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ මහජනතාව තුළ පවතින විශ්වාසය පළුදු කිරීමයි. අපරාධ නීති පද්ධතිය ආගමික මතවාදයන් හරහා ප්‍රශ්න කිරීම අධිකරණයේ අවමානයට (Contempt of Court) සහ නීතියේ ආධිපත්‍යය යටපත් කිරීමට සමාන භයානක පූර්වාදර්ශයකි.

2. ජාත්‍යන්තර පූර්වාදර්ශ සහ අධිකරණ බල ප්‍රදේශයන්හි සංසන්දනය (Comparative Jurisprudence: Death Penalty)

ලොව පුරා විවිධ ජාත්‍යන්තර අධිකරණ බල ප්‍රදේශ (Jurisdictions) තුළ මරණීය දණ්ඩනය සහ බරපතල අපරාධ සඳහා වන දඬුවම් ක්‍රමවේදයන් භාවිත වන ආකාරය ශ්‍රී ලංකාවේ පවතින තත්ත්වය සමඟ සැසඳීමේදී පැහැදිලි වෙනස්කම් කිහිපයක් හඳුනාගත හැක. ශ්‍රී ලංකාවේ දණ්ඩ නීති සංග්‍රහය තුළ මරණ දඬුවම නීත්‍යානුකූලව පැවතුණද, 1976 වසරේ සිට එය ක්‍රියාත්මක නොවන (Moratorium) තත්ත්වයක පවතී. එවන් පසුබිමක, පාස්කු ප්‍රහාරය වැළැක්වීමට අපොහොසත් වීම වැනි රාජකාරි නොසලකා හැරීම් වෙනුවෙන් මෙලෙස මරණ දඬුවම නියම කිරීමත්, ඊට අදාළව නීතිමය හා ආගමික මට්ටමින් පරස්පරතා මතුවීමත් නීති ක්ෂේත්‍රයේ දැඩි සංවාදයට ලක්ව ඇත.

අනෙක් පසින්, එක්සත් ජනපදය (USA) දෙස බලන විට, එහි ෆෙඩරල් නීතිය මෙන්ම ඇතැම් ප්‍රාන්තයන්හිද මරණ දඬුවම සක්‍රීයව ක්‍රියාත්මක වේ. 9/11 වැනි බරපතල ත්‍රස්ත ප්‍රහාරයන්හිදී සහ මනුෂ්‍ය ඝාතන නඩුවලදී එරට අධිකරණ මඟින් තදින් මරණ දඬුවම නියම කළද, රාජකාරි පැහැර හැරීම් සහ පද්ධතිමය බිඳවැටීම්වලදී පුද්ගලයන්ට මරණ දඬුවම් දෙනවාට වඩා පද්ධතිමය ප්‍රතිසංස්කරණ සහ පරිපාලනමය නීතිමය පියවරයන්ට මුල් තැන ලබා දුන්නේය. එමෙන්ම සිංගප්පූරුව (Singapore) වැනි රටවල් මහජන ආරක්ෂාව සහ රාජ්‍ය ස්ථාවරත්වය වෙනුවෙන් බරපතල අපරාධ මෙන්ම ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියා සඳහාද අනිවාර්ය මරණ දඬුවම (Mandatory Death Penalty) පනවන අතර, තමන්ගේ නීති පද්ධතියට හානිවන අන්දමින් කිසිදු ආගමික හෝ බාහිර සංවිධානයක මතවාදයන්ට ඉඩ නොදීමට වගබලා ගනී.

මීට හාත්පසින්ම වෙනස් ප්‍රවේශයක් අනුගමනය කරන එක්සත් රාජධානිය (UK) සහ ජ්‍යේෂ්ඨ යුරෝපීය සංගමයේ (EU) රටවල් විසින් මරණ දඬුවම සම්පූර්ණයෙන්ම අහෝසි කර (Abolished) ඇත. ඒ වෙනුවට බරපතල අපරාධ සඳහා ඇප රහිත ජීවිතාන්තය දක්වා වූ සිරදඬුවම් (Whole Life Orders) පනවන අතර, විනිශ්චයන් ලබාදීමේදී ආගමික ලේඛන හෝ සංකල්පයන් වෙනුවට මානව හිමිකම් පනත් පදනම් කරගනිමින් කටයුතු කිරීමට එම අධිකරණ බල ප්‍රදේශ වගබලා ගනී.

3. ‘HariDeshaya.lk’ නීතිමය විග්‍රහය: නීතියේ ආධිපත්‍යයද? ආගමික අධිකාරියද?

පූජිත ජයසුන්දර සහ හේමසිරි ප්‍රනාන්දු නඩුවේදී මෙන්ම, පාස්කු ප්‍රහාරයේ මහ මොළකරුවන් සෙවීමේ ක්‍රියාවලියේදීද ‘HariDeshaya.lk’ අවධාරණය කරන්නේ එකම මූලධර්මයයි:

1. පැමිණිලිකාර පාර්ශ්වයේ වගකීම: නඩුවක පැමිණිලිකරු ලෙස පෙනී සිටින අතරතුර, අධිකරණය විසින් ලබාදෙන තීන්දු තීරණ තමන්ගේ පෞද්ගලික හෝ ආගමික මතවාදයන්ට අනුව වෙනස් විය යුතු යැයි අඟවන මාධ්‍ය නිවේදන නිකුත් කිරීමෙන් කාදිනල් හිමියන් වැළකී සිටිය යුතුය.

2. නීතිමය සංකල්ප සහ ආගමික මැදිහත්වීම්: දඬුවමක සුදුසු අසුදුසු බව මැනිය යුත්තේ Mens Rea සහ Proportionality of Punishment වැනි අපරාධ නීති සිද්ධාන්ත පදනම් කරගෙන මිස ආගමික ධර්මෝපදේශ මත නොවේ. ආගමික සංකල්ප මත පිහිටා අධිකරණ තීන්දු විවේචනය කිරීම නීති පද්ධතියේ විශ්වාසනීයත්වයට තර්ජනයකි.

3. නීතියේ ආධිපත්‍යය සුරැකීම: රටක අපරාධ නීති පද්ධතිය ක්‍රියාත්මක විය යුත්තේ ආගමික මතවාදයන්ට යටත්ව නොව රටේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට සහ දණ්ඩ නීති සංග්‍රහයට අනුකූලවය. පැමිණිලිකරු කුමන මතයක සිටියද, අධිකරණය ස්වාධීනව ලබාදෙන තීන්දුවලට සියලු පාර්ශ්වයන් ගරු කළ යුතුය.

අධිකරණය ස්වාධීනව ක්‍රියාත්මක වීමට ඉඩහැරීමත්, පැමිණිලිකාර පාර්ශ්වයන් ආගමික තලයේ සිට මාධ්‍ය හරහා අධිකරණය විවේචනය කිරීමෙන් වැළකී සිටීමත් පමණක්ම නීතියේ ආධිපත්‍යය තහවුරු කරනු ඇත.

වාර්තාකරණය: HariDeshaya.lk විශේෂ ගවේෂණාත්මක නීති සහ දේශපාලන විශ්ලේෂණ සෙවන