ශ්රී ලංකාවේ අධිකරණ පද්ධතිය තුළ සාධාරණත්වය ඉටු කර ගැනීම සඳහා සාමාන්ය වැසියෙකුට කොපමණ මුදලක් වැය කිරීමට සිදු වෙනවාද? මෙරට නීති ක්ෂේත්රයේ පවතින ඇතැම් අධික ගාස්තු ක්රමවේදයන් නිසා සාමාන්ය ජනතාව මුහුණ දෙන අතිශය කනගාටුදායක සහ සංවේදී තත්ත්වයක් පිළිබඳව පසුගියදා ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරයෙකු විසින්ම ප්රසිද්ධියේ අනාවරණය කරනු ලැබීය.
හෝමාගම නීතිඥ සංගමයේ පැවැති වැඩමුළුවකට සහභාගි වෙමින් ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරු යසන්ත කෝදාගොඩ මහතා සිදුකළ මෙම ප්රකාශය, වර්තමාන නීති ක්ෂේත්රයේ සහ ආර්ථික අර්බුදයේ ස්වභාවය මනාව පිළිඹිබු කරන්නකි.
නඩුවක් වෙනුවෙන් වකුගඩුවක් විකිණූ ඛේදවාචකය
අධිකරණයේ පිහිට පැතීමට සිදුවන සාමාන්ය පවුල්වල ජනතාව නීතිඥ ගාස්තු ගෙවන්නේ දැඩි අපහසුතා මධ්යයේ බව පෙන්වා දුන් විනිසුරුවරයා, තමන් මුහුණ දුන් එක්තරා සැබෑ සිදුවීමක් මෙසේ විස්තර කළේය.
“මිනීමැරුම් නඩුවකදී තමන්ගේ සහෝදරයා වෙනුවෙන් පෙනී සිටීමට සාමාන්ය පුද්ගලයෙකුට සිදු වුණා. මුලින්ම ඔහු කළේ තමන් සන්තකයේ තිබූ මුදල් නීතිඥවරුන්ට ලබා දීමයි. ඉන්පසු මුදල් මදි වන විට තමන් සතු ඉඩම උකස් කර මුදල් සපයා තිබුණා. අවසානයේදී නීතිඥ ගාස්තු පියවා ගැනීම සඳහා ඔහුට තමන්ගේ වකුගඩුවක් පවා විකිණීමට සිදු වුණා.”
මෙම සිදුවීම හුදෙක් තනි පුද්ගලයෙකුගේ කතාවක් පමණක්ද? නැතහොත් ලාංකීය සමාජයේ නීතියේ පිහිට පැතීමට යන බොහෝ දෙනෙකු මුහුණ දෙන සැඟවුණු ඇත්තක්ද යන්න පිළිබඳව අප සොයා බැලිය යුතුය.
ගවේෂණය: නීතිය ධනවතුන්ට පමණක්ද?
විනිසුරු යසන්ත කෝදාගොඩ මහතා පෙන්වා දෙන පරිදි, ධනවත් පවුල්වල පුද්ගලයන්ට ඉහළ නීතිඥ ගාස්තු දරාගැනීමේ හැකියාව පැවතුණද, රටේ බහුතරයක් වන සාමාන්ය පවුල්වල ජනතාවට නීතිමය ක්රියාවලියකට අවතීර්ණ වීම යනු ජීවිතය සින්න කර ගැනීමක් බඳුය.
නඩු ප්රමාදය හේතුවෙන් වසර ගණනාවක් ඇදී යන නඩුවලට, සෑම දිනකම පෙනී සිටීම වෙනුවෙන් අය කරන ගාස්තු ගෙවීමට සිදුවීම නිසා බොහෝ පවුල් ණය උගුල්වල සහ සදාකාලික දුප්පත්කමේ පතුලටම ඇද වැටේ.
නීතිඥ ක්ෂේත්රයෙන් ඉල්ලන සහනය
මෙම තත්ත්වය සැලකිල්ලට ගනිමින් ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරයා සමස්ත නීතිඥ ප්රජාවගෙන් ඉල්ලා සිටියේ, සේවාදායකයින් විය හැකි මෙවැනි අසරණ ජනතාව වෙනුවෙන් සාධාරණ ගාස්තු ක්රමවේදයක් සකස් කරන ලෙසයි.
කෙසේ වෙතත්, මුදලටම මුල් තැන නොදී, මෙවැනි අසරණ මිනිසුන් වෙනුවෙන් සහනදායී ලෙස සහ නොමිලේ (Pro-bono) සේවය සපයන මානුෂීය ගුණාංගවලින් හෙබි නීතිඥවරුන් ද ක්ෂේත්රය තුළ ඕනෑතරම් සිටින බව විනිසුරුවරයා මෙහිදී අගය කර සිටියේය.
HariDeshayaLk විමසුම
නීතිය සැමට සමාන විය යුතුය යන්න ප්රජාතන්ත්රවාදී රටක මූලික සිද්ධාන්තයකි. නමුත්, සාධාරණත්වය ඉටුකර ගැනීමට මිනිසෙකුට තම ශරීර අවයව පවා විකිණීමට සිදුවන මට්ටමට සමාජය පත්ව තිබේ නම්, එම ක්රමවේදයේ බරපතල වෙනසක් සිදුවිය යුතු කාලය එළඹ ඇත.
අසරණ සේවාදායකයා සුරාකෑමට ලක් නොවන, නීතිඥවරයාටද සාධාරණයක් ඉටු වන විනිවිදභාවයකින් යුතු ගාස්තු පටිපාටියක් මෙරට තුළ ස්ථාපිත කිරීමට බලධාරීන්ගේ අවධානය යොමු වන්නේ කවදාද?