දිවයින පුරා පෞද්ගලික ඉන්ධන පිරවුම්හල් 500ක් එකපෙළට වසා දැමීමේ අවදානමක් මතුව තිබෙන්නේ හදිසියේ ගත් තීරණයකින් හෝ මාධ්‍ය සංදර්ශනයකින් නොවේ. මෙයට සැබෑ හේතුව, විදේශීය ඉන්ධන සමාගම් (Sinopec, LIOC, RM Park) මෙරටට කැඳවීමේදී අත්සන් කෙරුණු නිදහස් වෙළඳපොළ ගිවිසුම් සහ දැනට ආණ්ඩුව ක්‍රියාත්මක කරන අත්තනෝමතික මිල පාලන ප්‍රතිපත්තිය අතර ඇතිවී තිබෙන බරපතල ගැටුමයි.
තිරය පිටුපස ඇති සැබෑ මූල්‍ය අර්බුදය
- ගොඩබෑමේ පිරිවැය (CIF) සහ ආන්තික ලාභය අහිමිවීම: ලෝක වෙළඳපොළේ නෞකා ගාස්තු, රක්ෂණ සහ නිෂ්පාදන පිරිවැය ඉහළ යාම හමුවේ, සමාගම්වලට ඉන්ධන මෙරටට ගොඩබෑමට යන පිරිවැය ඉහළ ගොස් ඇත. නමුත් විදුලිබල හා බලශක්ති අමාත්‍යාංශය පනවා ඇති උපරිම සිවිලිම් මිල (Ceiling Price) හේතුවෙන්, ආනයන පිරිවැයට සරිලන පරිදි සිල්ලර මිල සංශෝධනය කිරීමට ඉඩ නොලැබේ. මේ නිසා සෑම ඉන්ධන ලීටරයකින්ම ලබන ආන්තික ලාභය ශූන්‍ය වී, පෞද්ගලික සමාගම් දැවැන්ත දෛනික පාඩුවකට තල්ලු වී තිබේ.
- ආණ්ඩුවේ බදු ආදායම සුරක්ෂිතයි – පාඩුව සමාගම් පිට: ආණ්ඩුව ඉන්ධන ලීටරයකින් එකතු කරගන්නා වැට් (VAT) සහ සුරාබදු (Excise Duty) කිසිදු අඩුවකින් තොරව ලබාගන්නා අතර, පෞද්ගලික සමාගම්වල නඩත්තු හා බෙදාහැරීමේ පිරිවැය සම්පූර්ණයෙන්ම නොසලකා හැර තිබේ. තමන්ගේ බදු ආදායම කැප කිරීමට ආණ්ඩුව සූදානම් නැති අතර, සියලු පාඩු සමාගම් සහ අලෙවි නියෝජිතයන් පිට පැටවීමට උත්සාහ කරයි.
- ඩීසල් 50%ක සීමාකිරීමේ සැබෑ හේතුව: ලිඕක් (275), සිනොපෙක් (150) සහ ආර්.එම්. පාර්ක් (100) පිරවුම්හල්වල ඩීසල් නිකුත් කිරීම 50%කින් සීමා කර ඇත්තේ තර්ජනයකට වඩා පවතින මූල්‍ය අර්බුදය නිසාය. පාඩුවට ඩීසල් අලෙවි කිරීම හේතුවෙන් ඇතිවී තිබෙන දෛනික මුදල් ප්‍රවාහ (Cashflow) බිඳවැටීම නිසා, නව ඇණවුම් ලබාදීමට සමාගම්වලට ඇති මූල්‍ය හැකියාව සීමා වී ඇත.
ආණ්ඩුවෙන් උත්තර නැති බරපතල ප්‍රශ්න
- නිල සාකච්ඡා පවා මඟහැරීම: මිල සංශෝධනයට එකඟ විය නොහැකි බවට විදුලිබල හා බලශක්ති අමාත්‍යවරයා මාධ්‍ය හමුවේ කෙළින්ම ප්‍රකාශ කළද, ක්ෂේත්‍රය මුහුණදී සිටින ප්‍රායෝගික අර්බුද නිරාකරණය කරගැනීමට සමාගම් ඉල්ලා සිටින නිල සාකච්ඡාව පවා ලබානොදී මඟහැරීමට අමාත්‍යාංශය කටයුතු කරමින් සිටී.
- නිදහස් වෙළඳපොළ සංකල්පය විනාශ කිරීම: විදේශීය ආයෝජන සහ පෞද්ගලික සමාගම් මෙරටට කැඳවූයේ වෙළඳපොළ තුළ සාධාරණ තරඟකාරීත්වයක් ඇති කිරීමට වුවද, ආණ්ඩුව විසින් පනවා ඇති අත්තනෝමතික මිල පාලනය නිසා එම නිදහස් වෙළඳපොළ සංකල්පයම අද වන විට බිඳවැටී ඇත.
- ජනප්‍රියවාදී ප්‍රතිපත්තියෙන් පාරිභෝගිකයා පීඩාවට පත්වීම: ඉන්ධන මිල ඉහළ නොදමා ජනතාව ආරක්ෂා කරන බවට ආණ්ඩුව පෙන්වීමට උත්සාහ කළද, පවතින අසාධාරණ තත්ත්වය හමුවේ සැපයුම් අඩපණ වී නැවතත් පෝලිම් යුගයක් නිර්මාණය වීමෙන් අවසානයේ දැඩි ලෙස පීඩාවට පත්වන්නේ සාමාන්‍ය පාරිභෝගිකයාය.
HariDeshaya විමසුම
ආණ්ඩුව එක් පසෙකින් විදේශීය ආයෝජන කැඳවමින් නිදහස් වෙළඳපොළක් ගැන කතා කළද, ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාත්මක කරන්නේ ජනප්‍රියවාදී මිල පාලන පිළිවෙතකි. ගොඩබෑමේ පිරිවැය සහ බදු ව්‍යුහය පිළිබඳ විනිවිදභාවයකින් යුත් විසඳුමකට නොගොස්, අමාත්‍යාංශය මෙම සාකච්ඡා මඟහරින්නේ නම්, ඉදිරියේදී සිදුවන ෂෙඩ් 500 වසා දැමීමේ සහ සමස්ත ප්‍රවාහන පද්ධතියම අඩපණ වීමේ පූර්ණ වගකීම විදුලිබල හා බලශක්ති අමාත්‍යාංශය සතු වේ.