“විදේශීය සංචාරකයින් මෙරටට පැමිණෙන්නේ මෙරට තිබෙන විශාල ගොඩනැගිලි නැරඹීමට නොවේ.”
පසුගියදා අභියාචනාධිකරණ සභාපති විනිසුරු රොහාන්ත අබේසූරිය මහතා විවෘත අධිකරණයේදී කළ මෙම ප්රකාශය, හුදෙක් නඩු විභාගයක් අතරතුර කියවුණු සාමාන්ය වාක්යයක් නොවේ. එය අද වන විට ශ්රී ලංකාව මුහුණ දී සිටින දැවැන්තම ප්රතිපත්තිමය පරස්පරතාව (Policy Contradiction) සහ පාරිසරික ඛේදවාචකය පිළිබඳව රජයට එල්ල කළ තියුණු අතුල් පහරකි.

වගාබිම් ආරක්ෂා කිරීමේ නාමයෙන් ගොවීන්ට ගිනි අවි නිකුත් කිරීමට රජය ගෙන ඇති තීරණයට එරෙහිව ශ්රී ලංකා වනජීවී සහ පරිසර ආරක්ෂණ සංගමය ගොනු කළ පෙත්සම හරහා අනාවරණය වන්නේ, හුදෙක් වන අලින්ට එල්ල වන තර්ජනයක් පමණක් නොව; රටේ ආර්ථිකය, ජාතික ආරක්ෂාව සහ රාජ්ය පද්ධතියේ අසාර්ථකත්වය පිළිබඳ බරපතළ කතාවකි.
- ඩොලර් උල්පතට වෙඩි තබා ගැනීමේ ආර්ථික විහිළුව
ආර්ථික අර්බුදයෙන් ගොඩ ඒම සඳහා ශ්රී ලංකාව මේ මොහොතේ වැඩිම බලාපොරොත්තු තබා ඇත්තේ සංචාරක කර්මාන්තය මතයි. විදේශීය සංචාරකයන් දහස් ගණනක් ඩොලර් මිටි පිටින් රැගෙන මෙරටට එන්නේ කොළඹ ඉදිවන කොන්ක්රීට් කුළුණු හෝ අධිවේගී මාර්ග බැලීමට නොවේ. ඔවුන් එන්නේ යාල, උඩවලව, මින්නේරිය සහ විල්පත්තුව වැනි වනාන්තරවල නිදහසේ සැරිසරන සද්දන්තයන් ඇතුළු අපේ ජෛව විවිධත්වය දැකබලා ගැනීමටය.
එහෙත් අද රජය ක්රියාත්මක කරන්නේ කුමක්ද? එක පැත්තකින් සංචාරක ප්රවර්ධනය වෙනුවෙන් කෝටි ගණන් මුදල් වියදම් කරන රජය, අනෙක් පැත්තෙන් ඒ සංචාරකයන් බැලීමට එන වන අලින්ට වෙඩි තැබීම සඳහා ගිනි අවි බෙදා දෙයි. මෙය හරියට තමන් වාඩි වී සිටින ගසේ අත්ත තමන් විසින්ම කපා ගැනීමක් (Economic Self-Sabotage) වැනිය. වන අලි සම්පත වැනසී ගිය දාට, සංචාරක කර්මාන්තයෙන් රටට ගලා එන ඩොලර් උල්පතද සදාකාලිකවම සිඳී යනු ඇත.
- අක්කර 5 සිට 2 දක්වා: ගම්මාන තුළට ‘තුවක්කු’ මුදා හැරීමේ භයානක පියවර
මෙම අධිකරණ ක්රියාවලියේදී පෙත්සම්කාර පාර්ශ්වය වෙනුවෙන් පෙනී සිටි ජනාධිපති නීතිඥ සංජීව ජයවර්ධන මහතා අනාවරණය කළ දත්ත අතිශය භයානකය. 2002 වර්ෂය වන විට වගා ආරක්ෂාව සඳහා නිකුත් කර තිබූ ගිනි අවි සංඛ්යාව 305ක් වූ අතර, 2026 වර්ෂය වන විට එය 490 දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ. එමෙන්ම සමස්තයක් ලෙස මේ වන විට රට තුළ ගිනි අවි 3,207ක් නිකුත් කර ඇති බවට අධිකරණය හමුවේ කරුණු අනාවරණය විය.
මෙතෙක් කල් වගා ආරක්ෂාව සඳහා ගිනි අවියක් නිකුත් කළේ අවම වශයෙන් අක්කර 5ක වගා බිමක් ඇති පුද්ගලයින්ට පමණි. නමුත් නව තීරණයට අනුව එම සීමාව අක්කර 2 දක්වා අඩු කර තිබේ.
මෙහි සැබෑ අවදානම කුමක්ද? ශ්රී ලංකාවේ ග්රාමීය ප්රදේශවල අක්කර 2ක ඉඩම් හිමි පිරිස අතිවිශාලය. ඒ අනුව, ඉදිරි කාලයේදී තවත් ගිනි අවි දහස් ගණනක් සාමාන්ය ජනතාව අතට පත්වීමේ දොරටුව මේ හරහා විවෘත වේ.
- මේ තුවක්කු පත්තු වන්නේ වගාවට එන වන අලියාට පමණක්ද?
- දඩමස් ජාවාරම්කරුවන් අතට මේ අවි පත් නොවන බවට ඇති සහතිකය කුමක්ද?
- ගම්මාන තුළ ඇතිවන පෞද්ගලික ඉඩම් ආරවුල්, පවුල් ආරවුල් සහ සාමාන්ය අපරාධ සඳහා මේ නීත්යානුකූල ගිනි අවි භාවිතා වීමේ ජාතික ආරක්ෂක අවදානමට වගකියන්නේ කවුද?
නියෝජ්ය ආරක්ෂක අමාත්ය විශ්රාමික මේජර් ජනරාල් අරුණ ජයසේකර, ආරක්ෂක අමාත්යාංශ ලේකම් එයාර් වයිස් මාර්ෂල් සම්පත් තුයියකොන්තා සහ පරිසර අමාත්ය වෛද්ය ධම්මික පටබැඳි ඇතුළු පිරිසක් මෙම පෙත්සමේ වගඋත්තරකරුවන් ලෙස නම් කර ඇත්තේද මෙම බරපතළ තත්ත්වය නිසාය.
- ‘කාවන්තිස්ස’ සංකේතය: තමන්ගේ භාරයේ සිටි ඇතාවත් රැකගත නොහැකි වූ පද්ධතියක්!
"ස්වාමීනි… අලි ඇතුන් කියන්නේ අපේ ජාතික උරුමයක්. අපේ රටේ විශාල කීර්තියක් ලබා දුන් කාවන්තිස්ස ඇතා පසුගියදා වෙඩි වැදී මිය ගියා. වන ජීවී දෙපාර්තමේන්තුව භාරයේ සිටියදී තමයි එම අවාසනාවන්ත සිදුවීම ඇතිවුණේ." — ජනාධිපති නීතිඥ සංජීව ජයවර්ධන
මෙය මෙරට වනජීවී සංරක්ෂණ පද්ධතියේ බිඳවැටීම (Institutional Failure) පෙන්වන හොඳම කැඩපතයි. කාවන්තිස්ස ඇතා මියගියේ වනාන්තරයක අතරමං වී සිටියදී නොවේ; රාජ්ය නිලධාරීන්ගේ ඍජු භාරයේ සහ ආරක්ෂාව යටතේ සිටියදීමය.
අසල්වැසි ඉන්දියාව වැනි රටවල් කාවන්තිස්ස වැනි සුවිශේෂී හස්තීන්ට රාජ්ය මට්ටමේ විශේෂ ආරක්ෂක වැඩපිළිවෙළවල් යොදද්දී, අපේ රටේ බලධාරීන්ට තමන්ගේ භාරයේ සිටින සද්දන්තයාවත් බේරා ගැනීමට නොහැකි විය. තමන්ගේම පද්ධතිය ඇතුළේ සිටින අලි ඇතුන් ටික රැකගත නොහැකි රජයක්, ගොවීන් අතට තුවක්කු ලබා දී වනජීවී සංරක්ෂණය ගැන කතා කිරීම කෙතරම් හාස්යජනකද?
- විද්යාත්මක විසඳුම් වෙනුවට ‘කෙටි පාරවල්’ තෝරා ගැනීම
අලි – මිනිස් ගැටුමට සැබෑ විසඳුම ඇත්තේ තුවක්කු බටය තුළ නොවේ. එය ඇත්තේ:
- විද්යාත්මකව සැලසුම් කළ විදුලි වැටවල් නඩත්තු කිරීම තුළය.
- අවහිර කර ඇති අලි මංකඩ නිදහස් කිරීම තුළය.
- වනාන්තර තුළ අලින්ට අවශ්ය ආහාර සහ ජලය සුරක්ෂිත කිරීම තුළය.
නමුත් දශක ගණනාවක් පුරා බලයට පත් වූ ආණ්ඩු මෙම දීර්ඝකාලීන, විද්යාත්මක විසඳුම් වෙනුවට තෝරා ගත්තේ පහසු “කෙටි පාරවල්” ය. ගොවියාට තුවක්කුවක් අතට දී “උඹලාගේ වගාව උඹලා බේරගනිල්ලා” යැයි කියමින් රජය තමන්ගේ වගකීමෙන් අත පිහිදා ගැනීමට උත්සාහ කරයි.
වෙඩි වැදී තුවාල ලබන වන අලියෙකු තවත් ප්රචණ්ඩ වී ගම් වදිනවා මිස කිසිදා පසුබසින්නේ නැත. අවසානයේ සිදුවන්නේ ගොවියාගේ ජීවිතයත්, වන අලියාගේ ජීවිතයත් යන දෙකම එකම වළකට ඇද වැටීමයි.
අවසන් තීන්දුව කුමක් වේවිද?
අලි ඇතුන් ජාතික සම්පතක් ලෙස සලකා රැකබලා ගත යුතු බව අභියාචනාධිකරණය පැහැදිලිවම සඳහන් කර තිබේ. ලබන 30 වැනිදා මෙම පෙත්සම යළි කැඳවන විට පරිසර අමාත්යවරයා සහ ආරක්ෂක බලධාරීන් අධිකරණය හමුවේ දෙන පිළිතුර කුමක් වේදැයි මුළු රටම බලා සිටී.
විදේශිකයන් බැලීමට එන අපේ ජාතික උරුමය වෙඩි උණ්ඩයෙන් නිහඬ කරනවාද, නැතහොත් බුද්ධිමත් සංරක්ෂණ වැඩපිළිවෙළකින් රටත්, ගොවියාත්, වන අලියාත් යන තුන් පාර්ශ්වයම රැකගන්නවාද යන්න තීරණය වන්නේ ඉදිරි දින කිහිපය තුළයි.



