Latest Posts

කපිලගේ iPhone එක කඩන්න Apple සමාගමටත් බෑ! එහෙනම් CIDය සිංගප්පූරුවෙන් කරන්න හදන්නේ මොකක්ද?

— ලංකාවේ ප්‍රධාන මාධ්‍ය මඟහැරි, කපිලගේ Locked iPhone එක වටා ඇති සැබෑ තාක්ෂණික සටන ගැන Exclusive Tech-Explainer එකක්! —

ශ්‍රී ලන්කන් ගුවන් සමාගමේ හිටපු ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී කපිල චන්ද්‍රසේන මහතාගේ අභිරහස් මරණය පිළිබඳ විමර්ශනයේදී, ඔහු සතුව තිබූ ඇපල් (iPhone) ජංගම දුරකථනයේ දත්ත ලබාගැනීම වෙනුවෙන් විමර්ශන අංශ ගෙන ඇති පියවර මේ වන විට දැඩි කතාබහට ලක්ව තිබේ.

අධිකරණය හමුවේ හෙළි වූ කරුණු අනුව, එක් පසෙකින් ඇමරිකාවේ ඇපල් (Apple) සමාගමට අධිකරණ නියෝග යවා ඇති අතර, අනෙක් පසින් දුරකථනය Unlock කර දත්ත ලබාගැනීමට සිංගප්පූරුවේ සමාගමක සහාය පැතීමටත්, දුරකථනයේ තිබූ eSIM පත සාමාන්‍ය භෞතික SIM එකක් බවට පත් කිරීමටත් පියවර ගෙන ඇත.

සාමාන්‍යයෙන් ලෝකයේ ආරක්ෂිතම දෘඩාංග සහ මෙහෙයුම් පද්ධතියක් සහිත Apple සමාගමේ ආරක්ෂණ වළල්ල හමුවේ මෙවැනි පරීක්ෂණයක් තාක්ෂණිකව සිදුවන්නේ කෙසේද? මෙහි ඇති සැබෑ තාක්ෂණික යථාර්ථය විමසා බලමු.

1. ඇපල් සමාගම iPhone එකක් Unlock කර දෙන්නේ නැද්ද?

පැහැදිලි තාක්ෂණික සත්‍යය: නැත. ලෝකයේ කිසිදු රටක නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන ආයතනයකට හෝ අධිකරණයකට Passcode එකක් සහිත Locked iPhone එකක් “Software මගින් Unlock කර” දීමට ඇපල් සමාගම කටයුතු කරන්නේ නැත.

ඊට හේතුව ඇපල් සමාගමේ මුරණ්ඩුකම නොවේ; ඔවුන්ගේ දෘඩාංග සැලසුමයි (Hardware Architecture). iPhone එකක මුරපදය පරීක්ෂා කරන්නේ දුරකථනයේ ප්‍රධාන ප්‍රොසෙසරයෙන් වෙන්ව පවතින Secure Enclave නම් වූ විශේෂිත ආරක්ෂිත චිපයකිනි. එහි ඇති දත්ත බිඳීමට ඇපල් ඉංජිනේරුවන්ට හෝ ඇපල් සර්වර් වලට හැකි ‘Master Key’ එකක් හෝ ‘Backdoor’ එකක් නිර්මාණය කර නොමැත. ඇමරිකාවේ FBI ආයතනය පවා ත්‍රස්ත ප්‍රහාර විමර්ශනවලදී සැකකරුවන්ගේ iPhone විවෘත කර දෙන ලෙස ඉල්ලූ අවස්ථාවලදී ඇපල් සමාගම එය දැඩිව ප්‍රතික්ෂේප කළේ මේ නිසාය.

2. එසේ නම් ඇපල් සමාගමට ඊමේල් කළේ කුමකටද? (Device vs iCloud)

මෙහිදී විමර්ශන අංශ ඉලක්ක කරන්නේ අතැතිව පවතින දුරකථන යන්ත්‍රය (Device) නොව, එහි iCloud (ක්ලවුඩ්) දත්තයි.

  • Data Preservation (දත්ත සංරක්ෂණය): නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන ආයතනයකින් නිල ඉල්ලීමක් ලැබුණු විට ඇපල් සමාගම කරන්නේ අදාළ ගිණුමේ ඇති iCloud Backup දත්ත සර්වරයෙන් මැකී යාම වැළැක්වීම සඳහා දින 90ක (මාස 3ක) කාලයක් ‘Freeze’ කර (Preserve කර) තැබීමයි.
  • ලබාගත හැකි දත්ත: පරිශීලකයා විසින් ‘Advanced Data Protection’ (End-to-End Encryption) සක්‍රිය කර නොමැති නම්, iCloud එකට Backup වී ඇති ඡායාරූප, Documents, Contacts, ඉමේල්, Backup කළ මැසේජ් සහ Apple ID එකට අදාළ විස්තර අධිකරණ නියෝගයක් මත නීතිමය ආයතන වෙත ලබාදීමේ තාක්ෂණික හැකියාව සහ නීතිමය සම්මතය ඇපල් සමාගම සතුය.

3. Locked iPhone එක අරින්න සිංගප්පූරුවට යන්නේ ඇයි? (Digital Forensics)

ඇපල් සමාගමෙන් දුරකථනය Unlock කරගත නොහැකි පසුබිමක, විමර්ශකයින්ට ඉතිරි වන එකම විකල්පය වන්නේ තෙවන පාර්ශ්වයේ ඩිජිටල් අධිකරණ විද්‍යා (Third-Party Digital Forensics) සමාගම්වල පිහිට පැතීමයි. සිංගප්පූරුව යනු මෙවැනි ආයතනවල ආසියානු කලාපීය විශේෂඥ විද්‍යාගාර පිහිටි ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානයකි.

ලෝක ප්‍රකට Cellebrite හෝ GrayKey වැනි ඩිජිටල් අධිකරණ මෙවලම් ක්‍රියාත්මක වන්නේ ඇපල් සමාගමේ අවසරයකින් තොරවය:

  • Zero-day Exploits: ඇපල් සමාගම විසින් මෙතෙක් හඳුනාගෙන හෝ වසා දමා (Patch කර) නොමැති iOS මෙහෙයුම් පද්ධතියේ පවතින නොපෙනෙන තාක්ෂණික සිදුරු මෙම සමාගම් විසින් උපයෝගී කර ගනු ලබයි.
  • Brute-Force Attack Bypass: සාමාන්‍යයෙන් iPhone එකකට වැරදි මුරපද කීපයක් ගැසූ විට දුරකථනය විනාඩි ගණනකට Lock වීම හෝ දත්ත සම්පූර්ණයෙන්ම මැකී යාම (Data Wipe) සිදුවේ. Forensics මෙවලම් කරන්නේ එම ආරක්ෂක පද්ධතිය අක්‍රිය කරමින් (Bypass කරමින්), තත්පරයකට විවිධ මුරපද දහස් ගණනක් ආදේශ කරමින් (Brute-force) Passcode එක සොයා ගැනීමයි.

4. eSIM එක Physical SIM එකක් කරන්නේ ඇයි?

කපිල චන්ද්‍රසේනගේ දුරකථනයේ තිබූ ඩිජිටල් සිම්පත (eSIM) සාමාන්‍ය භෞතික සිම්පතක් (Physical SIM Card) බවට පරිවර්තනය කිරීමට ඩයලොග් සමාගමට අධිකරණ නියෝගයක් ලබා ගැනීම ඉතා සැලසුම් සහගත පියවරකි.

දුරකථනය සම්පූර්ණයෙන්ම Unlock කර ගැනීමට නොහැකි වුවද, එම සිම්පත වෙනත් සාමාන්‍ය දුරකථනයකට දැමීම හරහා:

  • WhatsApp, Telegram වැනි යෙදුම් වෙනත් දුරකථනයකින් සක්‍රිය කරගැනීමට අවශ්‍ය OTP (One-Time Password) ලබා ගැනීමට,
  • විවිධ ඊමේල් හා බැංකු ගිණුම්වල Two-Factor Authentication (2FA) සත්‍යාපන කේත ලබා ගැනීමට,
  • අවසන් මොහොතේ පැමිණි කෙටි පණිවුඩ සහ මෑතකාලීන සන්නිවේදන තොරතුරු නිරීක්ෂණය කිරීමට, විමර්ශන නිලධාරීන්ට සෘජුවම හැකියාව ලැබේ.

Apple සමාගමේ දැඩි දෘඩාංග ආරක්ෂණය හේතුවෙන් කිසිවෙකුට ක්ෂණිකව Locked iPhone එකක දත්ත ලබා ගත නොහැක. එහෙත් iCloud හරහා ලැබෙන ක්ලවුඩ් දත්ත, සිම්පත හරහා ලබාගන්නා සන්නිවේදන තහවුරු කිරීම් සහ සිංගප්පූරු Forensics මෙවලම් හරහා කෙරෙන තාක්ෂණික සටන මගින් සංකේතාත්මක ආරක්ෂණ වළල්ල බිඳ දැමීමට විමර්ශකයින් උත්සාහ කරන්නේ මේ නිසාය.

Latest Posts

spot_imgspot_img