ආණ්ඩුව විසින් පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කර ඇති 22 වන ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සංශෝධන පනත් කෙටුම්පත අභියෝගයට ලක් කරමින් ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවේ පෙත්සමක් ගොනු කර තිබේ. ‘ප්රජාතන්ත්රවාදය සඳහා නීතිඥයෝ’ (Lawyers for Democracy) සංවිධානයේ ආරම්භක සාමාජිකයෙකු වන ජ්යෙෂ්ඨ නීතිඥ සුදත් නෙත්තිසිංහ විසින් SC/SD/73/26 නඩුව යටතේ මෙම පෙත්සම ඉදිරිපත් කර ඇත.
නෛතික ගැටලුව සහ ජනමත විචාරණ ඉල්ලීම
ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 120 සහ 121 වගන්ති ප්රකාරව ගොනු කර ඇති මෙම පෙත්සම මගින් පෙන්වා දෙන්නේ අදාළ කෙටුම්පත ව්යවස්ථාවේ 3 වන වගන්තිය (මහජන පරමාධිපත්යය) සමග නොගැළපෙන බවයි. එම නිසා, එය සම්මත කිරීමට නම් 83 වන වගන්තිය යටතේ ජනමත විචාරණයකින් ජනතාවගේ අනුමැතිය ලබාගත යුතු බව පෙත්සම්කාර පාර්ශ්වය තර්ක කරයි. නීතිඥ දිනුෂ් රන්දෙණියගේ උපදෙස් මත ජ්යෙෂ්ඨ නීතිඥ අස්තික දේවේන්ද්ර සහ නීතිඥ අභීත දිනේත්රි පෙත්සම්කරුවන් වෙනුවෙන් පෙනී සිටිති.
පෙත්සමෙන් මතු කෙරෙන ප්රධාන සංවාද
- අධිකරණ ස්වාධීනත්වය සහ පරමාධිපත්යය: අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය යනු විනිසුරුවරුන්ට හිමි වරප්රසාදයක් නොව මහජන පරමාධිපත්යය සුරක්ෂිත කරන මූලික පදනම බව පෙන්වා දෙයි.
- ‘Court Packing’ සහ බලපෑම් පිළිබඳ සැකය: දැනට සේවයේ නියුතු විනිසුරුවරුන්ට ද බලපාන පරිදි, පුළුල් මහජන උපදේශනයකින් තොරව ධුර කාලයන් වෙනස් කිරීම මගින් අධිකරණය කෙරෙහි පවතින මහජන විශ්වාසය බිඳවැටීමේ අවදානමක් ඇති විය හැකි බව සඳහන් වේ.
රජයේ ස්ථාවරය සහ පක්ෂ-විපක්ෂ තර්ක
- යෝජිත වෙනස්කම්: ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම වයස 65 සිට 67 දක්වාත්, අභියාචනාධිකරණ විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම වයස 63 සිට 65 දක්වාත් වසර දෙකකින් දීර්ඝ කිරීමට යෝජනා වී ඇත.
- රජයේ පාර්ශ්වය: ගොඩගැසී ඇති ලක්ෂ සංඛ්යාත නඩු ඉක්මනින් අවසන් කිරීමට පළපුරුදු විනිසුරුවරුන්ගේ සේවය දීර්ඝ කාලයක් ලබාගැනීමත්, ඉහළ ගොස් ඇති ආයු අපේක්ෂාවත් මෙයට හේතු ලෙස දක්වයි.
- විවේචන සහ ජාත්යන්තර අවධානය: සේවයේ නියුතු විනිසුරුවරුන්ට ද අදාළ වන පරිදි හදිසියේ සිදුකරන මෙවැනි ප්රතිසංස්කරණ විධායකයේ බලපෑම්වලට මගපාදන බවට එක්සත් ජාතීන්ගේ අධිකරණ ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ විශේෂ නියෝජිතවරිය ඇතුළු පාර්ශ්ව අවධානය යොමු කර ඇත.
- සාධනීය මත: 21 වන සංශෝධනයේ ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සභාව හරහා පත්වීම් විනිවිදභාවයෙන් සිදුවන බැවින් සේවා කාලය දීර්ඝ කිරීම නෛතික අඛණ්ඩතාවයට රුකුලක් වන බව තවත් පාර්ශ්ව පෙන්වා දෙයි.
මෙම පෙත්සම සලකා බැලීමෙන් අනතුරුව, කෙටුම්පත සම්මත කිරීමට පාර්ලිමේන්තුවේ තුනෙන් දෙකක බහුතරයක් පමණක් ප්රමාණවත්ද නැතහොත් ජනමත විචාරණයක් අවශ්යද යන්න පිළිබඳ ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ තීරණය ඉදිරියේදී කථානායකවරයා වෙත දැනුම් දීමට නියමිතය.