රාජ්‍ය සෞඛ්‍ය පද්ධතිය තුළ මෙතෙක් වාර්තා වූ බරපතළම වෛද්‍ය නොසැලකිලිමත්භාවය පිළිබඳ චෝදනාවකට ලක්වූ, කොළඹ රිජ්වේ ආර්යා ළමා රෝහලේදී (LRH) සිදුකෙරුණු වකුගඩු සැත්කමකින් පසු ජීවිතක්ෂයට පත් වූ තෙහැවිරිදි හම්දි ෆස්ලිම් බිළිඳාගේ මරණය සම්බන්ධ නඩුව මේ වන විට තීරණාත්මක හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයකට පැමිණ තිබේ. ශල්‍යකර්මය සිදුකළ ප්‍රධාන විශේෂඥ වෛද්‍යවරයා රටින් බැහැරව සිටියදී, නීතිපති උපදෙස් මත විදේශගත වෛද්‍යවරුන් මෙරට අධිකරණය හමුවට කැඳවීමට කොළඹ ප්‍රධාන මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණය සිතාසි නිකුත් කර ඇත්තේ සමස්ත සිද්ධියේ වගවීම පිළිබඳ බරපතළ ප්‍රශ්නාර්ථයක් මතු කරමිනි.
රෝග විනිශ්චය සහ ශල්‍යාගාරයේ මාරාන්තික තීරණය
කොටහේන ප්‍රදේශයේ පදිංචි මොහොමඩ් ෆස්ලිම්ගේ තෙහැවිරිදි පුත්‍රයා වූ හම්දි ෆස්ලිම් රිජ්වේ ආර්යා ළමා රෝහලට ඇතුළත් කෙරුණේ උපතින්ම එක් වකුගඩුවක පැවති දුර්වලතාවක් සහ ආසාදන තත්ත්වයක් හේතුවෙනි.
අධිකරණයේදී අනාවරණය වූ කරුණුවලට අනුව, සැත්කමට පෙර දරුවා පරික්ෂා කළ වෛද්‍ය නුවන් හේරත් විසින් සිදුකරන ලද ස්කෑන් පරීක්ෂණ වාර්තාවල පැහැදිලිවම සටහන්ව තිබුණේ:
- දකුණු වකුගඩුව: කිසිදු ආබාධයකින් තොරව, සම්පූර්ණයෙන්ම සක්‍රීය මට්ටමේ පවතින බව
- වම් වකුගඩුව: රෝගී තත්ත්වය හේතුවෙන් අක්‍රිය වී හානියට පත්ව ඇති බව
වෛද්‍ය නිර්දේශය වූයේ අක්‍රිය වූ වම් වකුගඩුව ශල්‍යකර්මයක් මඟින් ඉවත් කර, නිරෝගී දකුණු වකුගඩුව මඟින් දරුවාගේ ජීවිතය පවත්වා ගැනීමයි. කෙසේ වෙතත්, විශේෂඥ ශල්‍ය වෛද්‍ය නවීන් විජේකෝන් ඇතුළු වෛද්‍ය කණ්ඩායම විසින් සිදුකළ සැත්කමෙන් පසු තත්ත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම උඩුයටිකුරු විය. සැත්කමෙන් අනතුරුව දරුවාගේ සිරුරේ ක්‍රියාකාරීත්වයට ඉතිරිව තිබූ එකම නිරෝගී වකුගඩුවද හානියට ලක්ව හෝ ඉවත් කර තිබූ බවට මවුපිය පාර්ශ්වය දැඩි ලෙස චෝදනා නඟයි.
කිසිදු වකුගඩුවක් ක්‍රියාත්මක නොවන තත්ත්වයට පත් වූ තෙහැවිරිදි බිළිඳා, සති ගණනාවක් දැඩි සත්කාර ඒකකයේ රුධිර කාන්දු පෙරණ (Dialysis) යන්ත්‍ර ආධාරයෙන් වේදනාකාරී ලෙස ජීවිතය ගැටගසා ගෙන සිට අවසානයේ ජීවිතක්ෂයට පත් විය.
නිහඬ වූ සාක්ෂි සහ ඕස්ට්‍රේලියාවට පලායාම
දරුවාගේ මරණයත් සමඟ මවුපියන් විසින් බොරැල්ල පොලිසියට සහ සෞඛ්‍ය බලධාරීන්ට සාපරාධී වෛද්‍ය නොසැලකිල්ල සම්බන්ධයෙන් නිල පැමිණිලි ඉදිරිපත් කරන ලදී. සිද්ධියේ සංවේදී සහ බරපතළ ස්වභාවය සලකා විමර්ශන වහාම අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව (CID) වෙත පැවරිණි.
නමුත් විමර්ශන ආරම්භ වන අවස්ථාව වන විටත්, ශල්‍යකර්මයේ ප්‍රධාන වගඋත්තරකරු වූ විශේෂඥ ශල්‍ය වෛද්‍ය නවීන් විජේකෝන් ශ්‍රී ලංකාවෙන් පිටව ඕස්ට්‍රේලියාව බලා ගොස් තිබීම විමර්ශන ක්‍රියාවලියට දැඩි බාධාවක් එල්ල කළේය. මෙරට අධිකරණය මඟහරිමින් සිටි වෛද්‍යවරයා පසුව ස්කයිප් (Skype) තාක්ෂණය ඔස්සේ සාක්ෂි ලබා දීමට උත්සාහ කළද, අධිකරණය නියෝග කළේ එම සාක්ෂි සටහන් ඕස්ට්‍රේලියාවේ ශ්‍රී ලංකා මහා කොමසාරිස් කාර්යාලය හරහා නිල වශයෙන් තහවුරු කර අධිකරණයට ඉදිරිපත් කළ යුතු බවයි.
අධිකරණ නියෝගය: නීතිපති උපදෙස් සහ සිතාසි නිකුත් කිරීම
කොළඹ අතිරේක මහේස්ත්‍රාත් ලියාන් වරුෂවිතාන මහත්මිය ඉදිරියේ නඩුව කැඳවූ අවස්ථාවේදී අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව දැනුම් දුන්නේ, අදාළ සාක්ෂි විදේශයක සිට තාක්ෂණය ඔස්සේ ලබා ගැනීමට වඩා, සැත්කම සිදුකළ විශේෂඥ වෛද්‍ය නවීන් විජේකෝන් සහ පරීක්ෂණ සිදුකළ වෛද්‍ය නුවන් හේරත් යන දෙදෙනාගෙන් සෘජුව ප්‍රකාශ ලබා ගැනීම සඳහා ඔවුන් ලංකාවට ගෙන්වා ගැනීමට නීතිපතිවරයාගේ උපදෙස් ලැබී ඇති බවයි.
අගතියට පත් පාර්ශ්වය වෙනුවෙන් පෙනී සිටි නීතිඥ වෛද්‍ය යුෂුෆ් මහතා අධිකරණය හමුවේ පෙන්වා දුන්නේ, ස්කෑන් වාර්තාව මඟින් නිවැරදි තොරතුරු සපයා තිබියදීත් සිදුවූ මෙම මාරාන්තික වරද සාමාන්‍ය වෛද්‍ය අත්වැරැද්දක් ලෙස බැහැර කළ නොහැකි බවත්, එය සාපරාධී නොසැලකිල්ලක් බවත්ය.
සියලු කරුණු සලකා බැලූ මහේස්ත්‍රාත්වරිය, අදාළ වෛද්‍යවරුන් දෙදෙනාට ලබන මාර්තු 29 වනදා කොළඹ ප්‍රධාන මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණය හමුවේ පෙනී සිටින ලෙස දන්වමින් නිල වශයෙන් සිතාසි නිකුත් කළාය.
පද්ධතිය හමුවේ පැනනඟින ප්‍රශ්නාවලිය
තෙහැවිරිදි අම්දි ෆස්ලිම්ගේ වියෝව හුදෙක් එක් රෝහල් කාමරයකට හෝ එක් පවුලක ශෝකයට පමණක් සීමා වූවක් නොවේ. එය මෙරට සෞඛ්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ මෙහෙයුම් විනිවිදභාවය සහ සායනික වගවීම (Clinical Accountability) පිළිබඳව සමාජය හමුවේ මතුකරන ප්‍රශ්න කිහිපයකි:
- ශල්‍යාගාරයේ පූර්ව පරීක්ෂණ විධිවිධාන (Surgical Safety Checklist): ශල්‍යකර්මයකට පෙර ඉවත් කළ යුතු අවයවය නිවැරදිව තහවුරු කරගැනීමේ ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ සම්මත ක්‍රමවේද මෙහිදී ක්‍රියාත්මක නොවූයේ මන්ද?
- වගවීමෙන් මිදී පළායාමේ සංස්කෘතිය: රෝගියෙකුගේ ජීවිතයක් අහිමි වූ බරපතළ සායනික අර්බුදයකදී, ඊට ඍජුව වගකිව යුතු විශේෂඥයෙකුට කිසිදු නීතිමය පරීක්ෂණයකට මුහුණ දීමට පෙර රටින් පිටවීමට ඉඩ සැලසුණේ කෙසේද?
- වෛද්‍ය සභාවේ සහ බලධාරීන්ගේ නිහඬතාව: මෙවැනි බරපතළ නොසැලකිලිමත්කම් සම්බන්ධයෙන් විමර්ශන අවසන් වන තෙක් අදාළ වෛද්‍යවරුන්ගේ වෘත්තීය බලපත්‍ර අත්හිටුවීමට හෝ ස්වාධීන විගණනයක් සිදුකිරීමට පියවර ගෙන තිබේද?
මාර්තු 29 වනදා අධිකරණය හමුවේ විභාගයට ගැණෙන මෙම නඩුව, වෛද්‍ය වෘත්තියේ ගරුත්වය ආරක්ෂා කරගැනීම මෙන්ම, අසරණ රෝගී ජීවිත වෙනුවෙන් යුක්තිය පසිඳලීමේ ක්‍රියාවලියේ තීරණාත්මක සංධිස්ථානයක් වනු ඇත.