HariDeshaya.lk | විශේෂ ගවේෂණාත්මක කතුවැකිය
ක්රිකට් ක්රීඩක චාමික කරුණාරත්නට එරෙහිව ගුවන් නියමුවරියක වන රසිකා සෙව්වන්දි මහත්මිය විසින් කොළඹ දිසා අධිකරණයේ පවරා ඇති නඩුවට අදාළව, ක්රීඩකයාගේ රුධිර සාම්පල ලබාගෙන DNA පරීක්ෂණයක් සිදු කිරීමට නියෝග කරන ලෙස කළ ඉල්ලීම කොළඹ දිසා අධිකරණය විසින් පසුගිය අගෝස්තු 04 වන දා ප්රතික්ෂේප කරනු ලැබීය. පැමිණිලිකාර පාර්ශ්වය ඉල්ලා සිටින අදාළ සහනය ප්රදානය කිරීම සඳහා දැනට ප්රමාණවත් කරුණු ඉදිරිපත් වී නොමැති බව සඳහන් කරමින් අධිකරණය මෙම තීන්දුව ලබා දුන් අතර, නඩුව නැවත ඔක්තෝබර් 09 වන දා කැඳවීමට නියමිත ය.
මෙම නඩුවේදී පැමිණිලිකාරිය කියා සිටින්නේ තම ආර්යන් කරුණාරත්න නමැති බාලවයස්කාර දරුවාගේ පියා චාමික කරුණාරත්න බවත්, ඒ අනුව දරුවාගේ පීතෘභාවය තහවුරු කර උප්පැන්න සහතිකයක් නිකුත් කරන ලෙසත් ය.
මෙම නීතිමය තත්ත්වයත් සමඟ, දරුවෙකුගේ අයිතිවාසිකම්, පීතෘභාවය වෙනුවෙන් සාධාරණය ඉටුකිරීම සහ නිර්දෝෂීභාවය ඔප්පු කිරීමට ඇති විද්යාත්මක මාර්ග මගහැරීම පිළිබඳව දැඩි සමාජීය හා මාධ්ය සංවාදයක් මතුව තිබේ.
මාධ්යවේදිනී දිල්කා සමන්මලීගේ සටහන සහ සදාචාරාත්මක වගවීම
මෙම අධිකරණමය තත්ත්වය පදනම් කරගනිමින් ජ්යෙෂ්ඨ මාධ්යවේදිනී දිල්කා සමන්මලී මහත්මිය සිය ෆේස්බුක් ගිණුමේ තැබූ සටහනින් අවධාරණය කළේ, දරුවෙකුගේ අයිතිවාසිකම් සහ පීතෘභාවය වෙනුවෙන් සටන් කරන මවකට සාධාරණය ඉටු විය යුතු බවයි. තමන්ගේ අතේ වරදක් නැත්නම් සහ තමන් එල්ල වන චෝදනාවෙන් නිදහස් වීමට අවශ්ය නම්, ඇති හොඳම සහ විද්යාත්මකම ක්රමවේදය වන්නේ DNA පරීක්ෂණයකට සෘජුවම සහාය දීම බව ඇය පෙන්වා දෙයි.
“යමෙකු තමන් නිර්දෝෂී නම්, DNA පරීක්ෂණයකට මුහුණ දී එම නිර්දෝෂීභාවය විද්යාත්මකව තහවුරු කිරීමට මැලි වන්නේ ඇයි?” යන සදාචාරාත්මක ප්රශ්නය මෙහිදී මතුවේ.
අධිකරණය විසින් පුද්ගලයෙකුගේ ශාරීරික රහස්යතාව සහ මූලික නීතිමය පටිපාටිය සුරැකීම සාමාන්ය නීතිමය මූලධර්මයකි. එම නිසා ආරම්භක අවස්ථාවේදී මූලික සාක්ෂි (Prima Facie Case) ප්රමාණවත් නොවීම මත පරීක්ෂණ ඉල්ලීම ප්රතික්ෂේප වීම අධිකරණ පටිපාටියට අනුකූල වේ. නමුත්, චෝදනා ලබන පුද්ගලයෙකු නීතිමය තාක්ෂණික කරුණු පිටුපස සැඟවී විද්යාත්මක පරීක්ෂණ මගහැරීමට උත්සාහ කරන්නේ නම්, එයින් සමාජය හමුවේ විශාල සැකයක් ගොඩනැගේ.
දරුවාට සාධාරණය ඉටුකිරීම සහ ජාත්යන්තර නඩු තීන්දු පිළිබඳ ගැඹුරු විශ්ලේෂණය
පීතෘභාවය තහවුරු කිරීමේ නඩුවලදී, චෝදනා ලබන පාර්ශ්වය DNA පරීක්ෂණයක් ප්රතික්ෂේප කිරීම හෝ මගහැරීම සම්බන්ධයෙන් ජාත්යන්තර අධිකරණ විසින් “දරුවාගේ උපරිම යහපත” (Best Interest of the Child) සහ “තමන්ගේ ජීව විද්යාත්මක මුලයන් දැනගැනීමේ අයිතිය” මුල් කරගනිමින් ලබා දී ඇති ප්රමුඛ නඩු තීන්දු 03ක් පහත පරිදි සරලව හා ගැඹුරින් විශ්ලේෂණය කළ හැක.
- යුරෝපා මානව හිමිකම් අධිකරණය — Mikulic v. Croatia (2002)
- සිද්ධිය: ක්රොඒෂියාවේ කුඩා දරුවෙකු සහ ඇගේ මව විසින්, දරුවාගේ පියා යැයි කියනු ලබන පුද්ගලයාට එරෙහිව නඩුවක් පැවරූ අතර, වගඋත්තරකාර පියා DNA පරීක්ෂණයට පෙනී නොසිටිමින් නඩුව වසර ගණනාවක් ඇදගෙන ගියේය.
- අධිකරණ තීන්දුව සහ නීතිමය පදනම:
i. අනන්යතාවය පිළිබඳ අයිතිය: ඕනෑම දරුවෙකුට තමන්ගේ ජීව විද්යාත්මක පියා කවුරුන්දැයි දැනගැනීමට අයිතියක් ඇත. එය මානව හිමිකම් පිළිබඳ යුරෝපීය ප්රඥප්තියේ 8 වන වගන්තිය (පුද්ගලික හා පවුල් ජීවිතයට ඇති අයිතිය) යටතේ සුරක්ෂිත කර ඇති මූලික අයිතියකි.
ii. නඩුව ප්රමාද කිරීම වැරදියි: පියා යැයි චෝදනා ලබන පුද්ගලයා පරීක්ෂණ මගහරිමින් සිටින විට, අධිකරණය නිෂ්ක්රීයව නොසිටිය යුතුය. පියා DNA පරීක්ෂණයට නොපැමිණෙන්නේ නම්, පවතින වෙනත් වටපිටා සාක්ෂි සලකා බලා දරුවාට සාධාරණය ඉටු වන පරිදි පීතෘභාවය පිළිබඳ නීතිමය නිගමනයකට එළඹීමට අධිකරණයට බලය තිබිය යුතු බව තීන්දු විය.
2. එක්සත් රාජධානියේ මහාධිකරණය — Re H and A (Paternity: Blood Test) [2002]
- සිද්ධිය: දරුවන් දෙදෙනෙකුගේ පීතෘභාවය තහවුරු කරගැනීමට DNA පරීක්ෂණයක් ලබා දෙන ලෙස අධිකරණය නියෝග කළද, තමන්ගේ ශාරීරික රහස්යතාවයට හානි වන බව පවසමින් පියා එය ප්රතික්ෂේප කළේය.
- අධිකරණ තීන්දුව සහ නීතිමය පදනම:
i. සත්යය දැනගැනීමේ ප්රමුඛතාව: තාක්ෂණික හෝ පෞද්ගලික හේතූන්ට වඩා දරුවාගේ ජීව විද්යාත්මක සත්යතාව හෙළිදරව් වීම දරුවාගේ මානසික හා නීතිමය අනාගතයට අත්යවශ්ය වේ.
ii. සෘණාත්මක අනුමානය (Adverse Inference): අධිකරණය බලහත්කාරයෙන් ලේ සාම්පල ලබා නොගත්තද, යම් පුද්ගලයෙකු තමන් නිර්දෝෂී බව පෙන්වීමට ඇති පහසුම හා විද්යාත්මකම මග වන DNA පරීක්ෂණය ප්රතික්ෂේප කරන්නේ නම්, “ඔහු එම පරීක්ෂණය කළහොත් ප්රතිඵලය ඔහුට එරෙහි වන නිසා එය මගහරිනවා” යන සෘණාත්මක අනුමානය (Adverse Inference) නීතිය හමුවේ ගොඩනැගීමට අධිකරණයට පූර්ණ අයිතිය ඇත.
3. ඉන්දීය ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය — Dipanwita Roy v. Ronobroto Roy (2015)
- සිද්ධිය: දරුවෙකුගේ පීතෘභාවය පිළිබඳව මතුවූ ප්රශ්නයකදී එක් පාර්ශ්වයක් DNA පරීක්ෂණයක් ඉල්ලා සිටි අතර, අනෙක් පාර්ශ්වය ඊට දැඩි ලෙස විරුද්ධ විය.
- අධිකරණ තීන්දුව සහ නීතිමය පදනම:
i. විද්යාත්මක නිවැරදිබව: චෝදනාවල නිරවද්යතාවය සහ සත්යය තහවුරු කරගත හැකි එකම සහ අවසන් විද්යාත්මක මග DNA පරීක්ෂණය නම්, අධිකරණය විසින් එම පරීක්ෂණය සඳහා නියෝග කිරීම සජීවී සාධාරණත්වය ඉටු කිරීමකි.
ii. පරීක්ෂණය මගහැරීමේ විපාක: අධිකරණය පරීක්ෂණයකට මගපෑදූ පසුවත්, අදාළ පුද්ගලයා DNA ලබා දීම ප්රතික්ෂේප කරන්නේ නම්, ඉන්දීය සාක්ෂි පනතේ 114 වන වගන්තිය යටතේ අදාළ චෝදනාව ඇත්තක් බවට අධිකරණයට අනුමාන කළ හැකි බව ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය වැඩිදුරටත් තීන්දු කළේය.
ඉදිරි මග සහ HariDeshaya.lk ස්ථාවරය:
ජාත්යන්තර නීතිමය පූර්වාදර්ශයන්ට අනුව, කොළඹ දිසා අධිකරණය අගෝස්තු 04 වන දා ලබා දුන් තීන්දුව ශ්රී ලාංකේය සාක්ෂි ආඥාපනතේ මූලධර්මවලට අනුකූල වේ. පැමිණිලි පාර්ශ්වයට නඩුවේ ඉදිරි දිනයන්හිදී (ඔක්තෝබර් 09 වන දා ඇතුළුව) අදාළ සම්බන්ධතාවය පිළිබඳ මූලික සාක්ෂි සාධනය කිරීම හරහා, දරුවාගේ පීතෘභාවය තහවුරු කිරීමට අවශ්ය DNA පරීක්ෂණ නියෝගය නැවත ඉල්ලා සිටීමට නීතිමය ඉඩකඩ පවතී.
HariDeshaya.lk අපගේ ස්ථාවරය වන්නේ, අධිකරණමය ක්රියාවලියට පූර්ණ ගෞරවය දක්වන අතරම, තාක්ෂණික මූලධර්ම පිටුපස සැඟවී අහිංසක දරුවෙකුට හිමි විය යුතු නෛතික අයිතිය සහ අනන්යතාවය අහෝසි කිරීමට ඉඩ නොතැබිය යුතු බවයි. තමන් නිවැරදි නම්, විද්යාත්මක DNA පරීක්ෂණයකට ඉදිරිපත් වී සිය අහිංසකභාවය සමාජයට සහ අධිකරණයට ඔප්පු කිරීම ඕනෑම වගකිවයුතු පුරවැසියෙකුගේ යුතුකමයි.
දරුවෙකුගේ සාධාරණය වෙනුවෙන් වන මෙම අධිකරණමය සටන දෙස අප මාධ්යයක් ලෙස ඉදිරියටත් දැඩි අවධානයෙන් පසුවන්නෙමු.