ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය (CEB) ප්රතිව්යුහගත කිරීමේ ක්රියාවලිය සහ ස්වේච්ඡා විශ්රාම ගැන්වීමේ සැලසුම (VRS) වටා වර්තමානයේ අර්බුදයක් ගොඩනැගී ඇත.
ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය බෙදා වෙන් කිරීමේ (Unbundling) තීරණාත්මක අදියරකට එළඹ තිබියදී, එහි ප්රතිසංස්කරණ ක්රියාවලිය දැඩි අවිනිශ්චිතතාවයකට සහ පරිපාලනමය අර්බුදයකට ලක්ව ඇත. සේවකයින් දහස් ගණනක් මුහුණ දී සිටින වෘත්තීය ගැටලු සහ නායකත්ව හිඩැසක් නිර්මාණය වීම මෙයට ප්රධාන හේතුව වී තිබේ.
1. නායකත්ව හිඩැස සහ පරිපාලනමය ඇනහිටීම
විදුලිබල ක්ෂේත්ර ප්රතිසංස්කරණ ලේකම් කාර්යාලයේ (PSRS) අධ්යක්ෂ ජනරාල් පුබුදු නිරෝෂන් හේඩිගල්ලගේ මහතා ලබන ජනවාරි 15 වනදා සිට ක්රියාත්මක වන පරිදි සිය ධූරයෙන් ඉල්ලා අස්වී ඇත. මණ්ඩලය ස්වාධීන ආයතන හතරකට වෙන් කිරීමේ ක්රියාවලිය මෙහෙයවන ප්රධානියා ඉවත්වීම, මෙම සංක්රාන්ති සමයේ “භයානක නායකත්ව හිඩැසක්” නිර්මාණය කර ඇති බව සේවකයෝ පවසති.
2. VRS හිරවීම: සේවකයින් 2,200කගේ අනාගතය අවදානමේ
2025 ඔක්තෝබර් 27 වනදා වන විට, නව ආයතන සමඟ එක් නොවී ස්වේච්ඡාවෙන් විශ්රාම ගැනීමට (VRS) සේවකයින් 2,200ක් පමණ කැමැත්ත පළ කර තිබුණි. මෙයින් බහුතරයක් වෘත්තිකයින් සහ මධ්ය මට්ටමේ නිලධාරීන් වීම විශේෂත්වයකි.
- ප්රධාන ගැටලුව: නීත්යානුකූලව විශ්රාම ගැනීමට අවසර ඉල්ලා සිටියද, කළමනාකාරීත්වය ඔවුන්ව “බලහත්කාරයෙන්” සේවයේ රඳවාගෙන සිටින බවට චෝදනා එල්ල වේ.
- ප්රතිවිපාකය: විදේශ රැකියා සඳහා පිටත්ව යාමට සිටින, වෙනත් පෞද්ගලික අංශයේ රැකියා ස්ථිර කරගත් සහ ස්වයං රැකියා ආරම්භ කිරීමට සැලසුම් කළ වෘත්තිකයින් දැඩි මානසික සහ මූල්ය පීඩනයකට ලක්ව සිටිති.
3. “පත්වීම් දිනය” (Appointed Date) පිළිබඳ අවිනිශ්චිතතාව
විදුලිබල මණ්ඩලයේ දේපළ සහ සේවකයින් නව ආයතන හතර වෙත නිල වශයෙන් පවරා දෙන දිනය ලෙස 2026 පෙබරවාරි 1 වනදා නම් කර තිබුණද, ඒ පිළිබඳ ගැසට් නිවේදනය මෙතෙක් නිකුත් කර නොමැත.
විශ්ලේෂණය:
ගැසට් නිවේදනය ප්රමිත වීම හේතුවෙන් නව සමාගම්වලට නීත්යානුකූල බලයක් නොමැති අතර, VRS තෝරාගත් සේවකයින්ට නිසි පරිදි නිදහස් වීමට ඇති නීතිමය ඉඩකඩ ඇහිරී ඇත.
විශ්ලේෂනාත්මක නිරීක්ෂණ: මෙම අර්බුදයේ බලපෑම
| බලපෑමට ලක්වන අංශය | විස්තරය |
| ආයතනික ඵලදායිතාව | සේවයෙන් ඉවත් වීමට කැමැත්තෙන් සිටින පිරිසක් බලහත්කාරයෙන් රඳවා තබා ගැනීම තුළින් CEB ආයතනික කාර්යක්ෂමතාව සීඝ්රයෙන් පහත වැටේ. |
| මිනිස් බලය (Brain Drain) | විදේශ රැකියා සහ වීසා බලපත්ර ලබාගැනීමට නොහැකි වීම නිසා දක්ෂ වෘත්තිකයින්ගේ වෘත්තීය ගමන් මග ඇනහිට තිබේ. |
| නීතිමය ගැටලු | දැනටමත් විදේශගතව සිටින සේවකයින්ට “සේවය අත්හැර ගියා සේ සලකා” (Vacation of Post) ලිපි යැවීම හරහා ඔවුන්ගේ VRS වරප්රසාද අහිමි වීමේ අවදානමක් මතුව ඇත. |
මීළඟ පියවර සහ විසඳුම්
සේවකයින් විෂය භාර අමාත්යවරයාගෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ:
- පෙබරවාරි 1 දිනට පෙර හෝ එදිනට වලංගු වන පරිදි “පත්වීම් දිනය” වහාම ගැසට් කරන ලෙසයි.
- VRS තෝරාගත් අයට සිය වරප්රසාද රැකගෙන සේවයෙන් ඉවත් වීමට නිසි ක්රමවේදයක් සකස් කරන ලෙසයි.
විදුලිබල ක්ෂේත්රය වැනි සංවේදී ක්ෂේත්රයක ප්රතිසංස්කරණ සිදු කිරීමේදී, නායකත්වයේ ස්ථාවරභාවය සහ සේවක විශ්වාසය රැකගැනීම අත්යවශ්ය වේ. වත්මන් අර්බුදය විසඳීමට රජය කඩිනම් මැදිහත්වීමක් සිදු නොකළහොත්, එය සමස්ත විදුලිබල සැපයුමටම බලපාන මෙහෙයුම් අර්බුදයක් දක්වා වර්ධනය විය හැකිය.