දකුණු ආසියානු කලාපයේ සහ ඉන්දීය සාගර කලාපයේ (IOR) භූ-දේශපාලනික උණුසුම ඉහළ යමින් පවතින තීරණාත්මක මොහොතක, කලාපීය සමුද්රීය ආරක්ෂාව පිළිබඳ නවතම බහුපාර්ශ්වික සංවාදයක් අද කොළඹදී ආරම්භ විය.

කොරියානු ජනරජය (දකුණු කොරියාව), ශ්රී ලංකාව, ඕස්ට්රේලියාව සහ ප්රංශය යන රටවල් හතරේ ඒකාබද්ධ සහභාගීත්වයෙන් පැවැත්වෙන මෙම “සිව්-පාර්ශ්වික සමුද්රීය ආරක්ෂක සංසදය”, රත්මලාන ජෙනරාල් ශ්රී ජෝන් කොතලාවල ආරක්ෂක විශ්වවිද්යාලයට (KDU) අනුබද්ධ ප්රාද්ශීය සමුද්රීය අධ්යයන මධ්යස්ථානයේදී (RCMS) පැවැත්විණි.
භූ-දේශපාලනික පසුබිම සහ මෙම සන්ධානයේ විශේෂත්වය
සාමාන්ය රාජ්ය තාන්ත්රික හමුවකින් ඔබ්බට ගිය ගැඹුරු උපායමාර්ගික වැදගත්කමක් මෙම සංසදය තුළ ගැබ්ව තිබේ. ඕස්ට්රේලියාව (QUAD සාමාජිකයෙකු මෙන්ම AUKUS හවුල්කරුවෙකු ලෙස), ප්රංශය (ඉන්දීය සාගරයේ සැලකිය යුතු භූමි ප්රදේශ සහ නාවික බලයක් හිමි යුරෝපීය බලවතා ලෙස) සහ දකුණු කොරියාව (ඉන්දු-පැසිෆික් උපායමාර්ගයේ ප්රබල කොටස්කරුවෙකු ලෙස) ශ්රී ලංකාව සමඟ එක් වේදිකාවකට පැමිණීම, ඉන්දීය සාගරයේ නාවික මාර්ග (SLOCs) සුරක්ෂිත කිරීම සඳහා බටහිර සහ නැගෙනහිර ආසියානු මිත්ර පාර්ශ්වයන් ශ්රී ලංකාව කේන්ද්ර කර ගනිමින් ගොඩනගන නව ප්රවේශයක් ලෙස විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
සමුළුවේ ප්රධාන පාර්ශ්වකරුවන් සහ පණිවිඩය
වරාය සහ සිවිල් ගුවන්සේවා නියෝජ්ය අමාත්ය ජනිත රුවන් කොඩිතුවක්කු මහතාගේ ප්රධානත්වයෙන් පැවති මෙම සංසදයේදී, ශ්රී ලංකාවේ නාවික සහ වරාය කේන්ද්රස්ථානවල ආරක්ෂාව කලාපීය ස්ථාවරත්වයට කෙතරම් තීරණාත්මකද යන්න අවධාරණය කෙරිණි.
- ආරම්භක දේශනය: කොතලාවල ආරක්ෂක විශ්වවිද්යාලයේ උපකුලපති එයාර් වයිස් මාර්ෂල් ඩබ්ලිව්. ආර්. ඩී. එම්. අයි. ඉන්දික වික්රමසිංහ මහතා විසින් සිදු කරමින්, නූතන ආරක්ෂක අභියෝග හමුවේ ශාස්ත්රීය හා ප්රායෝගික සමුද්රීය අධ්යයනයන්හි වැදගත්කම පෙන්වා දුන්නේය.
- මූලික අරමුණ පැහැදිලි කිරීම: ශ්රී ලංකාවේ දකුණු කොරියානු තානාපතිනි Kim Youn-Jung මහත්මිය මෙම සංසදයේ මූලික අභිප්රාය පැහැදිලි කරමින්, කලාපීය බලවතුන් සහ ශ්රී ලංකාව අතර පවතින ප්රතිපත්තිමය සංවාදය ශක්තිමත් කිරීමේ අවශ්යතාව මතු කළාය.
විමර්ශනාත්මක අවධානය: සාකච්ඡාවට බඳුන් වූ තීරණාත්මක ක්ෂේත්ර
මෙම සංසදය සඳහා විදේශීය ආරක්ෂක විශේෂඥයින්ට අමතරව ශ්රී ලංකාවේ ත්රිවිධ හමුදාව, පොලිසිය, රේගු දෙපාර්තමේන්තුව, ආගමන විගමන දෙපාර්තමේන්තුව සහ වෙරළ ආරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුවේ ජ්යෙෂ්ඨ නිලධාරීන් කැඳවා තිබීම විශේෂත්වයකි. ඒ හරහා හුදු හමුදාමය ආරක්ෂාවෙන් ඔබ්බට ගිය දේශසීමා පාලනය සහ නීතිමය රාමුව පිළිබඳව කරුණු කිහිපයක් කෙරෙහි දැඩි අවධානයක් යොමු විය.
සාම්ප්රදායික නොවන තර්ජන පාලනය: සාම්ප්රදායික යුදමය අවදානම්වලට වඩා මුහුදු මාර්ග ඔස්සේ සිදුවන අන්තර්ජාතික මත්ද්රව්ය ජාවාරම්, මිනිස් ජාවාරම්, නීතිවිරෝධී ධීවර කටයුතු (IUU Fishing) සහ සමුද්රීය පරිසර දූෂණය මැඩපැවැත්වීම සඳහා ඒකාබද්ධ මෙහෙයුම් සහ නීතිමය පියවර ගැනීම පිළිබඳව මෙහිදී පුළුල්ව සාකච්ඡා කෙරිණි.
නාවික මාර්ග සහ කලාපීය සම්බන්ධතාව: ගෝලීය වෙළඳාමට සහ බලශක්ති ප්රවාහනයට අතිශය වැදගත් වන දකුණු ආසියානු මුහුදු මාර්ගවල ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීමත්, කිසිදු බාධාවකින් තොරව නිදහස් නාවික ගමනාගමනය (Freedom of Navigation) පවත්වාගෙන යාමත් කලාපීය ආර්ථික ස්ථාවරත්වයට අත්යවශ්ය බව පාර්ශ්වකරුවෝ පෙන්වා දුන්හ.
ජාත්යන්තර සමුද්රීය නීතිය බලාත්මක කිරීම: කලාපීය සාගරික කලාප තුළ මතුවන ආරවුල් බලහත්කාරයෙන් තොරව, එක්සත් ජාතීන්ගේ සමුද්ර නීතිය පිළිබඳ සම්මුතිය (UNCLOS) ඇතුළු ජාත්යන්තර නීති රාමූන් යටතේ සාමකාමීව විසඳා ගැනීමේ යාන්ත්රණයන් ශක්තිමත් කිරීම කෙරෙහි මෙහිදී විශේෂ අවධානයක් යොමු විය.
බුද්ධි හා තොරතුරු හුවමාරුව: සමුද්රීය ක්ෂේත්රය පිළිබඳ නිරන්තර දැනුවත්භාවය (Maritime Domain Awareness – MDA) ඉහළ නැංවීම සඳහා රටවල් හතර අතර නවීන තාක්ෂණික දත්ත සහ බුද්ධි තොරතුරු කඩිනමින් හුවමාරු කර ගැනීමේ ඒකාබද්ධ ජාලයක් ගොඩනැගීමේ වැදගත්කම ද මෙම සංසදයේදී තහවුරු කෙරිණි.
ඉදිරි දැක්ම
ඉන්දීය සාගරයේ “මුතු ඇටය” ලෙස හැඳින්වෙන ශ්රී ලංකාවේ පිහිටීම, ලෝක බලවතුන්ගේ තරඟකාරී උපායමාර්ගයන්ට නිරන්තරයෙන් නතු වන සාධකයකි. කොරියාව, ඕස්ට්රේලියාව සහ ප්රංශය වැනි රටවල් සමඟ ශ්රී ලංකාවේ ආරක්ෂක හා සිවිල් ආයතන ඒකාබද්ධව පවත්වන මෙවැනි ප්රතිපත්තිමය සංවාද, ශ්රී ලංකාවේ ස්වෛරීභාවය ආරක්ෂා කර ගනිමින් කලාපීය සමුද්රීය ආරක්ෂක කේන්ද්රස්ථානයක් ලෙස නැගී සිටීමට ලැබෙන තීරණාත්මක අවස්ථාවකි.
කෙසේ වෙතත්, මෙම සංසදයේදී ඇති කරගත් ප්රතිපත්තිමය එකඟතාවන් හුදු සාකච්ඡාවලට පමණක් සීමා නොවී, ශ්රී ලංකා නාවික හමුදාවේ සහ වෙරළ ආරක්ෂක බලකායේ ධාරිතා ගොඩනැගීමේ (Capacity Building) ප්රායෝගික ව්යාපෘති බවට පත්වන්නේ කෙසේද යන්න ඉදිරි මාස කිහිපය තුළ දැඩි අවධානයට ලක්වනු ඇත.



