කැප්ටන් කොකෝගෙන්
මේ දවස්වල ශ්රී ලංකාවේ දේශපාලන වේදිකා, රූපවාහිනී සංවාද, රජයේ වැඩසටහන් සහ ප්රසිද්ධ සාකච්ඡාවල හැමවෙලේම කියවෙන වචනයක් තියනවා. ඒ තමයි “සමාජ ප්රාග්ධනය” (Social Capital). දේශපාලකයින් මෙම වචනය භාවිතා කරන්නේ හරියට මහා ජාතික සම්පතක් වගේ, හරිම ආඩම්බරයකින්. මේක ගැන සාමාන්ය ජනතාව හිතන්නෙත් හරිම බුද්ධිමත්, අර්ථාන්විත යෙදුමක් කියලා.
හැබැයි මෙතනදී මතුවෙන ඇත්තම ප්රශ්නය තමයි, අපේ දේශපාලකයින් මේ “සමාජ ප්රාග්ධනය” කියන එකේ ඇත්තම තේරුම හරියටම දන්නවාද? එහෙමත් නැත්නම්, එයාලා මේ වචනය පාවිච්චි කරන්නේ අර සුපුරුදු දූෂණයයි වංචාවයි අලුත් ලේබලයකින් වහගන්නද?
ඇත්ත තිත්ත වුණත් කියන්නම වෙනවා, අද ගොඩක් ශ්රී ලාංකික දේශපාලකයින් “සමාජ ප්රාග්ධනය” ගැන ලොකුවට කතා කරන ගමන්ම, ඒකෙ අත්තිවාරමම විනාශ කරනවා.
ඇත්තම සමාජ ප්රාග්ධනය කියන්නේ සල්ලි, සුඛෝපභෝගී ගොඩනැගිලි, විදේශ ණය එහෙමත් නැත්නම් දේශපාලන බලය නෙමෙයි. සමාජ ප්රාග්ධනය කියන්නේ මිනිස්සු අතර තියෙන විශ්වාසයට. ඒ කියන්නේ අවංකකම, සාධාරණත්වය, වගවීම සහ සමාජ වගකීම වගේ දේවල්. සරලවම කිව්වොත්, ඒක තමයි ජනතාව තමන්ගේ නායකයින්, ආයතන සහ සමස්ත ක්රමය ගැන තියලා තියෙන විශ්වාසය. ශක්තිමත් සමාජ ප්රාග්ධනයක් තියෙන රටක නම්, නීතිය සාධාරණයි, මහජන මුදල් ආරක්ෂිතයි, ඒ වගේම නායකයෝ ඇත්තටම ජනතාවට සේවය කරනවා කියලා පුරවැසියෝ විශ්වාස කරනවා.
ඒත්, අපේ ශ්රී ලංකාව ගමන් කරන්නේ ඒ පැත්තටයි කියලා අපිට අවංකවම කියන්න පුළුවන්ද?
අද ගොඩක් දේශපාලකයෝ රට ගොඩනැගීම ගැන හරිම හැඟීම්බරව කතා කරනවා. හැබැයි ඒ අතරේ ජනතාව දූෂණය, නාස්තිය, දේශපාලන ඩීල් වගේම පොදු සම්පත් විනාශ කිරීම් නිසා දිගින් දිගටම බැට කනවා. ආචාර ධර්ම, සමාජ වටිනාකම් ගැන බණ කියන නායකයෝම ගොඩක් වෙලාවට කළු සල්ලි, හංගපු වත්කම්, කොමිස් ගැහිලි සහ බලය විකිණීම් වගේ චෝදනාවලින් වටවෙලයි ඉන්නේ. එහෙම තියෙද්දිත් එයාලා දිගින් දිගටම මේ “සමාජ ප්රාග්ධනය” ගැන කතා කරන්නේ, ඒ වචනේ දිගටම කිව්වාම මිනිස්සුන්ගේ තරහව නිවිලා යයි කියලා හිතාගෙන වගේ.
සාමාන්ය පුරවැසියන්ව මේ තරම්ම කලකිරීමට පත් කරන්නේ අන්න ඒකයි.
දැන් ඉන්න ජනතාව අන්ධ නැහැ. අවුරුදු ගාණක් තිස්සේ එයාලා ගොඩක් දේවල් දැකලා තියෙනවා. රට ණය බරින් අගාධයටම වැටෙද්දී, දේශපාලකයෝ කෝටිපතියෝ වෙන හැටි මිනිස්සු දැක්කා. බදු බර, බඩු මිල, විදුලි බිල් වගේම රැකියා ප්රශ්න නිසා පුරවැසියෝ ජීවත් වෙන්න සටන් කරද්දී, පොදු අරමුදල් අතුරුදහන් වෙලා යන හැටි එයාලා බලාගෙන හිටියා. තමන් නාමයකටවත් පිළිපදින්නේ නැති විනයක් සහ සදාචාරයක් ගැන නායකයෝ කියවන නිමක් නැති බයිලා කතා මිනිස්සුන්ට හොඳටම ඇහිලා තියෙනවා.
අද අපේ රටේ මේ “සමාජ ප්රාග්ධනය” කියන එකත්, තිත්ත ඇත්ත වහගන්න පාවිච්චි කරන තවත් එක දේශපාලන සටන් පාඨයක් බවට හිමීට පත්වෙමිනුයි තියෙන්නේ.
දූෂණය නැති කරනවා වෙනුවට සමහර දේශපාලකයෝ කරන්නේ එයාලගේ භාෂාව වෙනස් කරන එක විතරයි.
ඊයේ ඒක “සංවර්ධනය” වුණා. අද ඒක “සමාජ ප්රාග්ධනය” වෙලා. හෙට ඒක තවත් ෆැෂන් එකට කියන වචනයක් වෙන්න පුළුවන්. හැබැයි මේ ලස්සනට ඔපදාපු කතාවලට පිටිපස්සෙන් දුවන්නේ අර පරණ දේශපාලන සංස්කෘතියමයි; ඒ කියන්නේ හිතවත්කම්, රහස් ඩීල්, රාජ්ය දේපල විනාශ කිරීම් වගේම බලවතුන්ව ආරක්ෂා කරන එක.
මහජනතාවට මේක හරිම පැහැදිලිව පේනවා.
ලංකාව ඇතුළේ දේශපාලනය ගැන තියෙන විශ්වාසය මේ තරම් දරුණු විදිහට කඩාගෙන වැටෙන්න හේතුවත් මේකමයි. රට ඇතුළේ වෙනමම ලෝක දෙකක් තියෙනවා කියලා දැන් පුරවැසියන්ට දැනෙන්න අරගෙන – එකක් සාමාන්ය ජනතාවට, අනිත් එක දේශපාලකයින්ට. සාමාන්ය මිනිස්සුන්ට නීතිය තදින්ම ක්රියාත්මක වුණාට, බලය සහ සබඳතා තියෙන අයට ඒක වැඩ කරන්නේ වෙනස්ම විදිහකට. පොඩි බිස්නස් කරන මිනිහගෙන් බදු ගැන ප්රශ්න කරද්දී, මහා පරිමාණ මූල්ය වංචාවන් ගොඩක් වෙලාවට යට ගහනවා. සාමාන්ය මිනිස්සුන්ගෙන් රට වෙනුවෙන් කැපකිරීම් කරන්න කියලා ඉල්ලද්දී, සමහර දේශපාලකයෝ කිසිම වගකීමක් නැතුව මාරම සැපක් විඳිනවා. ඊටපස්සේ ඒ නායකයෝම ඇවිල්ලා “සමාජ ප්රාග්ධනය” රකින්න ඕනේ කියලා ලොකු කතා පවත්වනවා.
මේක හරිම වේදනාකාරී විහිළුවක්.
දූෂණය කියන එක සාමාන්ය දෙයක් වෙච්ච සමාජයක කවදාවත් ඇත්තම සමාජ ප්රාග්ධනයක් හැදෙන්න බැහැ. තමන්ගේ සල්ලි හොරාකනවා කියලා මිනිස්සු විශ්වාස කරද්දී කොහොමද ඒ අයගේ විශ්වාසය දිනාගන්නේ? දක්ෂකමට, සුදුසුකමට තැන දෙන්නේ නැතුව දේශපාලන පත්වීම් දෙන හැටි දකිද්දී, තරුණයින්ට කොහොමද මේ ආයතන ගැන ගෞරවයක් ඇතිවෙන්නේ? උඩින්ම ඉන්න නායකයෝ වැරදි ආදර්ශ දෙද්දී, පුරවැසියන් කොහොමද සමාජ වගකීමක් හදාගන්නේ?
ඇත්තටම කිව්වොත්, ආර්ථික අර්බුදවලට වඩා වේගයෙන් සමාජ ප්රාග්ධනය විනාශ කරලා දාන්නේ මේ දූෂණය විසින්ම තමයි.
මිනිස්සුන්ට නායකත්වය ගැන තියෙන විශ්වාසය නැති වුණාම, එයාලට මේ මුළු සිස්ටම් එක ගැනම තියෙන විශ්වාසය හිමීට නැතිවෙලා යනවා. එයාලා දෙන පොරොන්දු විශ්වාස කරන එක නවත්තනවා. නීති රීති පිළිපදින එක මගහරිනවා. අවංකකමේ කිසිම වටිනාකමක් තියෙනවද කියලා මිනිස්සුම ප්රශ්න කරන්න ගන්නවා. මේකෙන් වෙන්නේ, සදාචාරයට වඩා තමන්ගේ පැවැත්ම වැදගත් වෙන හරිම භයානක සංස්කෘතියක් හැදෙන එකයි.
ශ්රී ලංකාව දැනටමත් මේ ප්රශ්නයට මුහුණ දීලයි තියෙන්නේ.
ගොඩක් උගත් තරුණයෝ තවදුරටත් විශ්වාස කරන්නේ නැහැ, මහන්සි වෙලා වැඩ කරලා විතරක් මේ රටේ අනාගතයක් හදාගන්න පුළුවන් කියලා. සමහරු රට දාලා යන්නේ ආර්ථික ප්රශ්න නිසාම නෙමෙයි; මේ සිස්ටම් එකම අසාධාරණයි කියලා එයාලට දැනෙන නිසයි. දක්ෂකමට වඩා දේශපාලන පන්දම්වලට තැන දෙන හැටි එයාලා දකිනවා. දේශපාලන බලපෑම් නිසා රාජ්ය ආයතන දුර්වල වෙලා යන හැටි එයාලට පේනවා. නායකයෝ සදාචාරය ගැන කයිවාරු ගහන ගමන්ම, වැහුව දොරවල් පිටිපස්සේ දූෂණය රකින හැටිත් මේ තරුණයින්ට හොඳට පේනවා.
සමාජ ප්රාග්ධනය ගොඩනැගෙන්නේ ඔහොම නෙමෙයි – සමාජ ප්රාග්ධනය විනාශ වෙන්නේ ඔන්න ඔහොමයි.
පාලනයේ තියෙන බරපතළ කඩා වැටීම්වලින් මිනිස්සුන්ගේ අවධානය වෙන පැත්තකට හරවන්න, හැඟීම්බර කැම්පේන් පාවිච්චි කරන එකෙන් තත්ත්වය තවත් නරක අතට හැරෙනවා. විවේචන වැඩිවෙන හැම වෙලාවකම, දේශපාලකයෝ එකපාරටම දේශප්රේමය, විනය, සමාජයේ එකමුතුකම එහෙමත් නැත්නම් සදාචාරාත්මක වගකීම් ගැන කතා කරන්න පටන් ගන්නවා. මේ දේවල් වැදගත් තමයි; හැබැයි දූෂණයටයි නාස්තියටයි අත තියන්නේ නැතුව, තමන්ට ඕනෙ වෙලාවට විතරක් මේ වචන පාවිච්චි කරද්දී ඒවායේ කිසිම තේරුමක් නැතිවෙලා යනවා.
ජනතාවට තවත් කතා ඕනේ නැහැ. එයාලට ඕනේ අවංකකම. එයාලට ඕනේ, කටින් බතල හිටවන්නේ නැතුව කියන දේ ප්රායෝගිකව කරන නායකයෝ. එයාලට මහජන මුදල් ගැන විනිවිදභාවයක් ඕනේ. නීතිය හැමෝටම සාධාරණව ක්රියාත්මක වෙනවා දකින්න ඕනේ. තරාතිරම බලන්නේ නැතුව දඬුවම් දෙන, වගකියන ක්රමයක් එයාලට ඕනේ. වැදගත්ම දේ තමයි, සාමාන්ය පුරවැසියන්ගේ මොළේට ගරු කරන, හැමවෙලේම හැඟීම්වලින් එයාලව රවට්ටන්න හදන්නේ නැති දේශපාලන සංස්කෘතියක් අද ජනතාවට අවශ්ය වෙලා තියෙනවා.
අපේ ලංකාවේ සාමාන්ය ජනතාව අතරේ නම් සමාජ ප්රාග්ධනයේ කිසිම අඩුවක් නැහැ. ප්රශ්න ආපු වෙලාවට මිනිස්සු අදටත් අසල්වැසියන්ට උදව් කරනවා, පවුල්වලට අත දෙනවා, ආපදාවලදී තියෙන දේ බෙදාගන්නවා, වටපිටාවේ අය ගැන හොයලා බලනවා. මේ රටේ ඇත්තම සමාජ ශක්තිය අදටත් තියෙන්නේ සාමාන්ය මිනිස්සුන්ගේ අත්වලයි. හැබැයි දුකට කාරණාව තමයි, දේශපාලනය ඇතුළේ තියෙන අවංකකමේ අඩුව සහ බලය අයුතු විදිහට පාවිච්චි කරන එක නිසා, මිනිස්සුන්ගේ ඒ විශ්වාසයත් දිගින් දිගටම දුර්වල වෙලා යන එක.
ලස්සන කතාවලට මුවා වෙලා කළු සල්ලි හංගගෙන ඉන්න ගමන්, ජාතියකට කවදාවත් සමාජ ප්රාග්ධනයක් ගොඩනගන්න බැහැ.
ඇත්තම සමාජ ප්රාග්ධනයක් පටන් ගන්නේ, නායකයෝ තමන්ගේ වත්කම් ගැන විනිවිදභාවයකින් වැඩ කරද්දී; ඇත්තම සමාජ ප්රාග්ධනයක් පටන් ගන්නේ, තමන් කරන වැඩවලට වගකියද්දී; ඇත්තම සමාජ ප්රාග්ධනයක් පටන් ගන්නේ, මහජන මුදල්වලට ගරු කරද්දී, ඒ වගේම ඇත්තම සමාජ ප්රාග්ධනයක් පටන් ගන්නේ, සාමාන්ය පුරවැසියන්ට වගේම තමන්ටත් එකම නීතියක් ක්රියාත්මක වෙනවාට කැමති වෙද්දියි. ඒ දවස එනකම්, මේ “සමාජ ප්රාග්ධනය” කියන වචනය කටපාඩම් කරලා වගේ ආයෙ ආයෙ කිව්වා කියලා ඒක ඇත්ත නායකත්වයක් වෙන්නේ නැහැ;
ඒක පේන්නේ බොහොම පරිස්සමට හදාගත්ත තවත් එක දේශපාලන මුහුණුවරක් විදිහට විතරයි.
ජනතාව හිස් සටන් පාඨවලට වඩා යමක් ලැබිය යුතුයි.
ජනතාව ඇත්ත දැනගත යුතුයි.