ශ්රී ලංකා මූල්ය පද්ධතියේ විශ්වාසනීයත්වය සහ විනිවිදභාවය මුළුමනින්ම සුන්බුන් කරමින්, ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියනයකට ආසන්න (රුපියල් බිලියන 340ක) අතිවිශාල ප්රාග්ධනයක් නීතිවිරෝධී ලෙස විදේශයන් වෙත පිටමන් කිරීමේ මහා පරිමාණ ජාවාරමේ තීරණාත්මක සංධිස්ථානයක් සලකුණු වී තිබේ. අදාළ ජාවාරමට සෘජුවම අනුබල දුන් ප්රධාන පෙළේ පෞද්ගලික වාණිජ බැංකු හතරක කළමනාකරුවන් සිව්දෙනෙකු අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ (CID) මූල්ය අපරාධ විමර්ශන කොට්ඨාසය (FCID) විසින් අත්අඩංගුවට ගෙන ඇත.
දේශීය බැංකු ඉතිහාසයේ ප්රථම වතාවට, අදාළ බැංකු කළමනාකරුවන් සිව්දෙනාම ඔවුන් සේවය කළ බැංකු පරිශ්රයන් තුළදීම අත්අඩංගුවට පත්වීම විශේෂත්වයකි.
අත්අඩංගුවට පත් බැංකු නිලධාරීන් සහ අදාළ ශාඛා
විමර්ශන අංශ විසින් තහවුරු කර ඇති පරිදි, ව්යාජ ආනයන ලේඛන සහ නීතිවිරෝධී ටෙලිග්රැෆික් මුදල් හුවමාරු (TT) සඳහා පහසුකම් සපයමින් මෙම මහා මූල්ය වංචාවට සහාය දී අත්අඩංගුවට පත්වූ ප්රධාන බැංකු නිලධාරීන් මෙසේය:
- Seylan Bank – ඕල්ඩ්මෝර් වීදිය ශාඛාව: කළමනාකාර ශිරාන් මාරියෝ ප්රනාන්දු
- Sampath Bank – ප්රධාන කාර්යාලය: උමේෂ් රන්දික
- Union Bank – පිටකොටුව ප්රධාන වීදිය ශාඛාව: ධර්මලීංගම් ප්රසාද්
- Nations Trust Bank (NTB) – ඕල්ඩ්මෝර් වීදිය ශාඛාව: අමිල උදාර ලියනමාන්න
සතිපතා පගාව සහ ලක්ෂ 10ක තනි ගෙවීම
මෙය හුදෙක් පද්ධතියේ සිදු වූ තාක්ෂණික දෝෂයක් හෝ අතපසුවීමක් නොවන බව අපගේ ගවේෂණයේදී තහවුරු වේ. ජාවාරමේ ප්රධාන මොළකරු විසින් TT නිකුත් කිරීම සහ වෙළෙඳ මූල්ය (Trade Finance) අනුමත කිරීම වෙනුවෙන් මෙම කළමනාකරුවන්ට අඛණ්ඩව සතිපතා අල්ලස් මුදල් ගෙවා ඇත. එක් එක් නිලධාරියාගේ මැදිහත්වීම මත සතියකට රුපියල් 30,000, 50,000 සහ රුපියල් 100,000 බැගින් මුදල් ලබා දී ඇති අතර, එක් බැංකු කළමනාකරුවෙකුට නිශ්චිත අවස්ථාවකදී රුපියල් ලක්ෂ 10ක (රුපියල් මිලියනයක) මුදලක් එකවර ලබා දී තිබේ.
ව්යාජ සමාගම් 105ක් සහ TT 26,108ක “Phantom Imports” ජාලය
ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා පාර්ලිමේන්තුවේදී තහවුරු කළ පරිදි, ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලෙන් (IMF) ලැබුණු සමස්ත ණය මුදලින් 1/3කට සමාන වන මෙම ප්රාග්ධන පලායාම සිදුව ඇත්තේ “ව්යාජ ආනයන” (Phantom Imports) ක්රමවේදය හරහාය.
කිසිදු භෞතික පැවැත්මක් නොමැති ව්යාජ සමාගම් (Shell Companies) 105ක් හරහා වාණිජ බැංකු 13ක ගිණුම් 227ක් විවෘත කර ඇති අතර, දෘඪාංග, නානකාමර උපාංග සහ රන් ආභරණ ගෙන්වන මුවාවෙන් TT 26,108ක් නිකුත් කර ඇත. දින 180ක් ඇතුළත භාණ්ඩ රේගුව හරහා නොපැමිණියහොත් ඒ බව මහ බැංකුවට දැනුම් දීමේ නීතිමය යාන්ත්රණය, අල්ලස් ගත් බැංකු නිලධාරීන් විසින් හිතාමතාම අඩපණ කර තිබේ.
ප්රධාන සැකකරු, ‘හවුස් ඔෆ් ෆැෂන්’ සහ මත්ද්රව්ය කළු සල්ලි
කොළඹ කොටුවේ ‘A.Y. Investment’ ආයතනයේ අධ්යක්ෂවරයෙකු ලෙස පෙනී සිටි ජෙෆ්රි මොහොමඩ් නමැති ප්රධාන සැකකරු මීගමුවේදී අත්අඩංගුවට ගෙන ඇති අතර, ඔහු සතුව තිබී වාහන 8ක්, රුපියල් කෝටි 20ක සුඛෝපභෝගී රථයක් සහ රත්තරන් තොගයක් අත්අඩංගුවට ගෙන ඇත.
කොළඹ ‘House of Fashion Mall’ ඇතුළු ප්රමුඛ පෙළේ සමාගම් 21ක් මෙම මූල්ය විශුද්ධිකරණ ජාලය සමග සෘජු සබඳතා පවත්වා ඇති බවත්, ‘Next Gen’ සමාගමෙන් පමණක් ඩොලර් මිලියන 42.7ක් රටවල් 26ක සමාගම් 256කට යවා ඇති බවත් අනාවරණය වී තිබේ. මීට අමතරව, දිවුලපිටිය ප්රදේශයේ මත්ද්රව්ය ජාවාරම්වල මුදල් මෙන්ම, ප්රධාන පෙළේ බැංකුවක සිදු වූ බව කියන රුපියල් බිලියන 13ක මූල්ය වංචාවට අදාළ මුදල්ද මෙම ජාලය හරහා විදේශගත කිරීමට උත්සාහ කර ඇත.
ඩිජිටල් හිඩැස සහ අලුත් නීතියේ රැහැන
ශ්රී ලංකා රේගුවේ ASYCUDA දත්ත පද්ධතිය සහ වාණිජ බැංකු පද්ධති අතර තත්ය කාලීන ඩිජිටල් සම්බන්ධතාවක් නොමැති වීම මෙම වංචාවට ප්රධානතම හේතුව ලෙස හඳුනාගෙන ඇත.
මේ වන විට 2025 ‘අපරාධවලින් උපයාගත් දේපළ පිළිබඳ පනත’ යටතේ නඩුව විභාග වන අතර, මුදල් යවන ලද්දේ නීත්යානුකූල ව්යාපාර සඳහා බව ඔප්පු කිරීමේ භාරය විත්තිකරුවන්ට පැවරී ඇත. සාක්ෂි සැඟවීමේ සහ විමර්ශනවලට බාධා කිරීමේ අවදානම මත සැකකාර ජෙෆ්රි මොහොමඩ්ගේ ඇප ඉල්ලීම කොළඹ ප්රධාන මහේස්ත්රාත් අසංග එස්. බෝදරගම මහතා විසින් තරයේ ප්රතික්ෂේප කර ඇති අතර, ඔහුව එළඹෙන අගෝස්තු 20 වනදා දක්වා රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කිරීමට නියෝග කර තිබේ. සිද්ධිය සම්බන්ධයෙන් FCID ය වැඩිදුර විමර්ශන මෙහෙයවයි.