– තුම්මුල්ලේ නීති විරෝධී ‘ෆෙන්ටාරා’ ව්යාපෘතිය සහ නාගරික සංවර්ධන අධිකාරියේ දූෂිත හෙළුව එළියට
විශේෂ ගවේෂණාත්මක වාර්තාවක්
ශ්රී ලංකාවේ නාගරික සැලසුම්කරණය සහ ඉඩම් පරිහරණය සම්බන්ධයෙන් රජය සහ නාගරික සංවර්ධන අධිකාරිය (UDA) අනුගමනය කරන අත්තනෝමතික ක්රියාකලාපය අභියෝගයට ලක් වූ තීරණාත්මක දිනයක් ලෙස අද (2026 පෙබරවාරි 09) ඉතිහාසයට එක්විය. රජය විසින් ගෙන ඒමට උත්සාහ කළ “පදිංචිකරුවන් ආරක්ෂා කිරීමේ” (Protection of Occupants) පනත් කෙටුම්පතට එරෙහිව ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවේ ගොනු වූ පෙත්සම් විභාගයේදී, බලවත් ජනතා සහ නීතිමය විරෝධය හමුවේ එම පනත මුළුමනින්ම ප්රතිසංස්කරණය කිරීමට රජය එකඟ විය.
නමුත් සැබෑ ප්රශ්නය මෙයයි: රජය “පදිංචිකරුවන් ආරක්ෂා කිරීමට” නව නීති ගෙන එන අතරතුර, පවතින නීතිය අමු අමුවේ උල්ලංඝනය කරමින් කොළඹ තුම්මුල්ල ප්රදේශයේ ඉදිවන හෝම්ලෑන්ඩ්ස් (Home Lands Skyline – Pentara) ව්යාපෘතිය හරහා අනාරක්ෂිත කර ඇත්තේ කවුරුන්ද?
ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයේ තීරණාත්මක ජයග්රහණය
අද දින ගරු විනිසුරු මහින්ද සමයවර්ධන, අර්ජුන ඔබේසේකර සහ සම්පත් බී. අබේකෝන් යන විනිසුරු මඩුල්ල හමුවේ අදාළ පෙත්සම් (SC/SD/06 – 09/2026) කැඳවූ අවස්ථාවේදී, නීතිපතිවරයා නියෝජනය කළ ජ්යෙෂ්ඨ අතිරේක සොලිසිටර් ජනරාල් සුමති ධර්මවර්ධන මහතා අධිකරණයට දන්වා සිටියේ, යෝජිත පනත විශේෂඥ කමිටුවක් මගින් නැවත පුළුල් සමාලෝචනයකට ලක් කර සම්පූර්ණයෙන්ම සංශෝධනය කරන බවයි.
ජනාධිපති නීතිඥ ෆයිසර් මුස්තාපා සහ උපුල් කුමාරප්පෙරුම ඇතුළු නීතිවේදීන්ගේ තර්ක හමුවේ රජය ගත් මෙම පසුගාමී පියවර, අත්තනෝමතික නීති සම්පාදනයට එරෙහිව ලැබූ ජයග්රහණයකි. එහෙත්, නීතියේ හිඩැස් භාවිතා කරමින් සිදු කෙරෙන මහා පරිමාණ ඉදිකිරීම් ජාවාරම් නතර කිරීමට මෙය ප්රමාණවත්ද?
තුම්මුල්ල ‘ෆෙන්ටාරා‘ ව්යාපෘතිය: UDA නීතිය නැමූ හැටි
“පදිංචිකරුවන් ආරක්ෂා කරනවා” යැයි කියමින් පනත් ගෙන එන රජයේ නාගරික සංවර්ධන අධිකාරිය, තුම්මුල්ල ප්රදේශයේ පදිංචිකරුවන්ගේ අයිතිය උල්ලංඝනය කරමින් හෝම්ලෑන්ඩ්ස් ස්කයිලයින් ආයතනයට අයත් මහල් 40ක (ආසන්න වශයෙන්) දැවැන්ත ගොඩනැගිල්ලකට අනුමැතිය ලබා දී ඇත.
මෙම ව්යාපෘතිය හරහා 1978 අංක 41 දරන නාගරික සංවර්ධන අධිකාරී පනත සහ 2022-2031 කොළඹ නගර සංවර්ධන සැලැස්ම උල්ලංඝනය වී ඇති ආකාරය විමසමු:
1. කලාපකරණ නීති උල්ලංඝනය (Zoning Violation): තුම්මුල්ලේ අදාළ ඉඩම අයත් වන්නේ “විශේෂ ප්රාථමික නේවාසික සංවර්ධන කලාපයකට” (SPRDZ) ය. නීතියට අනුව එහි ඉදි කළ හැක්කේ උපරිම තට්ටු 15ක (මීටර් 50) ගොඩනැගිල්ලකි. අරමුණ වන්නේ අඩු ජන ඝනත්වයක් පවත්වා ගැනීමයි. එහෙත් UDA බලධාරීන් විසින් ඉඩම් කොටස් ඒකාබද්ධ කිරීමේ (Amalgamation) මුවාවෙන්, මෙය “මිශ්ර සංවර්ධන කලාපයක්” ලෙස වංචනිකව අර්ථකථනය කර තට්ටු 40ක් (මීටර් 130ක්) දක්වා උසකට අනුමැතිය දී ඇත. මෙය අවට පදිංචිකරුවන්ගේ පරිසර අයිතිය විනාශ කිරීමකි.
2. මාර්ග පළල පිලිබඳ වංචනික අර්ථකථනය: තට්ටු 40ක ගොඩනැගිල්ලක් සඳහා ප්රධාන මාර්ගයේ පළල (Frontage Width) මීටර් 30කට වැඩි විය යුතුය. අදාළ ඉඩමේ එම පළල නොමැති බැවින්, අතුරු මාර්ගයක (ද්විතීයික පිවිසුම්) පළල ද එකතු කර පෙන්වමින් ව්යාජ ලෙස මෙම අනුමැතිය ලබාගෙන ඇති බවට තාක්ෂණික විශ්ලේෂණ මගින් තහවුරු වේ.
පාරිසරික බලපෑම සහ යහපාලනයේ බිඳ වැටීම
මෙම ව්යාපෘතියට අනුමැතිය ලබා දීමේදී දක්වා ඇති අසාමාන්ය හදිසිය බරපතල සැකයක් මතු කරයි. අනුමැතිය ලබා දුන් දිනයට පසු දිනම ව්යාපෘතියේ මුල්ගල් තැබීමට විෂය භාර අමාත්යවරයා සහ UDA ප්රධානීන් සහභාගී විය.
- යටිතල පහසුකම් අර්බුදය: තුම්මුල්ල ප්රදේශයේ ජල සැපයුම සහ අපජල බැහැර කිරීමේ පද්ධතිය සැලසුම් කර ඇත්තේ අඩු ජන ඝනත්වයක් සඳහාය. හදිසියේ මහල් 40ක ව්යාපෘතියක් ඉදි කිරීමෙන් ප්රදේශයේ “පාරිසරික දරණ ධාරිතාව” (Carrying Capacity) ඉක්මවා යන අතර, එය මතුපිට ජල ගැලීම් සහ සෞඛ්ය ගැටලු නිර්මාණය කරනු ඇත.
- පාරිසරික ඇගයීම් (EIA) මගහැරීම: නිසි පාරිසරික බලපෑම් තක්සේරුවකින් තොරව හුදෙක් ආයෝජකයාගේ වුවමනාව මත නීති වෙනස් කිරීම “ආයතනික ග්රහණය” (Institutional Capture) පිළිබඳ කදිම උදාහරණයකි.
නිගමනය සහ අනාගත ක්රියාමාර්ග
අද දිනයේ ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවේ රජය “පදිංචිකරුවන් ආරක්ෂා කිරීමේ” පනත හකුලා ගැනීම යහපත් ප්රවණතාවකි. නමුත් සැබෑ ආරක්ෂාව ලැබෙන්නේ තුම්මුල්ලේ හෝම්ලෑන්ඩ්ස් වැනි නීති විරෝධී ව්යාපෘති හරහා සිදුවන පාරිසරික හා නාගරික විනාශය නතර කළහොත් පමණි.
එබැවින්, වහාම ක්රියාත්මක වන පරිදි:
- අනුමැතිය අත්හිටුවීම: නීති විරෝධී පදනමක් මත අනුමත වූ තුම්මුල්ල ව්යාපෘතියේ ඉදිකිරීම් වහාම තාවකාලිකව අත්හිටුවිය යුතුය.
- ස්වාධීන විමර්ශනය: කලාපකරණ නීති (Zoning Regulations) විකෘති කරමින් අනුමැතිය දුන් UDA නිලධාරීන් පිළිබඳව විමර්ශනයක් කළ යුතුය.
- නව පනතේ විනිවිදභාවය: නැවත කෙටුම්පත් කරන පනත මගින් මෙවැනි නීති විරෝධී ඉදිකිරීම් වලට නීතිමය ආවරණයක් ලබා දීමට ඉඩ නොතැබිය යුතුය.
නීතියේ ආධිපත්යය යනු පනත් කෙටුම්පත් හකුලා ගැනීම පමණක් නොව, දැනටමත් උල්ලංඝනය කර ඇති නීති සම්බන්ධයෙන් ක්රියාත්මක වීමයි.