විශේෂ විමර්ශනාත්මක විශ්ලේෂණය — HariDeshayaLk
ඕනෑම ශිෂ්ට සම්පන්න සමාජයක පරිණතභාවය මැනිය හැක්කේ එම සමාජය එහි සිටින ඉහළම තලයේ මිනිසුන්ට සලකන ආකාරයෙන් නොව, පහළම සහ අසරණම තලයේ සිටින මිනිසුන්ට සලකන ආකාරයෙනි. ලංකාවේ බන්ධනාගාර තුළ නිරන්තරයෙන් සිදුවන නොසන්සුන්තා සහ වෙඩි තැබීම් දෙස බලන විට, අප තවමත් ජීවත් වන්නේ ම්ලේච්ඡ යුගයකද යන ප්රශ්නය පැනනගී.
මෑතකදී සිදු වූ බන්ධනාගාර ගැටුම් සහ වෙඩි තැබීම්වලින් පසුව සමාජය, රාජ්යය සහ මාධ්ය හැසිරුණු ආකාරය තුළින් බරපතල සමාජයීය ව්යාධියක් නිරාවරණය වේ. වෙඩි තැබූ නිලධාරීන් එක රැයකින් “වීරයන්” (Heroes) බවට පත් වෙද්දී, මියගිය නිලධාරීන් වෙනුවෙන් රාජ්ය මට්ටමින් ශෝක පණිවුඩ නිකුත් වෙද්දී, එහිදී ජීවිතක්ෂයට පත් වූ සිරකරුවන්ගේ මළසිරුරු දෙස සමාජය බලන්නේ “ඕකුන් මැරිලා ගියපු එකමයි හොඳ” යන සාතිශය ද්වේෂ සහගත හැඟීමෙනි.
මෙම ඒකපාර්ශවීය අනුකම්පාව සහ නිහඬතාවය පිටුපස ඇති සැබෑ දේශපාලනය කුමක්ද? සිරකරුවන් යනු මේ ලෝකයේ ජීවත් වීමට සුදුසු නැති, මිනිස් අයිතිවාසිකම් අහිමි කල යුතු සත්ව කොට්ඨාසයක්ද?
1. වීරත්වයේ දේශපාලනය සහ රාජ්ය අනුග්රහය ලබන ද්වේෂය
නීතිය ක්රියාත්මක කරන නිලධාරීන් තම රාජකාරිය ඉටුකිරීම සහ බන්ධනාගාරයක ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම අත්යවශ්ය කරුණකි. නමුත්, ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම යනු රැඳවියන් ඝාතනය කිරීම නොවේ. ඕනෑම ගැටුමකදී අවසාන විකල්පය විය යුතු “මාරාන්තික බලය භාවිත කිරීම” (Fatal Force), ලංකාවේ බන්ධනාගාර තුළදී පළමු විකල්පය බවට පත්වන්නේ ඇයි?
මීට ප්රධානතම හේතුව වන්නේ රාජ්යය සහ දේශපාලන අධිකාරිය විසින් නිර්මාණය කර ඇති “අපරාධකරුවන් මැරීම වීරත්වයක්” යන මතවාදයයි. නිලධාරීන් වීරයන් කිරීම හරහා, බන්ධනාගාර පද්ධතියේ පවතින අසාර්ථකත්වය සහ පාලනාධිකාරියේ වැරදි වැසී යයි. මියයන්නේ සිරකරුවෙකු වූ පමණින්, ඔහුට ජීවත් වීමට ඇති අයිතිය (Right to Life) අහෝසි කිරීමට කිසිදු නිලධාරියෙකුට හෝ රජයකට සදාචාරාත්මක හෝ නීතිමය අයිතියක් නැත.
2. බන්ධනාගාර කැරලි පිටුපස ඇති සැබෑ ව්යුහාත්මක ඛේදවාචකය
සිරකරුවන් කැරලි ගසන්නේ හෝ නොසන්සුන් වන්නේ නිකරුණේ නොවේ. බන්ධනාගාරගත කර සිටින මිනිසුන් මුහුණ දෙන අමානුෂීය තත්ත්වයන් දෙස ප්රධාන පෙළේ මාධ්ය කිසිවිටෙකත් කැමරා මානයන් යොමු කරන්නේ නැත.
- අධික තදබදය (Overcrowding): ලංකාවේ බන්ධනාගාර පද්ධතියට ඔරොත්තු දිය හැක්කේ රැඳවියන් 11,000ක් පමණක් වුවද, දැනට එහි 30,000කට අධික පිරිසක් රඳවා සිටිති. මිනිසුන් නිදාගන්නේ මාරුවෙන් මාරුවටය.
- සෞඛ්ය හා සනීපාරක්ෂක අවමානය: බෝවන රෝග පැතිරෙන, වැසිකිළි පහසුකම් පවා අවම, මනුෂ්යයෙකුට ජීවත් වීමට නොහැකි අපායන් බවට වැලිකඩ, මහර හෝ මීගමුව පත්ව ඇත.
- නීතිමය ප්රකාශනයන් ප්රශ්නගත වීම: බන්ධනාගාරවල සිටින පිරිසෙන් බහුතරයක් තවමත් වැරදිකරුවන් වූවන් නොව, ඇප ලබාගැනීමට නොහැකිව හෝ නඩු ප්රමුඛතාවයක් නොමැතිව වසර ගණන් ලතවන “රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත” (Remand) වැසියන්ය.
මෙවැනි පීඩනයක් පුපුරා ගිය විට, බලධාරීන් කරන්නේ එම පීඩනයේ මූලයන් සෙවීම නොව, උණ්ඩවලින් එම හඬවල් නිහඬ කිරීමයි.
3. මාධ්ය සහ සමාජයීය කුහකත්වය
“සිරකරුවෝද මනුෂ්යයෝය” යන්න ලංකාවේ බන්ධනාගාර තාප්පවල ලොකුවට ලියා ඇතත්, එය හුදෙක් ලෝකයට පෙනෙන්නට ගැසූ බෝඩ් ලෑල්ලක් පමණි. අපේ සමාජය සහ මාධ්ය හැසිරෙන්නේ අතිශය කුහක සහ ද්විත්ව ප්රමිතියකින් යුක්තවය.
දේශපාලනඥයෙකු, ධනවතෙකු හෝ බලවතෙකු බන්ධනාගාරගත වූ විට ඔවුන්ට හිමිවන්නේ “බන්ධනාගාර රෝහලේ” (Prison Hospital) සුඛෝපභෝගී ඇඳන්ය. ඔවුන් වෙනුවෙන් මානව හිමිකම් සුරැකේ. නමුත්, දුප්පත්කම, කුඩු ජාවාරමට හසුවීම හෝ සමාජ ක්රමයේ වින්දිතයන් බවට පත්ව බන්ධනාගාරගත වන සාමාන්ය මිනිසාට හිමිවන්නේ වෙඩි උණ්ඩය සහ සමාජයේ ද්වේෂයයි. මියගිය සිරකරුවෙකුගේ දරුවෙකු වැලපෙන දර්ශනයක් ලංකාවේ ප්රධාන පුවත් විකාශයන් තුළ පෙන්වන්නේ නැත. මන්ද, සමාජය විසින් ඔවුන්ගේ මනුෂ්යත්වය දැනටමත් ප්රතික්ෂේප කර ඇති බැවිනි.
4. දණ්ඩන ක්රමවේදයේ සැබෑ අරමුණ කුමක්ද?
නූතන අපරාධ විද්යාවට (Criminology) අනුව, පුද්ගලයෙකු සිරගත කරන්නේ ඔහුගෙන් හෝ ඇයගෙන් සමාජය පළිගැනීමට හෝ ඔවුන්ව විනාශ කිරීමට නොවේ. එහි මූලික අරමුණ “පුනරුත්ථාපනය” (Rehabilitation) සහ “සුධාරණය” කිරීමයි. වැරදිකරුවෙකු වී සමාජයෙන් වෙන් කරන මිනිසා, දඬුවම් කාලයෙන් පසු වඩාත් යහපත් පුරවැසියෙකු ලෙස නැවත සමාජගත කළ යුතුය.
නමුත් ලංකාවේ සිදුවන්නේ කුමක්ද? බන්ධනාගාර යනු අපරාධකරුවන් හදන, මිනිසුන්ගේ ඉතිරි වී ඇති මනුෂ්යත්වයත් මරාදමන කර්මාන්තශාලා බවට පත්ව ඇත. එහි අවසානය මරණයෙන් කෙළවර වීම රාජ්යයේ අසාර්ථකත්වය මිස නීතිය ක්රියාත්මක වීම නොවේ.
හරි දේශයක ස්ථාවරය (The Hari Deshaya Verdict)
“හරි දේශයක්” යනු වැරදිකරුවන්ට දඬුවම් නොදෙන සමාජයක් නොවේ. වැරදිකරුවන්ට නීත්යානුකූලව අධිකරණයක් මගින් දඬුවම් දිය යුතුය. නමුත් බන්ධනාගාර පවුරෙන් ඇතුළතදී ඔවුන්ගේ “ජීවත්වීමේ අයිතිය” සුරැකීම රාජ්යයේ නිරපේක්ෂ වගකීමකි.
නිලධාරීන්ගේ ජීවිත මෙන්ම, රැඳවියන්ගේ ජීවිතද මිනිස් ජීවිතය. උණ්ඩවලින් ප්රශ්න යටපත් කරන, එක පාර්ශවයකට පමණක් හඬක් නගන, සිරකරුවන්ගේ මනුෂ්යත්වය ප්රතික්ෂේප කරන සමාජයක් ශිෂ්ට සම්පන්න සමාජයක් ලෙස හැඳින්විය නොහැක. බන්ධනාගාර තාප්පයේ ලියා ඇති පාඨය සැබෑවක් කිරීමට නම්, මුලින්ම සමාජයේ සහ පාලකයන්ගේ සිත් තුළ ඇති ද්වේෂසහගත තාප්ප බිඳ දැමිය යුතුය.