Latest Posts

ප්‍රතිපත්තිමය පරස්පරයද? යථාර්ථවාදී පසුබැසීමද?: ‘පුද්ගලීකරණ විරෝධය’ සහ අනුර කුමාර රජයේ රාජ්‍ය ව්‍යවසාය ශල්‍යකර්මය

විපක්ෂයේ සිටියදී සහ මැතිවරණ වේදිකාවේදී “රාජ්‍ය සම්පත් විකිණීම සහ පුද්ගලීකරණය” දැඩි ලෙස හෙළා දකිමින්, රාජ්‍ය කේන්ද්‍රීය ආර්ථිකයක් වෙනුවෙන් පෙනී සිටි ජාතික ජන බලවේගය ප්‍රමුඛ වත්මන් රජය, මේ වන විට රාජ්‍ය ව්‍යවසාය ඈවර කර වසා දැමීමේ දැවැන්ත මෙහෙයුමකට නිල වශයෙන් අවතීර්ණ වී තිබේ.

මුදල් අමාත්‍යවරයා ලෙස ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක ඉදිරිපත් කළ යෝජනාවකට අනුව 2025 සැප්තැම්බර් මාසයේදී කැබිනට් අනුමැතිය හිමිවූ මෙම ක්‍රියාවලිය මෙහෙයවීම සඳහා 2026 මාර්තු මාසයේදී මුදල් අමාත්‍යාංශය යටතේ විශේෂිත ඈවර කිරීමේ ඒකකය (Special Liquidation Unit) ස්ථාපිත කෙරිණි. මහා භාණ්ඩාගාරයට බරක් වූ ආයතන වසා දැමීම ආර්ථිකමය වශයෙන් අත්‍යවශ්‍ය පියවරක් ලෙස පෙනුණද, දේශපාලනිකව ගත් කල එය ආණ්ඩුව කලක් තිස්සේ නඩත්තු කළ මතවාදී ස්ථාවරයෙහි බරපතළ පරස්පරයක් පෙන්නුම් කරන්නකි.

විරෝධතාවල සිට ඈවර කිරීම දක්වා: මතවාදී විතැන්වීම

පසුගිය පාලන සමයන්හිදී ගෙන ආ රාජ්‍ය ව්‍යවසාය ප්‍රතිසංස්කරණ හමුවේ “ජාතික සම්පත් විකිණීමේ කුමන්ත්‍රණ” යැයි කියමින් වීදි බැස සටන් කළ වත්මන් පාලකයන්, අද රාජ්‍ය බලය හමුවේ මුහුණ දී සිටින්නේ තමන්ම නිර්මාණය කළ දේශපාලන උගුලකටද යන ප්‍රශ්නය මතුවේ.

  • මිහින් ලංකාවේ සිට සෙලෙන්දිවා දක්වා: අඩු පිරිවැය ගුවන් සේවයක් ලෙස අරඹා දේශපාලන මැදිහත්වීම් සහ මූල්‍ය විනයක් නොමැතිකම නිසා මහජන බදු මුදල් බිලියන ගණනින් ගිල දැමූ මිහින් ලංකා (Mihin Lanka Pvt Ltd) සමාගම මේ වන විටත් මෙරට අසාර්ථකම රාජ්‍ය ව්‍යාපෘතියක සංකේතයකි. ඊට අමතරව සෙලෙන්දිවා ඉන්වෙස්ට්මන්ට්ස්, කොමන්වෙල්ත් ගේම්ස් හම්බන්තොට 2018, ඒෂියන් ගේම්ස්, ලංකා ලොජිස්ටික්ස් ඇන්ඩ් ටෙක්නොලොජීස්, මාගම්පුර පෝට්ස් මැනේජ්මන්ට්, ටෙක්නෝ පාර්ක් ඩිවලොප්මන්ට්, මාධ්‍ය පුහුණු ආයතනය, ලංකා සිමෙන්ති, එක්ස්ප්‍රස්වේ ට්‍රාන්ස්පෝට් සහ තුරුසවිය අරමුදල ආදී ආයතන රැසක් පළමු අදියරේදී ඈවර කිරීමට නියමිත ලැයිස්තුවට ඇතුළත් කර ඇත.
  • වචන මාරුවක සැඟවුණු යථාර්ථය: සෘජුවම පුද්ගලීකරණය (Privatization) යන වචනය භාවිත නොකර, ඒ වෙනුවට ‘ඈවර කිරීම’ (Liquidation), ‘ඒකාබද්ධ කිරීම’ (Mergers) හෝ ‘රඳවුම් සමාගම්’ (Holding Companies) වැනි වචන භාවිත කළද, සාරාංශයක් ලෙස සිදුවන්නේ රාජ්‍යයේ ව්‍යාපාරික පියසටහන හැකිලීම සහ වෙළඳපොළ යථාර්ථයන්ට හිස නැමීමයි.

විමර්ශන සටහන:

මෙම ආයතන බොහොමයකට වසර 10කට වඩා පැරණි මූල්‍ය වාර්තා හෝ නොමැති අතර විවිධ අධිකරණමය නඩුවල පැටලී තිබේ. මේ වන විට නැචුරල් රිසෝසස් (Natural Resources) සමාගම සම්පූර්ණයෙන්ම වසා දමා ඇති අතර, උසාවි නඩු සහ සමාගම් රෙජිස්ට්‍රාර් කාර්යාලයේ ලියාපදිංචි නොවීම වැනි නෛතික ගැටලු හේතුවෙන් මුල් ලැයිස්තුවේ පැවැති ආයතන 18ක් තාවකාලිකව ඉවත් කර, ඉතිරි ආයතන 16 හි ඈවර කිරීම් කඩිනම් කර ඇත.

ප්‍රතිපත්තිමය න්‍යාය සහ පාලනයේ කටුක යථාර්ථය අතර පරතරය

මැතිවරණ වේදිකාවේදී රාජ්‍ය ආයතන විකිණීම හෝ වසා දැමීම ජාතික සම්පත් මංකොල්ලයක් ලෙස හඳුන්වමින් ඒවා මුළුමනින්ම වැළැක්වීමට ප්‍රතිඥා දුන්නද, අද වත්මන් පාලනයට සිදුව ඇත්තේ ආයතන 16ක් කඩිනමින් ඈවර කිරීමටත්, තවත් ආයතන 34ක් වසා දැමීම හෝ ඒකාබද්ධ කිරීම සඳහා නිර්දේශ කැඳවීමටත්ය.

එමෙන්ම රාජ්‍යය සතු සියලු ආයතන ආරක්ෂා කර පවත්වාගෙන යන බවට එදා පළ කළ මතය පසෙක තබා, වසර ගණනාවක් තිස්සේ මූල්‍ය වාර්තා පවා නොමැති සහ අධිකරණ ක්‍රියාමාර්ගවල පැටලී ඇති අක්‍රිය ආයතන මහජන මුදලින් නඩත්තු කිරීම තවදුරටත් කළ නොහැකි බව ආණ්ඩුවට ප්‍රායෝගිකව පිළිගැනීමට සිදුව තිබේ.

අනෙක් අතට, රාජ්‍ය අංශයේ රැකියා සුරක්ෂිතභාවය වෙනුවෙන් පෙනී සිටි පාලකයන්ට අද මුහුණ දීමට සිදුව ඇත්තේ එම සේවකයන් දිගටම රඳවා ගැනීමේ නොහැකියාවටයි. ඒ අනුව මහා භාණ්ඩාගාරයෙන් රුපියල් බිලියන 5ක් වෙන්කර, දීර්ඝ කාලයක් හිඟව පැවති සේවක අර්ථසාධක (EPF), භාරකාර (ETF) සහ පාරිතෝෂික දීමනා ගෙවා දමා සේවකයන් ආයතනවලින් නිදහස් කිරීමේ පියවරකට එළැඹීමට ආණ්ඩුවට සිදුව ඇත. ඉන් රුපියල් බිලියන 2.8ක මුදලක් 2026 අගෝස්තු වන විට ගෙවා නිම කිරීමට මුදල් අමාත්‍යාංශය කටයුතු කර තිබේ.

ක්‍රියාකාරී ආයතන ලැබූ ලාභය සහ ‘රඳවුම් සමාගමේ’ අනාගතය

අක්‍රිය ආයතන වසා දමන අතරතුර, කළමනාකරණය විධිමත් කර ක්‍රියාකාරී මට්ටමේ පවත්වාගෙන ගිය රාජ්‍ය ව්‍යවසාය 51ක් 2026 පළමු මාස හය තුළ රුපියල් බිලියන 259.3ක සැලකිය යුතු ලාභයක් වාර්තා කර ඇත. මෙය මැදපෙරදිග කලාපීය ගැටුම්, ප්‍රවාහන වියදම් ඉහළ යාම සහ සැපයුම් දාම බිඳවැටීම් මධ්‍යයේ ලැබූ ජයග්‍රහණයක් වන අතර, 2025 මුල් මාස හයේ වාර්තා වූ රුපියල් බිලියන 227.8ට සාපේක්ෂව රුපියල් බිලියන 31.5ක වර්ධනයකි.

කෙසේ වෙතත්, ඉදිරි ප්‍රතිසංස්කරණ වෙනුවෙන් ආණ්ඩුව සැලසුම් කරන පියවර දෙකක් කෙරෙහි විශේෂ අවධානය යොමු කළ යුතුය:

  1. නව රාජ්‍ය වාණිජ ව්‍යාපාර පනත (Public Commercial Business Act): රාජ්‍ය ආයතනවල මූල්‍ය විනය සහ පාලනය නීතිගත කිරීම.
  2. රඳවුම් සමාගම (Holding Company): සියලුම රාජ්‍ය ව්‍යවසායයන් තනි ආයතනික ව්‍යුහයක් යටතට ගෙන ඒම.

පසුගිය ඔක්තෝබර් 23 වැනිදා පැවති රජයේ මිනුම්දෝරුවන්ගේ සමුළුව අමතමින් ජනාධිපතිවරයා අනාවරණය කළ පරිදි, තවත් රාජ්‍ය ව්‍යවසාය 34ක් වසා දැමීම හෝ ඒකාබද්ධ කිරීම සඳහා මුදල් අමාත්‍යාංශයේ විශේෂ කමිටුවක් පත් කර ඇත්තේද මෙම පුළුල් ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමේ කොටසක් ලෙසිනි.

මිහින් ලංකාව වැනි ඛේදවාචකයන්ගෙන් සිදු වූ බිලියන ගණනක පාඩුව නැවත පියවාගත නොහැකි වුවද, මෙම ඈවර කිරීම් ආර්ථිකමය වශයෙන් නොපැකිලව ගත යුතු තීරණයකි. එහෙත් දේශපාලනිකව ගත් කල, පෞද්ගලික අංශය හවුල් කරගැනීම හෝ ආයතන ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම මෙතෙක් කල් ද්‍රෝහී ක්‍රියාවක් ලෙස හැඳින්වූ බලවේගයකට, අද රාජ්‍ය පාලනයේ මූල්‍ය යථාර්ථයන් හමුවේ සිය පැරණි සටන්පාඨ පසෙක තබා වෙළඳපොළ නීතිවලට හිස නැමීමට සිදුව ඇති බව මෙම ක්‍රියාවලියෙන් මනාව පැහැදිලි වේ.

Latest Posts

spot_imgspot_img