විමර්ශනාත්මක වාර්තාකරණයකි.
ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය (CEB) ස්වාධීන සමාගම් කිහිපයක් ලෙස ප්රතිව්යූහගත කිරීමේ වැඩපිළිවෙළ තීරණාත්මක කඩඉමකට පැමිණ තිබියදී, එහි නියමුවා ලෙස කටයුතු කළ ප්රතිසංස්කරණ ලේකම් කාර්යාලයේ අධ්යක්ෂ ජනරාල් පුබුදු නිරෝෂන් හැඩිගල්ල මහතා සිය ධුරයෙන් ඉල්ලා අස්වී තිබේ. ජනාධිපතිවරයාගේ මැදිහත්වීම මත සේවා කාලය දීර්ඝ කර තිබියදීත් ඔහු ගත් මෙම තීරණය පිටුපස බලශක්ති අමාත්යවරයාගේ සහ වත්මන් පාලනාධිකාරියේ සැකකටයුතු හැසිරීම් පවතින බව අනාවරණය වේ.
අධ්යක්ෂ ජනරාල්වරයා ඉල්ලා අස්වූයේ ඇයි?
හැඩිගල්ල මහතාගේ ඉල්ලා අස්වීමේ ලිපියට අනුව, ප්රතිසංස්කරණ ක්රියාවලියේ ඔහුට පැවරුණු තාක්ෂණික හා සැලසුම් සහගත කොටස (ලංවිම වෙනුවට එන අනුප්රාප්තික සමාගම් 6 පිහිටුවීම සහ වත්කම් පැවරීමේ සැලසුම්) ඔහු අවසන් කර ඇත. දැන් ඉතිරිව ඇත්තේ අමාත්යවරයා විසින් “නියමිත දිනය” (Appointed Date) ගැසට් මගින් ප්රකාශයට පත් කිරීම පමණි.
නමුත් අමාත්යවරයා එම ගැසට් නිවේදනය නිකුත් කිරීම හිතාමතාම ප්රමාද කරමින් සිටින බවට චෝදනා එල්ල වේ. මෙම ප්රමාදය නිසා සමස්ත ප්රතිසංස්කරණ ක්රියාවලියම අඩපණ වී ඇති අතර, අධ්යක්ෂ ජනරාල්වරයාට තවදුරටත් එම ධුරයේ රැඳී සිටීම ඵලක් නොමැති තත්ත්වයක් උදා වී ඇත.
ඇමතිවරයා “ගැසට් එක” හංගාගෙන ඉන්නේ කා වෙනුවෙන්ද?
මෙහි ඇති බරපතලම අනාවරණය වන්නේ ඇමතිවරයා මෙම ගැසට් නිවේදනය ප්රමාද කරන්නේ රජයේ විධිමත් ටෙන්ඩර් පටිපාටියෙන් බැහැරව, තෝරාගත් සමාගම් කිහිපයකට මහා පරිමාණ සූර්ය බලශක්ති ව්යාපෘති (Solar Projects) ලබා දීමේ අරමුණින් බවයි.
නව විදුලිබල පනතට අනුව ප්රතිසංස්කරණ ක්රියාත්මක වුවහොත්, සියලුම බලශක්ති ව්යාපෘති විනිවිද පෙනෙන තරඟකාරී ලංසු තැබීමේ (Competitive Bidding) ක්රියාවලියකට යටත් විය යුතුය. එසේ වුවහොත් ඇමතිවරයාට හෝ පාලනාධිකාරියට තමන්ට රුචි සමාගම්වලට ව්යාපෘති බෙදා දිය නොහැක.
මතභේදාත්මක “EOI” සහ තෝරාගත් සමාගම් 7
සූර්ය බලශක්ති ව්යාපෘති සඳහා කැමැත්ත විමසීමේ (Expression of Interest – EOI) ක්රියාවලිය යටතේ අයදුම්පත් 533ක් ලැබී තිබුණද, ඉන් සුදුසුකම් ලැබුවේ 47ක් පමණි. නමුත් බලශක්ති අමාත්යවරයා විසින් ඉන් සමාගම් 7ක් පමණක් විශේෂිතව තෝරාගෙන ඇති බව වාර්තා වේ.
එම ලැයිස්තුවේ ඇති ප්රධාන සමාගම් සහ පුද්ගලයින්:
- Blue Sun (NEM Construction): කප්පල්තුරේ ප්රදේශයේ ව්යාපෘතිය. (මීට පෙරද විවිධ චෝදනාවලට ලක්වූ ආයතනයකි).
- Sanga & Mahela (Orbital Energy / Solar Forge): ප්රකට ක්රිකට් ක්රීඩකයින් දෙදෙනෙකුට සම්බන්ධ සමාගම්.
- 3W Energy: ත්රිකුණාමලය.
- Seek Energy: වාලච්චේන.
- Asia Wind Power: රවී විජේරත්න (කැසිනෝ ව්යාපාරිකයෙකු ලෙස ප්රකට).
- Ceylon Electricals: යාපනය (දුමින්ද).
මහජන උපයෝගිතා කොමිසම (PUCSL) මෙම ව්යාපෘති 7 සඳහා අනුමැතිය දීම දැනට ප්රතික්ෂේප කර ඇත්තේ පද්ධතියේ සම්ප්රේෂණ රැහැන් (Transmission Lines) නොමැතිව මෙවැනි ව්යාපෘතිවලට අවසර දිය නොහැකි බව පවසමිනි. අමාත්යවරයා උත්සාහ කරන්නේ කෙසේ හෝ PUCSL අනුමැතිය ලබාගෙන මෙම “ඩීල්” එක අවසන් කරන තුරු ප්රතිව්යූහගත කිරීමේ ගැසට් නිවේදනය ප්රමාද කිරීමටය.
2,200ක සේවකයින්ගේ අනාගතය අඳුරේ
ප්රතිව්යූහගතකරණ වැඩපිළිවෙළ යටතේ හඳුන්වා දුන් ස්වේච්ඡා විශ්රාම ගැන්වීමේ ක්රමය (VRS) තෝරාගත් සේවකයින් 2,200ක් පමණ මේ වන විට දැඩි අර්බුදයකට පත්ව සිටිති.
- ඔවුන් 2025 ඔක්තෝබර් සිට නව සමාගම් වෙත එක් නොවන බව දන්වා ඇත.
- පාලනාධිකාරිය විසින් ඔවුන්ව “බලහත්කාරයෙන්” සේවයේ රඳවාගෙන සිටින අතර, ඔවුන්ට හිමි විදේශ රැකියා සහ පෞද්ගලික අංශයේ අවස්ථා අහිමි වෙමින් පවතී.
- “නියමිත දිනය” ගැසට් නොකිරීම නිසා මෙම සේවකයින්ට නීත්යානුකූලව ඉවත් වීමට ඇති බාධාව අමාත්යවරයා විසින් නිර්මාණය කරන ලද්දකි.
“වෙනසක්” බලාපොරොත්තු වූ ජනතාවට, පැරණි දූෂිත දේශපාලන ක්රමයම වෙනත් මුහුණුවරකින් ක්රියාත්මක වන බව මෙම සිදුවීම් පෙළින් පැහැදිලි වේ. ප්රතිසංස්කරණ මුවාවෙන් තමන්ට හිතවත් ව්යාපාරිකයින්ට බලශක්ති ක්ෂේත්රය “බිලි දීමට” දරන මෙම උත්සාහය වහාම නතර කළ යුතුය.
ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා පවසන “පිරිසිදු පාලනය” යටතේ, තම ඇමතිවරයා සිදු කරන මෙම අත්තනෝමතික ප්රමාදය සහ පිටුපස දොරෙන් සිදු කරන ව්යාපෘති බෙදා දීම පිළිබඳව රජය වහාම ස්ථාවරයක් ගත යුතුය. 2026 පෙබරවාරි 1 වනදා වන විට ප්රතිව්යූහගතකරණය අවසන් කරන බවට දුන් පොරොන්දුව ඉටු කිරීමට නම්, වහාම “නියමිත දිනය” ගැසට් කළ යුතුව ඇත.