කොළඹ ලෝක වෙළඳ මධ්‍යස්ථානය ඉදිරිපිට පසුගියදා පැවැති ඛනිජ තෙල් බෙදුම්කරුවන්ගේ සංගමයේ ‘නිහඬ විරෝධතාව’ බැලූ බැල්මට සාමාන්‍ය වෘත්තීය අයිතිවාසිකම් අරගලයක් ලෙස පෙනී යා හැකිය. සියයට 3.6ක්ව පැවති කොමිස් මුදල 1.5% දක්වා අඩු කිරීමට එරෙහි වීම, පෞද්ගලික පිරවුම්හල් සඳහා අඛණ්ඩව ඉන්ධන ලබාගැනීම සහ මිල සූත්‍රය නියාමනයට ස්වාධීන බලධාරියෙකු ඉල්ලා සිටීම එහි මතුපිට සටන් පාඨ විය.
එහෙත් Lanka IOC, Sinopec සහ RM Parks වැනි පෞද්ගලික සමාගම් ජාලයන් නියෝජනය කරන මෙම බෙදුම්කරුවන්ගේ සැබෑ අරමුණ හුදු කොමිස් මුදලක් දිනාගැනීම පමණක් ද? නැතහොත් රටම කෘත්‍රිම අර්බුදයකට ඇද දමා දේශපාලනික හා ආර්ථික වාසි අත්පත් කරගැනීමේ සැලසුම් සහගත මෙහෙයුමක් ද? මෙම අර්බුදයේ සැබෑ ප්‍රතිලාභීන් කවුරුන්දැයි විමසා බැලීමේදී එහි සැඟවුණු නරුමත්වය පැහැදිලි වේ.
කෘත්‍රිම හිඟයක් මවාපෑමේ බියගුලු උපාය
මෙම වෘත්තීය අරගලයේ නිරුවත හෙළිවන්නේ පසුගිය දිනවල දිවයිනේ සංවේදී කලාප කිහිපයක හිටිහැටියේ නිර්මාණය කළ ඩීසල් අර්බුදය දෙස විමසිලිමත් වීමේදීය. මූල්‍ය අලාභ පියවා ගැනීමේ සාධාරණීකරණයන් පලිහක් කරගනිමින්, ඇතැම් බෙදුම්කරුවන් විසින් ඩීසල් නිකුත් කිරීම 50%කින් පමණ එකවර කප්පාදු කිරීමට පියවර ගෙන තිබුණි.
මෙහි ඇති බරපතළම සහ වඩාත් සැකකටයුතු තත්ත්වය වන්නේ, මෙම ඉන්ධන කප්පාදුව කොළඹට හෝ බස්නාහිරට නොදැනෙන්නට වගබලා ගනිමින් ක්‍රියාත්මක කිරීමයි. ඒ වෙනුවට ඔවුන් ඉලක්ක කළේ රටේ කෘෂිකාර්මික හා ධීවර ආර්ථිකයේ කොඳු නාරටිය බඳු උතුරු, නැගෙනහිර සහ උතුරුමැද පළාත් පමණි.
ජාතික ඉන්ධන සැපයුමේ කිසිදු හිඟයක් නොමැති පසුබිමක, ප්‍රාදේශීය මට්ටමින් තෝරාගත් පළාත් කිහිපයකට පමණක් තෙල් සැපයුම හකුළුවා ගැනීම හුදු ව්‍යාපාරික තීරණයක් විය නොහැක. එය ඉතා සියුම්ව ක්‍රියාත්මක කළ ආර්ථික කඩාකප්පල්කාරී පෙරහුරුවකි.
මේ සෙල්ලමේ සැබෑ වාසිකාරයෝ කවුද?
මෙම කෘත්‍රිම අර්බුදය සහ ‘නිහඬ’ විරෝධතා රැල්ල පිටුපස සිටින ප්‍රධාන ප්‍රතිලාභී පාර්ශ්ව ත්‍රිත්වය හඳුනාගැනීම අපහසු නැත:
- පෞද්ගලික තෙල් ඒකාධිකාරය සහ බෙදුම්කරුවන්
- අසීමිත ලාභය තහවුරු කරගැනීම: 1.5%ක කොමිස් මුදල නැවත 3.6% දක්වා හෝ ඊට ඉහළට තල්ලු කරගනිමින් පාරිභෝගිකයාගේ සාක්කුවෙන් උපරිම ලාභයක් මංකොල්ලකෑම.
- මිල නියාමනයෙන් නිදහස් වීම: ගොඩබෑමේ පිරිවැය (Landing Cost) සහ මිල සූත්‍රය තමන්ගේ අභිමතය පරිදි සකසා ගනිමින්, රජයේ පාලනයෙන් තොර ඔලිගොපොලි (Oligopoly) වෙළඳ බලයක් ගොඩනගා ගැනීම.
- රජය මෙල්ල කිරීම: ජනතාව ප්‍රාණඇපයට ගෙන තෙල් සැපයුම අඩාල කිරීම හරහා රජය බියගන්වා, ඉදිරියේදී නියාමන හෝ බදු සහන බලහත්කාරයෙන් ලබාගැනීම.
- ආණ්ඩු විරෝධී දේශපාලන බලවේග
- කෘත්‍රිම පෝලිම් හරහා මහජන කෝපය ඇවිලවීම: ඉන්ධන පෝලිමක් නිර්මාණය වූ සැනින් සාමාන්‍ය ජනතාව ස්වභාවිකවම දොස් පවරන්නේ තෙල් බෙදුම්කරුවන්ට නොව පවතින ආණ්ඩුවටයි.
- ජනතා නැගිටීම්වලට පාර කැපීම: ගොවියාගේ අත් ට්‍රැක්ටරයත්, ජල පොම්පයත්, ධීවරයාගේ බෝට්ටුවත් නතර කර අහිංසක මිනිසුන්ගේ ජීවනෝපාය විනාශ කිරීමෙන්, ඔවුන්ගේ සාධාරණ වේදනාව ආණ්ඩුවට එරෙහි දේශපාලන උද්ඝෝෂණ බවට පරිවර්තනය කිරීම. මෙය ආණ්ඩු පෙරළීමේ පෙරහුරුවක් නොවේ යැයි කාට කිව හැකිද?
- කළුකඩ සහ අතරමැදි ජාවාරම්කරුවන්
- හිඟය විකුණා කෝටි ගණන් ඉපැයීම: උතුරු, නැගෙනහිර සහ උතුරුමැද පළාත්වල ඩීසල් සීමා වන විට, ගබඩා කරගත් තෙල් කළුකඩ මිලට අලෙවි කරමින් අසරණ ගොවියා සහ ධීවරයා තවදුරටත් සූරාකෑම.
අලාභය සහ විනාශය කාටද?
තෙල් මාෆියාව සහ දේශපාලන උවමනාවන් වෙනුවෙන් සැලසුම් කෙරෙන මේ කූට ක්‍රීඩාවේ සැබෑ වන්දිය ගෙවන්නේ කවුද?
- ගොවි ජනතාව: ජල පොම්පයට ඩීසල් නොමැතිව වේලී යන කුඹුරු දෙස බලා කඳුළු සලන ගොවියා.
- ධීවර ප්‍රජාව: මුහුදු යා නොහැකිව වරායන්හි ගල් වී ඇති යාත්‍රා දෙස බලමින් කුසගින්නේ සිටින ධීවර පවුල්.
- පාරිභෝගිකයා: ආහාර නිෂ්පාදනය බිඳවැටීම නිසා ඉදිරියේදී ඉහළ යන ජීවන වියදමේ බර උසුලන්නට සිදුවන සමස්ත මහජනතාව.
වෙස්මුහුණ ගැලවිය යුතු මොහොත
කොළඹ වායුසමනය කළ කාර්යාල ඉදිරිපිට ටයි-පටි පැළඳ, “නිහඬ” පුවරු ප්‍රදර්ශනය කරමින් මොවුන් සාධාරණත්වයේ වෙස්මුහුණු පැළඳ සිටියද, ගම්බද දුගී ජනතාවගේ කුසගින්න උග්‍ර කරමින් සිටින්නේ මේ පිරිසමය.
1.5%ක කොමිස් කතාව සහ මිල සූත්‍රය පිළිබඳ තාක්ෂණික වාදවිවාද යනු තමන්ගේ මෘග මුහුණ වසාගැනීමට දමාගත් ලාභදායී මුහුණු ආවරණයක් පමණි. ගොවියාත්, ධීවරයාත්, පාරිභෝගිකයාත් පලිහක් කරගනිමින් මේ දියත් වන්නේ හුදු අයිතිවාසිකම් අරගලයක් නොව, රට අස්ථාවර කර ආණ්ඩුව දණගැස්වීමේ ඉතා පහත්, සංවිධානාත්මක කඩාකප්පල්කාරී මෙහෙයුමකි.
සමස්ත රටේම අනාගතය අවදානමට ලක්කරමින්, බහුජාතික සමාගම්වල සෙවනේ සිට තෙල් මාෆියාව ක්‍රියාත්මක කරන මේ කුමන්ත්‍රණය හමුවේ තවදුරටත් නිහඬව සිටීමට මේ රටේ ජනතාව සූදානම් නැත!