විමර්ශනාත්මක විශේෂ වාර්තාව
කොළඹ නගරයේ පෙනහළු බඳු ඓතිහාසික විහාරමහාදේවි උද්‍යානය අද වන විට මහජන විවේක පරිශ්‍රයක සීමාවෙන් ඔබ්බට ගොස් භයානක සත්ත්ව වාසභූමියක් බවට පත්වෙමින් තිබේ. දහස් ගණනක් නාගරික වැසියන් සහ කුඩා දරුවන් දිනපතා ගැවසෙන මෙම හරිත පරිශ්‍රය, නිසි කළමනාකරණයකින් තොර කසළ බැහැර කිරීම් සහ නගර සභාවේ උදාසීන පිළිවෙත් හමුවේ විශාල ප්‍රමාණයේ මීයන්ගේ පාරාදීසයක් බවට පත්ව ඇති අයුරු ‘HariDeshaya’ කළ ක්ෂේත්‍ර නිරීක්ෂණයේදී අනාවරණය විය.
නිදහසේ විවේකය අස්සේ ‘මී’ අභියෝගය
සති අන්තයේ හෝ සවස් කාලයේ විහාරමහාදේවි උද්‍යානයට ඇතුළු වන ඕනෑම කෙනෙකුට දැකගත හැක්කේ තණපිටි මත වාඩි වී නිදහසේ ආහාර ගන්නා, සිනාසෙන පවුල් පිටින් පැමිණි ජනතාවයි. එහෙත් සවස් යාමය ගෙවී රාත්‍රිය උදා වන විට මේ සුන්දර පරිසරයේ සැබෑ අඳුරු පැතිකඩ කරළියට පැමිණේ.
මිනිස් කටහඬවල් හෝ හැසිරීම් පිළිබඳ කිසිදු බියක් නොදක්වන, සාමාන්‍ය ප්‍රමාණය ඉක්මවා වැඩුණු මීයන් තණබිම් පුරාත්, ඇවිදින මංතීරු මතත් නිදහසේ සැරිසරන අයුරු සුලබ දසුනක් වී ඇත. මිනිසුන් ආහාර ගනිමින් සිටින තැන්වලටම කිසිදු බියක් රහිතව ළඟා වන උන්, ඉවතලන ආහාර කොටස් පමණක් නොව, මිනිසුන් අතැති බෑග් පවා ඉව කරමින් සැරිසරන මට්ටමට පරිසරයට හුරු වී හමාරය.
උද්‍යාන භූමිය සිදුරු කළ ‘මී ගුල් ජාලය’
අපගේ ක්ෂේත්‍ර නිරීක්ෂණයේදී හෙළි වූ ප්‍රධානතම කරුණක් වන්නේ උද්‍යානයේ පිහිටි දැවැන්ත ගස් මුල් ආශ්‍රිතව සහ විවෘත කසළ බඳුන් අවට සංවිධානාත්මක ‘මී ගුල් ජාලයක්’ නිර්මාණය වී තිබීමයි.
- විවෘත කසළ බඳුන් නිසි කලට හිස් නොකිරීම හෝ ආවරණය නොවීම හේතුවෙන් මීයන්ට අවශ්‍ය තරම් ආහාර ප්‍රභව හිමිව තිබේ.
- ගස් මුල් පාමුල පස් හාරා සකස් කර ඇති ගුල් දහවල් කාලයේ සැඟවී සිටීමටත්, රාත්‍රියට පැටවුන් බෝ කරමින් පරිශ්‍රය ආක්‍රමණය කිරීමටත් උන්ට ආරක්ෂිත තෝතැන්නක් සපයයි.
ළමා ක්‍රීඩා උපකරණ සහ එල්ල වන බරපතළ සෞඛ්‍ය අවදානම
වඩාත්ම තැතිගන්වනසුලු තත්ත්වය වාර්තා වන්නේ උද්‍යානයේ ළමා ක්‍රීඩා අංගනයෙනි. කුඩා දරුවන් අතපත ගාන, ලිස්සා යන සහ පස් සමඟ සෙල්ලම් කරන උපකරණ මතින් පවා රාත්‍රී කාලයේදී මෙම මීයන් නිදහසේ ඇවිද යයි.
මීයන් මඟින් බෝවිය හැකි ලෙප්ටොස්පයිරෝසිස් (මී උණ), සැල්මොනෙල්ලා සහ විවිධ බැක්ටීරියා ආසාදන සලකා බැලීමේදී, කුඩා දරුවන්ගේ ශ්වසන හා සමේ ස්පර්ශය හරහා මෙම සත්ත්ව මළපහ හා මුත්‍රා ශරීරගත වීමේ දැවැන්ත සම්භාවිතාවක් පවතී. සතුටු වීමට පැමිණෙන දරුවන් නොදැනුවත්වම රැගෙන යන්නේ මාරාන්තික රෝග අවදානමකි.
බලධාරීන්ගේ ඇස් ඇරෙන්නේ කවදාද?
ප්‍රශ්නය වන්නේ මෙය හුදෙක් සත්ත්ව උවදුරක් පමණක්ද, නැතහොත් කොළඹ මහ නගර සභාවේ කසළ කළමනාකරණයේ සහ සනීපාරක්ෂක නඩත්තුවේ පවතින බරපතළ කඩාවැටීමක ප්‍රතිඵලයක්ද යන්නයි.
- උද්‍යානය තුළ කසළ බැහැර කිරීමේ විධිමත් ආවරණ ක්‍රමවේදයක් නොමැති වීම.
- මී මර්දන විධිමත් වැඩපිළිවෙළක් කාලාන්තරයකින් ක්‍රියාත්මක නොවීම.
- පැමිණෙන ජනතාව පරිභෝජනයෙන් පසු ආහාර පරිසරයට මුදාහැරීම පාලනය කිරීමට නීතිමය හෝ උපදේශනාත්මක අධීක්ෂණයක් නොමැති වීම.
නගරයේ සුන්දරත්වය ප්‍රදර්ශනය කිරීමට කෝටි ගණන් වැය කරද්දී, නගරයේ හදවත බඳු විහාරමහාදේවිය මීයන්ගේ පාලනයට නතු වී හමාරය. මේ පිළිබඳව කඩිනම් විසඳුම් ලබා දීමට අදාළ අංශ ඉදිරිපත් නොවන්නේ නම්, ඉදිරියේදී නාගරික සෞඛ්‍ය අර්බුදයක් නිර්මාණය වීම වැළැක්විය නොහැක.