ශ්රී ලංකාවේ දේශපාලන ඉතිහාසය දෙස හැරී බැලීමේදී පෙනී යන පැහැදිලි සත්යයක් තිබේ. එනම්, විපක්ෂයේ සිටින විට ‘ප්රජාතන්ත්රවාදයේ මුරදේවදූතයන්’ සේ පෙනී සිටින බලවේග, රාජ්ය බලය අතට පත් වූ සැණින් ‘ප්රායෝගික දේශපාලන උපක්රම’ පිටුපස සැඟවීමට උත්සාහ කිරීමයි.
පළාත් සභා මැතිවරණය දින නියමයක් නොමැතිව කල් දැමීමට වත්මන් රජය සූදානම් වීමත්, ඒ වෙනුවෙන් ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ (JVP) ප්රධාන ලේකම් ටිල්වින් සිල්වා ඉදිරිපත් කරන තර්කයන් පිළිබඳවත් විමසා බැලීමේදී පෙනී යන්නේ, මෙරට දේශපාලන සදාචාරයේ සහ වගවීමේ බරපතල කඩාවැටීමක් සිදුව ඇති බවයි. නිදහස් හා සාධාරණ මැතිවරණයක් සඳහා වූ ජනතා ව්යාපාරය (CaFFE – කැෆේ සංවිධානය) මතු කරන විවේචන පාදක කරගනිමින්, වත්මන් ආණ්ඩුවේ මෙම දේශපාලන හැසිරීම ගැඹුරු විවේචනාත්මක විශ්ලේෂණයකට ලක් කළ යුතුව ඇත.
1. පොරොන්දු කඩවීම: “බිලියන 10” සහ ස්වභාවික ආපදාව නිදහසට කරුණක් කරගැනීම
වත්මන් පාලනය බලයට පත්වීමට පෙර ජනතාව හමුවේ තැබූ ප්රධානම පොරොන්දුවක් වූයේ විනිවිදභාවය සහ වසරක් ඇතුළත පළාත් සභා මැතිවරණය පවත්වන බවයි. ජනාධිපතිවරයා විසින්ම අයවැය විවාදයේදී ඒ සඳහා රුපියල් බිලියන 10ක ප්රතිපාදන වෙන් කර ඇති බවට පාර්ලිමේන්තුවේදී සහතික විය.
එහෙත්, ටිල්වින් සිල්වා මෑතකදී කළ ප්රකාශය ආණ්ඩුවේ ප්රතිපත්තිමය ස්ථාවරත්වය පිළිබඳ බරපතල ප්රශ්නාර්ථයක් මතු කරයි.
“පහුගිය අයවැයෙන් මැතිවරණ සඳහා මුදල් වෙන් කළා පළාත් සභා ඡන්දය තියන්න අරමුණු කරගෙන. එහෙම තියෙද්දී තමයි දිට්වා කුණාටුව ආවේ. අපිට සිදු වුණා, අයවැයට වෙන් කරපු සල්ලි තියෙද්දී, රුපියල් බිලියන 500ක් ඒ කියන්නේ, කෝටි 5000ක් දිට්වා වෙනුවෙන් වෙන් කරන්න. ඒ නිසා මේ අවුරුද්දේ අපිට ඡන්ද කරන්න වෙන්නේ නෑ.”
මෙහිදී මතු වන ප්රධානතම ගැටලුව වන්නේ, රාජ්ය මූල්ය පරිපාලනය තුළ මැතිවරණයක් වැනි පරමාධිපත්යමය අයිතියක් වෙනුවෙන් වෙන් කළ මුදල්, ආපදා සහන වෙනුවෙන් වෙනත් වැය ශීර්ෂයන්ගෙන් සපයා ගැනීමට අපොහොසත් වීමයි. රුපියල් බිලියන 500ක අතිවිශාල මුදලක් ආපදා වෙනුවෙන් වෙන් කිරීමට සිදු වූ බව පැවසීම හරහා, මැතිවරණයක් සඳහා වෙන් කළ සුළු ප්රතිපාදනය (බිලියන 10) සරලව අමතක කර දැමීමට ආණ්ඩුව උත්සාහ කරයි.
මෙය හුදෙක් මුදල් නොමැතිවීම පිළිබඳ ප්රශ්නයකට වඩා, මැතිවරණ පැවැත්වීම සඳහා පවතින දේශපාලන උනන්දුවේ හිඟකම ප්රදර්ශනය කිරීමකි.
2. රනිල්ගේ “ප්රජාතන්ත්ර විරෝධී” උපාය සහ මාලිමාවේ වත්මන් අඩිපාර
2023 වසරේදී එවකට සිටි ජනාධිපති රනිල් වික්රමසිංහ “මුදල් නොමැති බව” පවසමින් පළාත් පාලන මැතිවරණය කල් දැමූ අවස්ථාවේදී, එදා විපක්ෂයේ සිටි වර්තමාන පාලකයින් එය හැඳින්වූයේ ජනතා ඡන්ද අයිතිය කොල්ලකෑමක් සහ බරපතල ප්රජාතන්ත්ර විරෝධී ක්රියාවක් ලෙසය.
කැෆේ සංවිධානයේ විධායක අධ්යක්ෂ මනාස් මකීන් පෙන්වා දෙන පරිදි,
“2023 දී එවකට සිටි ජනාධිපති රනිල් වික්රමසිංහ මුදල් නොමැති බව පවසමින් මැතිවරණ කල් දැමූ විට, එදා විපක්ෂයේ සිටි වර්තමාන පාලකයින් එය හැඳින්වූයේ ‘ප්රජාතන්ත්ර විරෝධී’ ක්රියාවක් ලෙසයි. නමුත් අද ඔවුන්ද කරමින් සිටින්නේ ඒ දේමය.”
තවද, මැතිවරණය කල් දැමීම සඳහා නීතිමය ක්රියාමාර්ග සහ පාර්ලිමේන්තු කමිටු පිටුපස සැඟවීමට උත්සාහ කිරීම පැරණි සම්ප්රදායික පාලකයින්ගේම උපාය මාර්ගයන් පුනරාවර්තනය කිරීමකි. ටිල්වින් සිල්වා පවසන්නේ මෙවැන්නකි,
“පළාත් සභා ඡන්දය කල් යන්නේ රනිල් වික්රමසිංහලාගේ කාලයේ පළාත් සභා ඡන්දය තියන්න තිබුණ නීතියම ක්රියාමාර්ග අවුල් කිරීම නිසා දැන් අපි පාර්ලිමේන්තුවේ කමිටුවක් පත් කරලා තියෙනවා. පළාත් සභා කුමන නීතියක් යටතේ ද තියන්නේ කියලා. ඒ කමිටු වාර්තාත් ලැබුණාම ඒ ගැනත් සලකලා බලලා ලබන අවුරුද්ද වෙනකොට වෙන ගැටලු ආවේ නැත්නම් පළාත් සභා තියාගන්න පුළුවන් වෙයි කියලා.”
නීතිමය අවුල් ජාලාවක් පවතින බව සැබෑවකි. එහෙත් පාර්ලිමේන්තුවේ තුනෙන් දෙකකට ආසන්න අතිමහත් බහුතර බලයක් පවතින රජයකට, මැතිවරණයක් පැවැත්වීමට අවශ්ය නීතිමය සංශෝධන කඩිනමින් සම්මත කර ගැනීමට පැහැදිලි හැකියාව තිබේ. එසේ තිබියදී, “කමිටු වාර්තා” එනතුරු බලා සිටීම සහ “වෙන ගැටලු ආවේ නැත්නම් ලබන අවුරුද්දේ තියන්න පුළුවන් වෙයි“ යනුවෙන් ප්රකාශ කිරීම තුළින් ගම්ය වන්නේ මැතිවරණය තවදුරටත් අවිනිශ්චිත කාලයකට තල්ලු කිරීමේ දේශපාලන වුවමනාවයි.
3. නායකයින් සිව්දෙනෙකුගේ ඓතිහාසික අසාර්ථකත්වය
ශ්රී ලංකාවේ පළාත් සභා ක්රමය 2017 වසරේ සිට ක්රමයෙන් අකර්මන්ය වී පවතී. කැෆේ සංවිධානයේ නිරීක්ෂණ අනුව, මෙම අර්බුදය එක රැයකින් නිර්මාණය වූවක් නොව, නායකයින් රැසකගේ දේශපාලන මතිභ්රමයන්හි ප්රතිඵලයකි.
මෛත්රීපාල සිරිසේන ➡️ ගෝඨාභය රාජපක්ෂ ➡️ රනිල් වික්රමසිංහ ➡️ වත්මන් මාලිමා රජය
ඉහත නායකයින් සහ පාලන තන්ත්රයන් සියල්ලම විවිධ තාක්ෂණික, නීතිමය සහ මූල්යමය හේතු පෙන්වමින් ජනතාවගේ පළාත් පාලන සහ නියෝජිත ප්රජාතන්ත්රවාදී අයිතීන් වසර ගණනාවක් තිස්සේ අහුරා තැබීමට කටයුතු කර ඇත.
4. භූ දේශපාලනය, උතුරේ සංවර්ධනය සහ ප්රජාතන්ත්රවාදී පරස්පරතාවය
පළාත් සභා ක්රමය යනු ලංකාවේ බලය විමධ්යගත කිරීම සම්බන්ධයෙන් ඉන්දියාව සෘජුවම මැදිහත් වූ සහ සංවේදී වන සාධකයකි. එහෙත්, ඉන්දීය බලපෑමක් නොමැති බවත් දෙපාර්ශවය අතර පවතින්නේ යහපත් සබඳතාවක් බවත් ටිල්වින් සිල්වා අවධාරණය කරයි.
“අපිට ඉන්දියාවෙන් කිසිම බලපෑමක් නැහැ. ඉන්දියාවේ මධ්යම ආණ්ඩුවත් සහ මලිමා ආණ්ඩුවත් අතර ඉතාමත් හොඳ සම්බන්ධයක් තියෙනවා… අපි උතුරේ ජනතාවට ජාතිවාදය නැති රටක් හදලා තියෙනවා. අපි හමුදා කඳවුරුවලට අරන් තිබුණ ඉඩම් විශාල ප්රමාණයක් නිදහස් කරලා තියෙනවා. පාරවල් විවෘත කරලා තියෙනවා. අලුතින් මාර්ග හදමින් තියෙනවා. ඒ වගේම ප්රජා ශක්ති වැඩසටහන යටතේ ජනතාව බලගැන්වීමේ ක්රියාවන් කරනවා. ඒ නිසා ඉන්දියාවට මේ ගැන අවබෝධයක් තියෙනවා.”
මෙහිදී ආණ්ඩුව බරපතල පරස්පරතාවයක (Paradox) සිරවී සිටී. උතුරේ ජනතාවගේ ඉඩම් නිදහස් කිරීම, මාර්ග සංවර්ධනය සහ ආර්ථිකය බලගැන්වීම අගය කළ යුතු වුවද, ප්රජාතන්ත්රවාදය යනු හුදෙක් භෞතික සංවර්ධනය පමණක් නොවේ.
දේශපාලන නියෝජනය සහ තමන්ව පාලනය කරනු ලබන නියෝජිතයන් පත් කරගැනීමේ අයිතිය අහිමි කර, භෞතික සම්පත් පමණක් ලබාදීම පැරණි පාලකයන්ද අනුගමනය කළ “ආර්ථික සංවර්ධනය හරහා දේශපාලන විසඳුම් යටපත් කිරීමේ” උපාය මාර්ගයට සමානය. උතුරේ මෙන්ම දකුණේ ද ජනතාව ඉල්ලා සිටින්නේ තමන්ගේ ඡන්ද අයිතියයි.
5. මූල්ය ආතතිය සහ දේශපාලන උපායමාර්ග සංසන්දනය
ආණ්ඩුවේ ප්රකාශිත හේතු සහ ක්ෂේත්රයේ නිරීක්ෂකයන් දකින යථාර්ථය අතර පවතින වෙනස,
| ආණ්ඩුවේ ප්රකාශිත හේතු (Official Stance) | දේශපාලන නිරීක්ෂකයින්ගේ විශ්ලේෂණය (Critical Reality) |
| • දිට්වා ආපදාව නිසා ලබාදුන් සහන කටයුතු සඳහා රුපියල් බිලියන 500ක් වැය කිරීමට සිදු වීම නිසා ප්රතිපාදන හිඟ වීම. | • ප්රජාතන්ත්රවාදයේ මූලිකම අංගය වන මැතිවරණ සඳහා වෙන් කළ බිලියන 10ක මුදල වෙනතකට යෙදවීම සහ මූල්ය කළමනාකරණයේ දුර්වලතාවය. |
| • පැරණි රජයන් විසින් ඇති කරන ලද මැතිවරණ නීතිමය ගැටලු විසඳීමට පාර්ලිමේන්තු කමිටුවක් පත් කිරීම. | • තුනෙන් දෙකක බලයක් තිබියදීත්, නීතිමය ප්රතිසංස්කරණ කඩිනම් නොකර කමිටු වාර්තා මත යැපෙමින් මැතිවරණය ප්රමාද කිරීම. |
| • ප්රජා ශක්ති වැනි වැඩසටහන් හරහා ජනතාව සෘජුව බලගැන්වීම. | • වත්මන් සමාජය තුළ පළාත් සභා ක්රමය පිළිබඳ පවතින විවේචන හමුවේ, ඍජුව තීන්දුවක් නොගෙන මැතිවරණය මඟහැරීමට උත්සාහ කිරීම. |
දේශපාලන සදාචාරයේ පරීක්ෂණයක්!
ප්රජාතන්ත්රවාදී රාජ්යයක මූලිකම ජීවගුණය සහ පරමාධිපත්යයේ පදනම වන්නේ නියමිත කලට පැවැත්වෙන මැතිවරණයි. ආර්ථික අර්බුද, ස්වභාවික ආපදා හෝ තාක්ෂණික නීතිමය ගැටලු ඉදිරිපත් කරමින් ජනතාවගේ ඡන්ද අයිතිය කල් දැමීම කිසිසේත්ම සාධාරණීකරණය කළ නොහැක.
වත්මන් රජය සැබවින්ම සාම්ප්රදායික පාලනයෙන් බැහැර වූ, ජනතාවාදී සහ දේශපාලන සදාචාරයක් සහිත ආණ්ඩුවක් නම් ඔවුන් කළ යුත්තේ:
- මැතිවරණ නීතිමය ගැටලු පාර්ලිමේන්තුවේ අතිමහත් බහුතර බලය යොදා වහාම විසඳීම.
- පළාත් සභා ක්රමය වෙනස් කිරීමට හෝ අහෝසි කිරීමට අදහස් කරන්නේ නම්, එය කමිටු කාමර තුළ සඟවන්නේ නැතිව විවෘත මහජන කතිකාවකට ලක් කිරීම.
එසේ නොමැතිව, පැරණි පාලකයන් විසින් භාවිත කරන ලද “මුදල් නැත, නීතිමය ගැටලු ඇත” යන දිරාපත් වූ තර්කයන්ම ඉදිරිපත් කරමින් මැතිවරණ පැහැර හැරීමට උත්සාහ කළහොත්, වත්මන් පාලනය ද දේශපාලන සදාචාරය අතින් පෙර පාලනයන්ගෙන් වෙනස් නොවන බව ඉතිහාසය විසින් සනිටුහන් කරනු ඇත.