සිරගත කළ ඉම්රාන් ඛාන්ට මානුෂීයත්වය අහිමි වීම සහ ශ්‍රී ලංකාවෙන් නැඟෙන හඬ: පාකිස්තාන දේශපාලනයේ ඛේදවාචකය

ක්‍රිකට් පිටියේ වීරයා දේශපාලන සිරකරුවෙකු වීම

1992 වසරේදී පාකිස්තානයට ලෝක කුසලානය දිනා දෙමින් එරට ජාතික වීරයෙකු බවට පත් වූ ඉම්රාන් ඛාන්, දශක ගණනාවක දේශපාලන අරගලයකින් පසු 2018 වසරේදී පාකිස්තානයේ අග්‍රාමාත්‍යවරයා ලෙස තේරී පත් විය. කෙසේ වෙතත්, පාකිස්තාන දේශපාලනයේ තිරය පිටුපස සිටින ප්‍රබලතම බලවේගය වන හමුදා යාන්ත්‍රණය (Military Establishment) සමග ඇති කරගත් මතභේද හේතුවෙන් 2022 වසරේදී විශ්වාසභංගයක් හරහා ඔහු බලයෙන් පහ කෙරුණි. ඉන් අනතුරුව, විවිධ චෝදනා යටතේ 2023 වසරේදී ඔහුව සිරගත කෙරුණු අතර, මේ වන විට සිරගෙදර තුළ ඔහුගේ සෞඛ්‍ය තත්ත්වය, විශේෂයෙන් පෙනීමේ දුර්වලතා ඇතුළු බරපතල සංකූලතා හේතුවෙන් දැඩි ලෙස පිරිහී ඇති බව ජාත්‍යන්තර මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

ශ්‍රී ලංකාවෙන් නැඟෙන මානුෂීය ආයාචනය

මෙම අර්බුදකාරී අවස්ථාවේදී, ඉම්රාන් ඛාන්ට කඩිනම් වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සහ මානුෂීය සැලකිල්ල ලබා දෙන ලෙස බල කරමින් ශ්‍රී ලංකාවෙන් ප්‍රබල හඬක් නැඟෙමින් තිබේ. මෙම ඉල්ලීම දේශපාලනික සීමාවන්ගෙන් ඔබ්බට ගිය, කෘතවේදීත්වය සහ සහෝදරත්වය මත පදනම් වූවකි.

• සිවිල් සමාජයේ සහ මුස්ලිම් ප්‍රජාවේ මැදිහත්වීම: කොවිඩ්-19 වසංගත සමයේදී ශ්‍රී ලංකාව තුළ මුස්ලිම් ජාතිකයින්ගේ මෘතදේහ ආදාහනය කිරීම අනිවාර්ය කර තිබූ මතභේදාත්මක පසුබිමක, ඉස්ලාමීය චාරිත්‍රානුකූලව භූමදානය කිරීමට ඉඩ සලසන ලෙස ශ්‍රී ලංකා රජයෙන් ඉල්ලා සිටි ජාත්‍යන්තර නායකයින් අතර ඉම්රාන් ඛාන් පෙරමුණේ සිටියේය. එම කෘතවේදීත්වය සිහිපත් කරමින්, සමස්ත ලංකා මුස්ලිම් ලීග් තරුණ පෙරමුණේ සභාපති MNM ෂාම් නවාස් ඇතුළු සිවිල් සංවිධාන මේ මොහොතේ ඔහු වෙනුවෙන් පෙනී සිටී. ඔවුන් පාකිස්තාන මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය වෙත මෙන්ම, ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා වෙතද ඉල්ලීම් ඉදිරිපත් කරන්නේ මෙම මානුෂීය අර්බුදයට මැදිහත් වන ලෙසයි.

• අර්ජුන රණතුංගගේ ක්‍රීඩා සහෝදරත්වය: ශ්‍රී ලංකාවට ලෝක කුසලානය ගෙනා නායක අර්ජුන රණතුංගද ඉම්රාන් ඛාන් වෙනුවෙන් හඬ අවදි කර ඇත. දේශපාලනඥයෙකුට පෙර ඉම්රාන් යනු පරම්පරා ගණනාවකට ආදර්ශයක් වූ, තම රටේ බර උරහිසට ගත් දේශප්‍රේමියෙකු බව අර්ජුන සිහිපත් කරයි. කුමන දේශපාලන තත්ත්වයක් යටතේ වුවද, තම ජීවිතය රට වෙනුවෙන් කැප කළ නායකයෙකුට අමානුෂික ලෙස සැලකීම සහ වෛද්‍ය පහසුකම් අහිමි කිරීම පිළිගත නොහැකි බව ඔහුගේ ස්ථාවරයයි.

වත්මන් පාකිස්තාන පාලනය සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ ඛේදවාචකය

ශ්‍රී ලංකාවෙන් නැඟෙන මෙම ඉල්ලීම් හරහා වත්මන් පාකිස්තාන පාලනය සහ එහි ක්‍රියාකලාපය පිළිබඳව දැඩි භූ දේශපාලනික විවේචනයක්ද මතු වේ.

• හමුදා ආධිපත්‍යය සහ රූකඩ ආණ්ඩු: වත්මන් පාකිස්තාන රජය සිවිල් පරිපාලනයක් ලෙස පෙනී සිටියද, එය මුළුමනින්ම පාහේ හමුදාවේ අණසකට යටත්ව ක්‍රියාත්මක වන බවට ගෝලීය විවේචනයක් පවතී. ඉම්රාන් ඛාන් වැනි අතිශය ජනප්‍රිය නායකයෙකු සිරගත කර තැබීම හුදෙක් නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමක් නොව, හමුදා බලපෑමට එරෙහි වන හඬවල් නිහඬ කිරීමේ දේශපාලන පළිගැනීමකි.

• මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම: සිරගතව සිටින දේශපාලන නායකයෙකුට නිසි වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබා නොදීම යනු පැහැදිලි මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීමකි. තමන්ට එරෙහි වන දේශපාලන ප්‍රතිවාදීන් ශාරීරිකව සහ මානසිකව දුර්වල කිරීමේ උපක්‍රමයක් ලෙස වත්මන් පාලනය මෙය භාවිතා කරන බව පෙනෙන්නට තිබේ.

• ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය හෑල්ලු වීම: ඉම්රාන් ඛාන්ගේ පක්ෂයට (PTI) පසුගිය මැතිවරණයේදී එල්ල කළ බාධා කිරීම් සහ ඔහුට දිගින් දිගටම ලබා දෙන අමානුෂික දඬුවම් මගින් පාකිස්තානයේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ව්‍යූහය කෙතරම් බිඳවැටී ඇත්ද යන්න ජාත්‍යන්තරයට ප්‍රදර්ශනය වේ.

නිගමනය

ශ්‍රී ලංකාව සහ පාකිස්තානය අතර ඇත්තේ දශක ගණනාවක සිට පැවත එන ශක්තිමත් ද්විපාර්ශ්වික සබඳතාවකි. යුද සමයේදී මෙන්ම ජාත්‍යන්තර තලයේදී පාකිස්තානය ශ්‍රී ලංකාවට ලබා දුන් සහයෝගය අතිමහත්ය. එහෙත්, මිත්‍ර රාජ්‍යයක් ලෙස පාකිස්තානය තුළ සිදුවන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී විරෝධී සහ අමානුෂික ක්‍රියාදාමයන් හමුවේ නිහඬව සිටීමට ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් සමාජය සහ කීර්තිමත් පුද්ගලයින් සූදානම් නැති බව මෙම ලිපි ද්විත්වයෙන් මනාව පැහැදිලි වේ. දේශපාලන බල අරගල වෙනුවෙන් මූලික මානව අයිතිවාසිකම් බිලි නොදෙන ලෙස පාකිස්තාන බලධාරීන්ට කරන මෙම බලපෑම, සමස්ත දකුණු ආසියානු කලාපයටම වැදගත් පූර්වාදර්ශයකි.