ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා ප්රමුඛ රජයේ වසරක පාලන කාලය පිළිබඳ සමාජයීය මැනීම හුදෙක් දේශපාලන විවේචනයකට එහා ගිය විද්යාත්මක පදනමක් කරා යොමුව තිබේ. “අනුරගේ මීටරේ හරි” යන තේමාවෙන් යුත් සංවාදයේදී මතු වූ කරුණු සහ ‘Manthri.lk’ ආයතනය සිදු කළ ගණනය කිරීම්වලට අනුව, වත්මන් පාලනයේ සාර්ථකත්වය සහ අසාර්ථකත්වය පිළිබඳ පැහැදිලි චිත්රයක් මතු වේ.
1. දත්තමය විග්රහය: 30න් 10ක් සහ අතපසු වූ ‘පළාත් සභා’
රජයක් බලයට පත්වීමේදී ලබා දුන් ප්රධාන පොරොන්දු ඉටු කිරීමේ ප්රගතිය ඕනෑම ප්රජාතන්ත්රවාදී රටක ජනතා විශ්වාසයේ පදනමයි. Manthri.lk සොයා බැලීම්වලට අනුව එහි වත්මන් තත්ත්වය මෙසේය:
| තත්ත්වය | පොරොන්දු සංඛ්යාව | සටහන |
| ඉටුකර ඇති පොරොන්දු | 10 | මූලික පරිපාලන සහ සහනදායී තීන්දු. |
| ඉටු කිරීමට අසමත් වූ | 01 | වසරක් තුළ පළාත් සභා ඡන්දය පැවැත්වීම. |
| ඉදිරියට ඇති (Pending) | 19 | නව ව්යවස්ථාව සහ විධායක ක්රමය අහෝසි කිරීම ඇතුළුව. |
වසරක් ඇතුළත පළාත් සභා මැතිවරණය පවත්වන බවට වූ පොරොන්දුව කඩවීම, රජය මුහුණ දෙන ප්රායෝගික දේශපාලන හෝ නීතිමය ගැටලු පිළිබඳ ඉඟියක් සපයයි. මෙය හුදෙක් මැතිවරණයක් ප්රමාද වීමක් නොව, බලය විමධ්යගත කිරීම පිළිබඳ වූ පුරවැසි අයිතිය තවදුරටත් කල් යාමකි.
2. මහා ප්රතිසංස්කරණ: නව ව්යවස්ථාව සහ විධායක ක්රමය
මෙම සාකච්ඡාවේදී අවධාරණය වූ පරිදි, අනුර කුමාර දිසානායක මහතාගේ පාලන කාලය තීරණය කරන “බරපතලම පොරොන්දු” දෙක වන්නේ:
- නව ව්යවස්ථාවක් සම්පාදනය කිරීම.
- විධායක ජනාධිපති ක්රමය අහෝසි කිරීම.
මෙම පොරොන්දු දෙක ඉටු කිරීම හෝ නොකිරීම මත ලාංකීය දේශපාලන ඉතිහාසයේ මෙම පාලනය සනිටුහන් වන ආකාරය තීරණය වනු ඇත. දශක ගණනාවක් පුරා මැතිවරණ වේදිකාවල කියවුණු මෙම පොරොන්දු, “යථාර්ථයක්” බවට පත් කිරීමේ අභියෝගය ජනාධිපතිවරයා හමුවේ පවතී.
3. තරුණ විරැකියාව: සමාජ දේශපාලන බෝම්බය
ලිපියක අවධානය යොමු විය යුතු වැදගත්ම දේශපාලන-ආර්ථික විග්රහය වන්නේ තරුණ පරපුරේ භූමිකාවයි.
“වයස අවුරුදු 15 – 24 අතර තරුණ පිරිසේ විරැකියා ප්රතිශතය ඉහළ යාම හුදෙක් සංඛ්යාලේඛනයක් නොව, එය ඕනෑම මොහොතක පුපුරා යා හැකි සමාජයීය ගිනි කන්දකි.”
තරුණ පරපුරට රටේ නිල ආර්ථික ක්රියාවලියට (Economic Participation) දායක වීමට ඇති ඉඩකඩ ඇහිරීම හරහා ඔවුන් පද්ධතියෙන් බැහැර වේ (Marginalized). මෙය ලෝක ඉතිහාසය පුරා අප දැක ඇති ‘තරුණ අරගල’ (Youth Uprisings) සඳහා මූලික පසුබිම සපයයි. ආර්ථික ප්රශ්නයක් ලෙස ආරම්භ වන මෙම නොසන්සුන්තාවය, අවසානයේදී පාලන තන්ත්රයම වෙනස් කරන දේශපාලන ප්රශ්නයක් ලෙස පරිවර්තනය වීම වැළැක්විය නොහැක.
4. බලධාරීන්ගේ වගකීම සහ විග්රහය
වීඩියෝ සාකච්ඡාව හරහා දිග හැරෙන්නේ ජනාධිපතිවරයාගේ වසරක “ශේෂ පත්රයයි”. සංඛ්යාත්මකව පොරොන්දු 10ක් ඉටු කිරීම යම් ප්රගතියක් වුවද, රටේ ජීව රුධිරය වන තරුණ පරපුරේ අසහනය සමනය කිරීමට එය ප්රමාණවත් නොවන බව පෙනේ.
රජයක් ලෙස ජනාධිපතිවරයා සහ කැබිනට් මණ්ඩලය අවධානය යොමු කළ යුත්තේ:
- රැකියා උත්පාදනය සහ තරුණ ව්යවසායකත්වය සඳහා ක්ෂණික විසඳුම් සෙවීම.
- ප්රමාද වෙමින් පවතින ප්රජාතන්ත්රවාදී ප්රතිසංස්කරණ කඩිනම් කිරීම.
- ආර්ථික ප්රතිලාභ සමාජයේ පහළ ස්ථරය දක්වා කාන්දු වන ක්රමවේදයක් සැකසීම.
මීටරය නිවැරදිද?
අනුර කුමාර දිසානායක මහතාගේ “මීටරය” නිවැරදි බව පැවසුවද, එය ක්රියාත්මක වන වේගය පිළිබඳව ජනතාව තුළ ඇත්තේ කුතුහලයකි. පොරොන්දු ඉටුකිරීමේ ප්රස්ථාරය ඉහළට ගමන් කරන අතරතුර, තරුණ විරැකියාවේ ප්රස්ථාරය පහළට ගෙන ඒමට රජය අසමත් වුවහොත්, මීළඟ වසරේ ශේෂ පත්රය මීට වඩා වෙනස් සහ සංකීර්ණ මුහුණුවරක් ගනු ඇත.