Latest Posts

සයිබර් මංකොල්ලකාරයින්ට පාර කපන බැංකු පද්ධතිය: “OTP එක දුන්නේ ඔබයි” කියා අතපිසදා ගන්නා මහා මූල්‍ය පාවාදීම

විශේෂ ගවේෂණාත්මක වාර්තාවක් – HariDeshayaLk

ගිණුමෙන් එක රැයකින් ලක්ෂ ගණනින් මුදල් අතුරුදන් වූ පසු අසරණ තැන්පත්කරු බැංකුව හමුවට ගිය විට ඔවුන් අතට ලැබෙන්නේ කෲර, අකාරුණික පිළිතුරකි: “ඔබ OTP එක දීලා තියෙනවා, අපිට කරන්න දෙයක් නෑ.”

ඉන්දීය ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවේ මෑතකදී විභාග වූ ඩිජිටල් මූල්‍ය වංචා නඩුවකදී විනිසුරු මඬුල්ල ඍජුවම ප්‍රකාශ කළේ “පද්ධතිවල හිඩැස් තබාගෙන පාරිභෝගිකයා පිට වරද පටවා බැංකුවලට ගැලවිය නොහැකි බවත්, අලාභය බැංකුව විසින්ම පියවිය යුතු බවත්ය (Strict Liability).” එහෙත් ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රමුඛ වාණිජ බැංකු වන ලංකා බැංකුව (BOC), කොමර්ෂල් බැංකුව ඇතුළු සමස්ත පද්ධතියම අදටත් ක්‍රියාත්මක වන්නේ මීට හාත්පසින්ම ප්‍රතිවිරුද්ධ, ආත්මාර්ථකාමී ප්‍රතිපත්තියකය.

‘OTP උගුල’ සහ බැංකුවල වගකීම් විරහිත නිහඬතාව

වර්තමාන මාර්ගගත මූල්‍ය වංචාවල ප්‍රධාන උපක්‍රමය වන්නේ බැංකුවේ නමින්ම එන ව්‍යාජ SMS (Spoofed SMS / Phishing Links) මඟින් පාරිභෝගිකයා නොමඟ යවා එක්වරක් පමණක් භාවිත වන මුරපදය (OTP) ලබාගැනීමයි.

පාරිභෝගිකයා තාක්ෂණික නොදැනුවත්කම හෝ බියවැද්දීම නිසා OTP අංකය ලබාදීම එක් අතකින් වරදක් විය හැකිය. එහෙත් සැබෑ ප්‍රශ්නය ඇත්තේ එතැන නොවේ:

  1. බැංකුවේ නමින්ම පාරිභෝගිකයාගේ දුරකථනයට පණිවිඩයක් එන්නේ කෙසේද? දුරකථන ජාල හෝ SMS Gateway ආශ්‍රිත අනාරක්ෂිත භාවය වැළැක්වීමට බැංකු ගත් පියවර මොනවාද?
  2. සාමාන්‍යයෙන් මසකට රුපියල් 20,000ක් වියදම් කරන ගිණුමකින් මිනිත්තු කිහිපයක් තුළ ලක්ෂ 5ක් හෝ 10ක් පිටතට ඇදී යද්දී බැංකුවේ ‘Fraud Monitoring’ පද්ධති නිදාගෙන සිටියේද?
  3. පද්ධතියේ සැකකටයුතු හැසිරීමක් (Unusual Activity) දුටු සැණින් ගනුදෙනුව තාවකාලිකව නවතා පාරිභෝගිකයා අමතා තහවුරු කරගැනීමට බැංකුව සතු ස්වයංක්‍රීය යාන්ත්‍රණය අක්‍රියද?

ලෝකයේ දියුණු රටවල බැංකු පද්ධති AI තාක්ෂණය මඟින් මෙවැනි අසාමාන්‍ය ගනුදෙනු තත්පර ගණනකින් ස්වයංක්‍රීයව අත්හිටුවද්දී, ලංකාවේ බැංකු කරන්නේ මුදල් සියල්ල පිටවී ගිණුම ශුන්‍ය වූ පසු පාරිභෝගිකයාට “ගනුදෙනුව සාර්ථකයි” කියා කෙටි පණිවිඩයක් එවීම පමණි.

කුලී ගිණුම් (Mule Accounts) ජාවාරම: බැංකු ඇතුළෙන්ම ඇරෙන රහස් දොරටු

සයිබර් වංචාවකදී පැහැරගන්නා මුදල් කෙළින්ම යන්නේ ජාවාරම්කරුවාගේ පුද්ගලික ගිණුමට නොවේ. ඒවා ක්ෂණිකව මාරු වන්නේ හොර හැඳුනුම්පත්වලට විවෘත කළ හෝ මුදලට ගත් තෙවන පාර්ශ්වීය ‘කුලී ගිණුම්’ (Mule Accounts) වෙතය.

  • KYC නීති විහිළුවක් වී තිබීම: ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ මූල්‍ය බුද්ධි ඒකකය (FIU) විසින් පනවා ඇති ‘ඔබේ ගනුදෙනුකරු හඳුනාගන්න’ (KYC) නීති රීති අකුරට ක්‍රියාත්මක වේ නම්, ව්‍යාජ තොරතුරු දී මෙරට බැංකුවල ගිණුම් විවෘත කරන්නේ කෙසේද?
  • එකම දිනක ලක්ෂ ගණනින් මුදල් වැටී විනාඩි කිහිපයකින් ATM හරහා හිස් වන ගිණුම් ගැන සොයා නොබලන්නේ මන්ද?
  • මුදල් විදේශ රටවල ක්‍රිප්ටෝ ජාවාරම්කරුවන් අතට පත්වන තුරුම දේශීය බැංකු පද්ධතිය තුළ නිදහසේ සංසරණය වීමට ඉඩහැරීම පිටුපස, බැංකු නිලධාරීන්ගේ නොසැලකිල්ල හෝ ඇතැම් දූෂිත අභ්‍යන්තර සබඳතා නැතැයි කිව හැක්කේ කාටද?

ඉන්දීය ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය අවධාරණය කළ ප්‍රධාන කරුණක් වූයේද මෙයයි: “Mule ගිණුම් විවෘත වීමට සහ ඒවා හරහා මුදල් ගලායාමට ඉඩ හැරීම බැංකුවේ අතිශය බරපතල රාජකාරි පැහැරහැරීමකි.”

ලංකාවේ බැංකු පද්ධතිය සහ ඉන්දීය අධිකරණ තීන්දුව අතර සංසන්දනය

ඉන්දීය ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් ස්ථාපිත කළ දැඩි වගකීමේ මූලධර්මය සහ ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රමුඛ වාණිජ බැංකු අනුගමනය කරන ක්‍රියාකලාපය අතර පවතින්නේ අහසට පොළොව මෙන් පරස්පර විරෝධී පරතරයකි. ඉන්දීය අධිකරණය පැහැදිලිවම පෙන්වා දුන්නේ බැංකුවේ අභ්‍යන්තර ආරක්ෂණ පද්ධති සහ පාරිභෝගිකයාගේ ගනුදෙනු රටාවන් අධීක්ෂණය කිරීමේ දුර්වලතා පවතින්නේ නම්, සිදුවූ සම්පූර්ණ මූල්‍ය අලාභය බැංකුව විසින්ම දරාගත යුතු බවයි. එහෙත් ශ්‍රී ලංකාවේ ලංකා බැංකුව හෝ කොමර්ෂල් බැංකුව වැනි ආයතන හමුවේ සිදුවන්නේ “මුරපදය දුන්නේ ඔබ බැවින් අපට වගකීමක් නැත” යනුවෙන් පවසමින් සියලු පාඩු අසරණ තැන්පත්කරු පිට පටවා, ඔවුන්ව පොලිස් පොත් ගානේ රස්තියාදු කර අතපිසදා ගැනීමයි.

ජාවාරම්කරුවන් විසින් මුදල් විසුරුවා හැරීමට යොදාගන්නා කුලී ගිණුම් (Mule Accounts) සම්බන්ධයෙන්ද මෙම පරස්පරය තවදුරටත් තීව්‍ර වේ. ඉන්දියාවේදී එවැනි ව්‍යාජ හෝ කුලී ගිණුම් හඳුනා නොගැනීම සහ පාලනය නොකිරීම බැංකුවක සාපරාධී නොසැලකිල්ලක් ලෙස සලකන විට, ලංකාවේ බැංකු පද්ධතිය තුළ සිදුවන්නේ නව ගිණුම් විවෘත කිරීමේ ඉලක්ක (Account targets) හඹායෑමේ මුවාවෙන් ලිහිල් KYC ක්‍රමවේද යටතේ ජාවාරම්කරුවන්ට පහසුවෙන්ම ගිණුම් අටවා ගැනීමට ඉඩප්‍රස්තාව සැලසීමයි. එකම හැඳුනුම්පතකට විවිධ නම්වලින් හෝ සැකකටයුතු ලෙස ලියාපදිංචි වන ගිණුම් ගැන අදාළ නිලධාරීන් සොයා නොබලන්නේ ඇයිද යන්න බරපතල සැකයකි.

තාක්ෂණික අවදානම බෙදාගැනීමේදී සහ නියාමන ක්‍රියාමාර්ගවලදීද මෙරට බැංකු පාරිභෝගිකයා කෙරෙහි දක්වන්නේ අතිශය අසාධාරණ ආකල්පයකි. සාමාන්‍ය ගනුදෙනුකරුවෙකු සයිබර් උපක්‍රමයකට නොමඟ ගියද, පද්ධතිය තුළින් මුදල් ආරක්ෂා කරදීමේ තාක්ෂණික වගකීම බැංකුව සතු බවට ඉන්දීය නීතිය අවධාරණය කරද්දී, ලංකාවේ බැංකු කරන්නේ ඩිජිටල්කරණයේ සියලු ලාභ තමන් සාක්කුවේ දමාගෙන එහි තාක්ෂණික අවදානම් සහ පාඩු සියල්ල ගනුදෙනුකරුගේ පිට පැටවීමයි. අවසානයේදී, නීතිමය මැදිහත්වීම් හරහා මහජන මුදල් වෙනුවෙන් දැඩි වන්දි රාමු ඉන්දියාවේ නිර්මාණය වෙද්දී, ලංකාවේ පාරිභෝගිකයාට මහ බැංකුවේ ලිහිල් චක්‍රලේඛ හෝ නිමක් නැති පොලිස් පරීක්ෂණ හමුවේ වසර ගණනාවක් තිස්සේ සාධාරණයක් නොලබා සුසුම් හෙළීමට සිදුව තිබේ.

ඩිජිටල්කරණයේ ලාභය බැංකුවට – පාඩුව පාරිභෝගිකයාටද?

ශාඛා නඩත්තු වියදම්, කඩදාසි වියදම් සහ සේවක පිරිවැය කපාහරිමින් ලංකාවේ බැංකු සිය පාරිභෝගිකයින්ව බලහත්කාරයෙන්ම පාහේ Online සහ Mobile Banking වෙත තල්ලු කළේය. ඩිජිටල්කරණයෙන් බැංකු උපයන බිලියන ගණනක ලාභයෙන් සුළු ප්‍රතිශතයක් හෝ සිය පද්ධතිවල සයිබර් ආරක්ෂාව ඉහළ නැංවීමට, ජාත්‍යන්තර මට්ටමේ Fraud Detection පද්ධති ස්ථාපනය කිරීමට සහ පාරිභෝගික වන්දි අරමුදල් ගොඩනැගීමට වැය නොකරන්නේ මන්ද?

ලංකා බැංකුව සහ කොමර්ෂල් බැංකුව වැනි පද්ධතිමය වශයෙන් අතිශය තීරණාත්මක (Systemically Important) දැවැන්ත බැංකුවල පවා ගිණුම් හිමියන් මෙලෙස අනාරක්ෂිත තත්ත්වයකට ඇදවැටීම සමස්ත මූල්‍ය පද්ධතිය කෙරෙහි පවතින මහජන විශ්වාසය අතුගා දැමීමකි.

තවදුරටත් කල් මැරිය නොහැකි අනිවාර්ය ප්‍රතිසංස්කරණ

  1. ශුන්‍ය වගකීම් නීතිය (Zero Liability Policy): පාරිභෝගිකයෙකු තමන්ට සිදුවූ වංචාව පැය 24ක් හෝ 48ක් ඇතුළත වාර්තා කළ පසු, බැංකුවේ පද්ධතිමය හෝ KYC අසමත්කමක් හේතුවෙන් මුදල් අහිමි වී ඇත්නම්, දින කිහිපයක් ඇතුළත සම්පූර්ණ මුදල පියවීමට බැංකු නීතියෙන් බැඳී සිටිය යුතුය.
  2. මධ්‍යගත ක්ෂණික ගිණුම් අත්හිටුවීමේ පද්ධතියක් (Centralized Fraud Freezing): එක් බැංකුවකින් මුදල් පිටවූ සැණින්, එම මුදල් ගමන් කළ අනෙක් ඕනෑම බැංකුවක පවතින ගිණුම් ක්ෂණිකව අත්හිටුවීමට (Freeze) පොලිස් වාර්තා හෝ උසාවි නියෝග එනතුරු නොසිට ක්‍රියාත්මක විය හැකි 24/7 ක්‍රියාකාරී ස්වයංක්‍රීය අන්තර්-බැංකු පද්ධතියක් ස්ථාපිත කිරීම.
  3. Mule Accounts සඳහා දැඩි ක්‍රියාමාර්ග: සැකකටයුතු ගිණුම් අධීක්ෂණය නොකරන බැංකු ශාඛා කළමනාකරුවන්ට සහ අදාළ නිලධාරීන්ට එරෙහිව මුදල් විශුද්ධිකරණය වැළැක්වීමේ පනත යටතේ නීතිමය පියවර ගැනීම.

මහජන මුදල්වල නීත්‍යානුකූල භාරකරු බැංකුවයි. සයිබර් මංකොල්ලකරුවන් ඉදිරියේ දොරගුළු හැර දමා, “OTP එක ඔබ දුන්නා නම් අපිට වගකියන්න බෑ” කියමින් පාරිභෝගිකයාගේ බෙල්ල මිරිකන මෙම වගකීම් විරහිත බැංකු මාෆියාවට තිත තැබිය යුතුය. ඉන්දීය ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය පෙන්වා දී ඇති ආදර්ශය ශ්‍රී ලංකාවේ නීති පද්ධතියට සහ මූල්‍ය නියාමනයට කඩිනමින් අවශෝෂණය කර නොගතහොත්, දිනෙන් දින මංකොල්ලකෑමට ලක්වන්නේ රටේ අහිංසක පුරවැසියන්ගේ ජීවිත කාලයක ඉතිරිකිරීම්ය.

Latest Posts

spot_imgspot_img