ගවේෂණාත්මක වාර්තාව – HariDeshayaLk
සංස්කෘතික හුවමාරුව සහ ජාත්යන්තර කලා ප්රසංග සඳහා පිරිනමන තාවකාලික සංචාරක හා විනෝදාස්වාදන වීසා (Entertainment/Temporary Activity Visas) පද්ධතිය අවභාවිත කරමින් ක්රියාත්මක වන සංවිධානාත්මක මානව ජාවාරම් ජාලයක් පිළිබඳව දේශීය හා ජාත්යන්තර ආරක්ෂක අංශවල දැඩි අවධානය යොමුව තිබේ. අතීතයේ පැවැති අනවසර මුහුදු මාර්ගික සංක්රමණ ‘Operation Sovereign Borders’ වැනි දැඩි දේශසීමා ආරක්ෂණ වැඩපිළිවෙළ හමුවේ වැළකී යාමත් සමග, ජාවාරම්කරුවන් නීත්යානුකූල වීසා ක්රමවේදයන්හි පවතින පරිපාලනමය විවරයන් මෙලෙස ව්යාජ ලෙස භාවිත කිරීමට යොමුවී ඇති බව පෙනී යයි.
ව්යාජ ලේඛන සහ කෝටි ගණනින් කෙරෙන මූල්ය සූරාකෑම
ජාවාරම්කරුවන්ගේ ප්රධාන උපක්රමය වී ඇත්තේ කිසිදු කලාත්මක පසුබිමක් නොමැති පුද්ගලයන් වේදිකා සහායකයින්, කාර්මික ශිල්පීන්, ආලෝකකරණ ශිල්පීන් හෝ සංවිධාන කමිටු සාමාජිකයින් ලෙස නිරූපණය කරමින් ව්යාජ ලේඛන සකස් කිරීමයි.
- අතිවිශාල මූල්ය අය කිරීම්: එක් පුද්ගලයෙකු වෙනුවෙන් ව්යාජ අනුග්රාහකත්ව ලිපි සහ ලියකියවිලි සැකසීමට රුපියල් ලක්ෂ ගණනක මුදලක් අය කෙරේ.
- නීතිමය සහ සමාජීය අවදානම: විදේශගත වන පිරිස් නියමිත කාල සීමාව ඉක්මවා රැඳී සිටීම හෝ සරණාගතභාවය ඉල්ලා සිටීම නිසා සිරදඬුවම් සහ විදේශගතවීම් තහනම් කිරීම් වැනි තදබල නීතිමය ගැටලුවලට මුහුණ දෙයි. වීසා ප්රතික්ෂේප වීම් සහ අත්අඩංගුවට පත්වීම් හේතුවෙන් බොහෝදෙනා දැඩි ආර්ථික හා සමාජීය අර්බුදයන්ට ගොදුරු වී සිටිති.
ජාත්යන්තර නීතිමය තත්ත්වය සහ මානව හිමිකම් තර්ජනය
ඕස්ට්රේලියානු ස්වදේශ කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුව (Department of Home Affairs) සහ ඕස්ට්රේලියානු දේශසීමා බලකාය (ABF) පෙන්වා දෙන්නේ වීසා සඳහා ව්යාජ තොරතුරු ඉදිරිපත් කිරීම දීර්ඝකාලීන සිරදඬුවම් හිමිවන වරදක් බවයි.
ජාත්යන්තර සංක්රමණ සංවිධානය (IOM), ජාත්යන්තර කම්කරු සංවිධානය (ILO) සහ එක්සත් ජනපද රාජ්ය දෙපාර්තමේන්තුවේ මානව ජාවාරම් පිළිබඳ වාර්තාව (TIP Report) මගින් අවධාරණය කරන්නේ මෙලෙස නීතිවිරෝධී ලෙස විදේශගතවන පුද්ගලයින් පහත අවදානම්වලට ලක්වන බවයි:
- බලහත්කාර ශ්රමය සහ අනාරක්ෂිත සේවා පරිසරයන්
- විවිධ ස්වරූපයේ මානව සූරාකෑම්
- නීතිමය ආරක්ෂාවක් නොමැතිවීම
දේශීය නියාමනය සහ සැබෑ කලාකරුවන්ට එල්ල වන අභියෝගය
මෙම ජාවාරමේ බරපතලම අතුරුඵලය වී ඇත්තේ ශ්රී ලංකාවේ සැබෑ කලාකරුවන්ට සහ සංස්කෘතික කණ්ඩායම්වලට ජාත්යන්තර වේදිකාව අහිමි වීමේ අවදානමක් නිර්මාණය වීමයි. වීසා පරීක්ෂාවන් දැඩි වීම නිසා ප්රවීණ මෙන්ම නවක කලාකරුවන්ටද ජාත්යන්තර ප්රවේශයේදී දැඩි බාධා එල්ල වේ.
මෙම තත්ත්වය පාලනය කිරීම සඳහා ශ්රී ලංකා රජය සහ ආරක්ෂක අංශ වහා ක්රියාත්මක විය යුතු ප්රධාන ක්ෂේත්ර කිහිපයක් හඳුනාගෙන ඇත. ඒ යටතේ, ශ්රී ලංකා රජය විසින් ජාතික මානව ජාවාරම් විරෝධී කාර්ය සාධක බලකාය හරහා 2026–2030 උපායමාර්ගික ක්රියාකාරී සැලැස්ම ක්රියාත්මක කිරීමට පියවර ගෙන තිබේ. තවද, අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව (CID) මඟින් සංස්කෘතික ප්රසංග සංවිධානය කරන සංවිධායකයින් සහ ආයතන පිළිබඳ විධිමත් පසුබිම් විමර්ශන පැවැත්වීම සිදුකළ යුතුය. මීට අමතරව, විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යාංශය (SLBFE) හරහා සංස්කෘතික සංවිධාන සහ ඒජන්සි සඳහා විධිමත් ලියාපදිංචි කිරීමේ ක්රමවේදයක් සකස් කර නියාමනය කිරීම මෙහිදී අත්යවශ්ය පියවරක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇත.
කලා ක්ෂේත්රයේ නාමයෙන් සිදුවන මෙම ජාවාරම මැඩපැවැත්වීමට නම් නීතිය ක්රියාත්මක කරන ආයතන සහ සංස්කෘතික කටයුතු පිළිබඳ බලධාරීන් ඒකාබද්ධව විධිමත් නියාමන වැඩපිළිවෙළක් වහා ස්ථාපිත කළ යුතුව තිබේ.