විශේෂ විමර්ශනාත්මක වාර්තාවකි – HariDeshayaLk කණ්ඩායම විසිනි
ශ්රී ලංකාවේ රාජ්ය සෞඛ්ය සේවයේ කඩා වැටීම දැන් හුදෙක් සංඛ්යාලේඛන හෝ හිඟපාඩු පිළිබඳ කතාවක් නොවේ; එය ජීවිත සහ මරණය අතර සටනක බිහිසුණු යථාර්ථයයි. වඩාත්ම කනගාටුදායක තත්ත්වය වන්නේ, සුව කළ හැකි මට්ටමේ පවතින පිළිකා රෝගීන් පවා නිසි වේලාවට ප්රතිකාර නොලැබීම හේතුවෙන් මරණය වෙත වේගයෙන් ගමන් කරමින් සිටීමයි.
මෑතකදී වාර්තා වූ සිදුවීම් මාලාවකින් හෙළි වන්නේ මෙරට නොමිලේ ලැබෙන සෞඛ්ය සේවයේ මරණ මංචකය සකස් වෙමින් පවතින්නේ බාහිර ආර්ථික අර්බුදයකට වඩා, සෞඛ්ය පරිපාලනය තුළ සිදුවන බරපතළ වගකීම් පැහැර හැරීම් සහ සැකකටයුතු ගනුදෙනු හේතුවෙන් බවයි.
ජාතික සෞඛ්ය ක්ෂේත්රයේ සමස්ත බිඳ වැටීම (The Collapse of a National Safety Net)
රජයේ විකිරණ විද්යා තාක්ෂණවේදීන්ගේ සංගමය (GART) විසින් නිකුත් කරන ලද නවතම තොරතුරුවලට අනුව, මෙරට ප්රධානතම පිළිකා ප්රතිකාර මධ්යස්ථාන දෙකක විකිරණ ප්රතිකාර සේවා (Radiation Therapy) මේ වන විට සම්පූර්ණයෙන්ම අඩාල වී ඇත.
- මඩකලපුව ශික්ෂණ රෝහල: ජුනි 04 වනදා සිට ලීනියර් ඇක්සලරේටර් (Linear Accelerator) යන්ත්රය ක්රියාවිරහිතය. දිනකට ප්රතිකාර ලැබූ රෝගීන් සංඛ්යාව: 60.
- ගාල්ල ජාතික රෝහල (කරාපිටිය): ජුනි 05 වනදා සිට යන්ත්රය ක්රියාවිරහිතය. දිනකට ප්රතිකාර ලැබූ රෝගීන් සංඛ්යාව: 80 – 90. පවතින පොරොත්තු ලේඛනය (Waiting List): මාස 5කට අධිකය.
- මහරගම අපේක්ෂා රෝහල: නව සීටී සිමියුලේශන් (CT Simulation) යන්ත්රය ස්ථාපනය කිරීම දිගින් දිගටම ප්රමාද වීම හේතුවෙන් විකිරණ ප්රතිකාර ආරම්භ කිරීමට නොහැකිව ලතැවෙන රෝගීන් සංඛ්යාව: 600කට ආසන්නය.
පිළිකා සෛල විනාශ කිරීමේදී විකිරණ ප්රතිකාර අඛණ්ඩව (Continuous Therapy) ලබාදීම අනිවාර්ය වේ. ප්රතිකාර අතරමග බිඳවැටීම යනු රෝගියා මෙතෙක් ලැබූ සියලු ප්රතිකාර නිශ්ඵල වී, පිළිකා සෛල නැවත දරුණු ලෙස හිස එසවීමට මග පෑදීමකි. මෙය වක්රව සිදුකරන මිනිස් ඝාතනයක් හා සමානය.
පරිපාලනමය අත්තනෝමතිකත්වය සහ “ජීව වෛද්ය ඉංජිනේරු” මාෆියාව
මෙම යන්ත්ර බිඳවැටීමට හේතුව තාක්ෂණික දෝෂයකට වඩා පරිපාලනමය කුමන්ත්රණයකි. මෙම මිල අධික යන්ත්ර නඩත්තු කිරීම සඳහා අදාළ සේවා සපයන සමාගම් සමඟ නිසි සේවා ගිවිසුම් (Service Agreements) අත්සන් කිරීමට සෞඛ්ය අමාත්යාංශය අසමත් වී ඇත. ගිවිසුම් නොමැති පසුබිමක, සමාගම් විසින් නඩත්තු කටයුතුවලින් ඉවත් වී තිබේ.
මෙහි ඇති බරපතළම තත්ත්වය නම්, ලංසු ඇගයීමේ කමිටු (Bid Evaluation Committee) සඳහා මෙම යන්ත්රවල සැබෑ පරිශීලකයන් වන විකිරණ තාක්ෂණවේදීන් (Radiographers) සම්බන්ධ කර නොගැනීමයි.
සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ ලේකම්වරුන් විසින් අවස්ථා තුනකදීම චක්රලේඛ (Circulars) මගින් උපදෙස් දී තිබුණේ අවසාන පරිශීලකයා (End-User) මෙම කමිටුවලට ඇතුළත් කර ගන්නා ලෙසයි. නමුත් සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ ජීව වෛද්ය ඉංජිනේරු ඒකකය (Biomedical Engineering Division) විසින් මෙම නියෝග අමු අමුවේ උල්ලංඝනය කර ඇත.
යන්ත්රවල තාක්ෂණික අවශ්යතා දන්නා නිලධාරීන් මඟහැර, රහසිගතව සේවා ගිවිසුම් ගතවීමට උත්සාහ කරන්නේ කාගේ වුවමනාවකටද? මේ පිටුපස ඇති මූල්යමය ප්රතිලාභ සහ කොමිස් කුට්ටි පිළිබඳව බරපතළ සැකයක් මතු වේ.
“වාමාංශික” වෙස්ගත් “දක්ෂිණාංශික” මර්දනය සහ නොසැලකිල්ල (The Right-Wing Face of a Pseudo-Leftist Camp)
වත්මන් දේශපාලන සන්දර්භය තුළ මෙම ඛේදවාචකය දෙස බැලීමේදී වඩාත් භයානක දේශපාලන යථාර්ථයක් නිරීක්ෂණය කළ හැකිය. වත්මන් පාලන තන්ත්රය සමාජ සාධාරණත්වය, පොදු ජන සුබසාධනය සහ නොමිලේ දෙන සෞඛ්ය සේවය සුරැකීම වෙනුවෙන් පෙනී සිටින “වාමාංශික” හෝ “ප්රගතිශීලී” වෙස් මුහුණක් පැළඳ සිටියද, ඔවුන්ගේ ප්රායෝගික ක්රියාකාරිත්වය තුළ දක්නට ලැබෙන්නේ අතිශය දක්ෂිණාංශික (Right-wing) සහ නව ලිබරල්වාදී ස්වරූපයකි.
- රාජ්ය ආයතන බිඳවැට්ටවීමේ දක්ෂිණාංශික උපක්රමය: රාජ්ය සෞඛ්ය ක්ෂේත්රය හිතාමතාම අඩාල කිරීම, උපකරණ නඩත්තුව පැහැර හැරීම සහ රෝගීන් අසරණ කිරීම හරහා සිදුවන්නේ කුමක්ද? රාජ්ය සේවය කෙරෙහි ඇති විශ්වාසය බිඳවැටී, රෝගීන්ට ලක්ෂ ගණන් මුදල් වියදම් කරමින් පෞද්ගලික රෝහල් (Private Healthcare) වෙත යාමට බලකිරීමයි. මෙය සාමාන්යයෙන් දක්ෂිණාංශික ධනේශ්වර දේශපාලන කඳවුරුවල උපායමාර්ගයකි.
- නිලධාරිවාදය සහ වෘත්තීය සමිති මර්දනය: සෞඛ්ය ලේකම්වරයාගේ නියෝග පවා තුට්ටුවකට මායිම් නොකරන නිලධාරී තන්ත්රයක් (Bureaucracy) පෝෂණය වෙමින් පවතී. වගකීම් පැහැර හරින ඉහළ නිලධාරීන්ට එරෙහිව පියවර නොගෙන, ක්ෂේත්රයේ බිම් මට්ටමේ සිටින වෘත්තිකයන්ගේ (GART වැනි සංගම්වල) හඬ යටපත් කිරීමට උත්සාහ කිරීම පැහැදිලි ෆැසිස්ට්වාදී, දක්ෂිණාංශික ලක්ෂණයකි.
වාමාංශික දේශපාලන වේදිකාවල “දුප්පතාගේ සෞඛ්ය අයිතිය” ගැන කතා කරන පාලකයන්, ප්රායෝගික පරිපාලනය තුළ දක්ෂිණාංශික ධනපති පන්තියේ වුවමනාවන් වෙනුවෙන් රාජ්ය සේවය බිලිදෙමින් සිටින බවට මීට වඩා සාක්ෂි අවශ්ය නොවේ.
නිගමනය සහ හදිසි ඉල්ලීම
රජයේ විකිරණ විද්යා තාක්ෂණවේදීන්ගේ සංගමයේ සභාපති චානක ධර්මවික්රම මහතා විසින් 2026 ජුනි 09 වනදා නිකුත් කරන ලද නිල නිවේදනය හුදෙක් වෘත්තීය සමිති ඉල්ලීමක් නොවේ. එය මේ රටේ අසරණ පිළිකා රෝගීන් වෙනුවෙන් නිකුත් කළ “මරණයේ ආඳෝනාවයි”.
HariDeshayaLk අප සෞඛ්ය අමාත්යවරයාගෙන් සහ රජයෙන් කෙළින්ම ප්රශ්න කර සිටින්නේ:
- මෙම ලීනියර් ඇක්සලරේටර් යන්ත්ර සහ සීටී සිමියුලේශන් යන්ත්ර කඩිනමින් යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට ගන්නා සෘජු ක්රියාමාර්ග මොනවාද?
- සෞඛ්ය ලේකම්ගේ චක්රලේඛ උල්ලංඝනය කරමින්, විකිරණ තාක්ෂණවේදීන් ලංසු ඇගයීම් කමිටුවලින් ඉවත් කළ ජීව වෛද්ය ඉංජිනේරු ඒකකයේ නිලධාරීන්ට එරෙහිව වහාම විධිමත් පරීක්ෂණයක් පවත්වා ඔවුන්ව සේවයෙන් පහ කිරීමට රජයට කොන්ද පණ තිබේද?
රටක් වටින්නේ මිනිසුන් ජීවත් වුවහොත් පමණි. වාමාංශික සටන් පාඨවලින් කුස පිරෙන්නේ හෝ පිළිකා සෛල විනාශ වන්නේ නැත. අවශ්ය කරන්නේ වහාම ක්රියාත්මක වන විනිවිදභාවයකින් යුතු පරිපාලනයකි.