වත්මන් දේශපාලන වේදිකාවේ මෙන්ම නෛතික අවකාශය තුළ ද දැඩි කම්පනයක් ඇති කළ මාතෘකාවක් බවට හිටපු ජනාධිපති රනිල් වික්රමසිංහ මහතාගේ 2023 සැප්තැම්බර් මස එක්සත් රාජධානි සංචාරය පත්ව තිබේ. රුපියල් මිලියන 16.6 ක රාජ්ය මුදල් අයථා ලෙස භාවිත කරමින් සිය බිරිඳගේ උපාධි ප්රදානෝත්සවයක් සඳහා පෞද්ගලික සංචාරයක නිරත වූ බවට අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව (CID) විසින් කොළඹ කොටුව මහේස්ත්රාත් අධිකරණයට කරුණු වාර්තා කර ඇත.
රට බංකොලොත් වී, ජනතාව පීඩා විඳි සමයක මෙවැනි මුදලක් වැය කිරීම පිළිබඳව සාමාන්ය ජනතාව තුළ කෝපයක් ඇතිවීම අතිශය සාධාරණය. එහෙත්, නීතිය සහ රාජ්ය පාලනය යනු හුදු භාවාත්මක කාරණාවලට එහා ගිය එකකි. හිටපු ජනාධිපතිවරයාගේ නීතිඥයින් විසින් නීතිපතිවරයා වෙත යොමු කරන ලද සවිස්තරාත්මක කරුණු දැක්වීම් විමර්ශනය කිරීමේදී පෙනී යන්නේ, මෙය හුදු මූල්ය වංචාවකට වඩා විධායකයේ බලතල, අතීත පරිපාලන භාවිතාවන් සහ නීතියේ ආධිපත්යය පිළිබඳ ගැඹුරු ව්යවස්ථාපිත අර්බුදයක් බවයි.
මෙම සිදුවීමේ සැඟවුණු නෛතික, පරිපාලනමය සහ භූ-දේශපාලනික මානයන් ස්වාධීන දෘෂ්ටිකෝණයකින් අපි විමසා බලමු.
1. පෞද්ගලික ගමනක් ද? රාජ්ය නායකයෙකුගේ 'සංක්රමණික' (Transit) අයිතියක් ද?CID වාර්තාවේ ප්රධාන තර්කය වන්නේ මෙය නිල ආරාධනයක් නොමැති “පෞද්ගලික සංචාරයක්” (Private Visit) බවත්, ලේඛන වෙනස් කරමින් රාජ්ය මුදල් ලබාගෙන ඇති බවත් ය. එහෙත්, 2023 සැප්තැම්බර් යනු ශ්රී ලංකාව ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල (IMF) සමග තීරණාත්මක ණය ප්රතිව්යුහගත කිරීමේ සාකච්ඡා පවත්වමින් සිටි වකවානුවකි.
හවානා නුවර G77 සමුළුවටත්, ඉන්පසු නිව්යෝර්ක් හි එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩල සැසියටත් සහභාගී වූ හිටපු ජනාධිපතිවරයා නැවත ලංකාවට එන අතරතුර එක්සත් රාජධානියේ දින දෙකක සංක්රමණික නැවතුමක් (Transit Stopover) ලබාගෙන තිබුණි.
- ජාත්යන්තර නීතියේ පිළිගැනීම: වියානා සම්මුතියේ 40 වන වගන්තියට අනුව, රාජ්ය නායකයෙකුට ස්වදේශයට යාම සඳහා තුන්වන රටක් හරහා ගමන් කිරීමේදී පැහැදිලි සංක්රමණික අයිතිය, මුක්තිය සහ ආරක්ෂාව හිමි වේ.
- රාජ්ය නායකයාට ‘පෞද්ගලික’ ජීවිතයක් තිබේද? රාජ්ය නායකයෙකු පෞද්ගලික කාරණයකට විදේශගත වුවද, ඔහුට හිමිවිය යුතු ඉහළම ආරක්ෂාව (Close Protection Security), ප්රභූ විවේකාගාර පහසුකම් සහ ප්රවාහනය සැපයීම සත්කාරක මෙන්ම මව් රටේ ද වගකීමකි. බ්රිතාන්ය රජය විසින්ම මෙම ගමනේදී හිටපු ජනාධිපතිවරයාට නිල රථ සහ ආරක්ෂාව සපයා තිබීමෙන් මෙය තහවුරු වේ.
විත්තියේ ප්රබලතම තර්කය ගොඩනැගෙන්නේ ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 33(h) වගන්තිය මතයි. එයින් ජනාධිපතිවරයාට “ජාත්යන්තර නීතිය, චාරිත්ර හෝ භාවිතාවන්” මගින් නියම කර ඇති ක්රියා කිරීමට අවශේෂ බලයක් (Residual Power) ලබා දී ඇත. ඒ අනුව, රාජ්ය නායකයෙකුගේ සංක්රමණික වියදම් සෘජුවම ‘පොදු දේපල අවභාවිතයක්’ ලෙස අපරාධ අධිකරණයකට ගෙන යාම ව්යවස්ථාපිත අර්බුදයක් නිර්මාණය කරයි.
2. අතීත පූර්වාදර්ශ: නීතිය සැමට සමාන ද? (Equal Protection of Law)මෙම නඩුව මගින් වත්මන් ආණ්ඩුවට එල්ල වන ප්රබලතම අභියෝගය වන්නේ ‘අතීත භාවිතාවන්’ හෙවත් Precedents ය. රාජ්ය නායකයින් විදේශීය විශ්වවිද්යාල සහ පෞද්ගලික සංගම්වල උත්සව සඳහා රාජ්ය මුදලින් සහභාගී වීම ලංකාවේ අඛණ්ඩව පැවත ආ සම්ප්රදායකි.
- චන්ද්රිකා කුමාරතුංග: 2001 දී ඔක්ස්ෆර්ඩ් ශිෂ්ය සංගමය ඇමතීමට රජයේ මුදලින් බ්රිතාන්යයට යාම.
- මහින්ද රාජපක්ෂ: 2008 සහ 2010 (අවලංගු වූ) ඔක්ස්ෆර්ඩ් සංගමය ඇමතීමට දැවැන්ත දූත පිරිසක් සමග රජයේ මුදලින් යාම. (2010-2014 කාලයේ විදේශ සංචාර සඳහා පමණක් ඔහු වැය කළ මුදල රුපියල් මිලියන 3,572 කි).
- ගෝඨාභය රාජපක්ෂ: 2021 ඩුබායි එක්ස්පෝ ප්රදර්ශනයට යාම.
මෙම කිසිදු අවස්ථාවක ආරාධනා කළේ විදේශ රජයන් නොවේ; ඒවා පෞද්ගලික හෝ රාජ්ය නොවන ආයතනයන් ය. එසේ තිබියදීත්, ඒවායේ වියදම් මෙතෙක් “සාපරාධී අපරාධ” ලෙස සලකා නැත. එබැවින්, එක් ජනාධිපතිවරයෙකුගේ සංචාරයක් පමණක් විශේෂ කොටගෙන නඩු පැවරීම, ව්යවස්ථාවේ 12(1) වගන්තියෙන් තහවුරු කර ඇති “නීතිය පසිඳලීමේදී සමාන ආරක්ෂාව ලැබීමේ අයිතිය” උල්ලංඝනය කිරීමක් බව නීතිමය තලයේදී තර්ක කළ හැක.
3. වුල්වර්හැම්ප්ටන් උත්සවයේ භූ-දේශපාලනික යථාර්ථයCID ය පවසන පරිදි මෙය හුදෙක් ආර්යාවගේ උපාධි ප්රදානෝත්සවයක් පමණක් ද? නිල න්යාය පත්රය (Agenda) දෙස බැලීමේදී එහි වෙනත් මානයක් පෙනේ.
මෙම විශේෂ භෝජන සංග්රහය, වුල්වර්හැම්ප්ටන් විශ්වවිද්යාලයේ කුලපති ලෝඩ් ස්වරාජ් පෝල් (Lord Swraj Paul) ගේ 25 වන සංවත්සරය සැමරීමේ නිල උත්සවය ද විය. ලෝඩ් ස්වරාජ් පෝල් යනු බ්රිතාන්ය-ශ්රී ලංකා සබඳතා වර්ධනය කරන, කොළඹ වරාය නගරයට ආයෝජකයින් ගෙන ඒමට මැදිහත් වූ ප්රබල ලොබිකරුවෙකි. ශ්රී ලංකාව ණය ප්රතිව්යුහගත කිරීමේ තීරණාත්මක මොහොතක සිටියදී, බ්රිතාන්යයේ සහ ඉන්දියාවේ ප්රබල ව්යාපාරිකයෙකු අසලම අසුන්ගෙන මේ සඳහා සහභාගී වීම හුදු පෞද්ගලික කාරණයක් ලෙස ලඝු කිරීම ජාත්යන්තර රාජ්ය තාන්ත්රිකභාවය පිළිබඳ අනවබෝධයක් බව විත්තිය පෙන්වා දෙයි.
තවද, විදේශ අමාත්යාංශයේ 2023 කාර්යසාධන වාර්තාවේ පවා මෙය “ජනාධිපතිතුමාගේ ඉහළ පෙළේ විදේශ සංචාරයක්” ලෙස නිල වශයෙන්ම ඇතුළත් කර තිබීමෙන්, මෙහි සැඟවුණු අපරාධ චේතනාවක් (Mens Rea) නොතිබූ බව ගම්ය වේ.
4. විමර්ශනයේ පවතින බරපතල ක්රියාපටිපාටිමය දෝෂමෙම විමර්ශනය ගෙන ගිය ආකාරය පිළිබඳව ද බරපතල නෛතික ගැටලු මතුව ඇත.
- ඊමේල් හරහා සාක්ෂි සෙවීම: විශ්වවිද්යාලයේ ආරාධනා පත්රය ව්යාජ එකක් බව ඔප්පු කිරීමට CID ය තොරතුරු ගෙන්වා ගෙන ඇත්තේ සාමාන්ය ඊමේල් හරහාය. ජාත්යන්තර නීතියට අනුව, වෙනත් රටකින් නීතිමය වලංගුතාවයක් ඇති සාක්ෂි ගත යුත්තේ 2002 අංක 25 දරණ අපරාධ කාරණා සම්බන්ධයෙන් අන්යෝන්ය සහයෝගීතාව දැක්වීමේ පනත (Mutual Assistance in Criminal Matters Act) හරහා නීතිපතිවරයා මාර්ගයෙනි. මෙම කෙටි පාරවල් භාවිත කිරීම මහාධිකරණයේදී නඩුවක් නිශ්ප්රභ වීමට තරම් ප්රබල තාක්ෂණික දෝෂයකි.
- විගණන ක්රියාවලිය මගහැරීම: මුදල් රෙගුලාසි (FR) උල්ලංඝනය වී ඇත්නම්, එය ප්රථමයෙන් ජාතික විගණන පනත යටතේ විගණනය කර අදාළ නිලධාරීන්ට අධිභාර (Surcharge) පැනවිය යුතු පරිපාලනමය ගැටලුවකි. එය සෘජුවම ජනාධිපතිවරයාගේ ගිණුමට බැර කර සාපරාධී වරදක් බවට පත්කිරීමට යාම පරිපාලන ක්රියාවලිය අපරාධකරණය කිරීමකි (Criminalizing Administrative Irregularities).
නිගමනය
රනිල් වික්රමසිංහ මහතාගේ ලන්ඩන් සංචාරය පිළිබඳ විමර්ශනය, වත්මන් ආණ්ඩුවේ දූෂණ විරෝධී ව්යාපාරයේ තීරණාත්මක හැරවුම් ලක්ෂ්යයකි. මහජන මුදල් අවභාවිතයට එරෙහිව නැගී සිටීම අත්යවශ්ය වුවද, එය සිදුකළ යුත්තේ තියුණු නෛතික නිරවද්යතාවයක් (Legal Precision) මත පිහිටා මිස සමාජ මාධ්ය රැල්ලට හෝ දේශපාලන ප්රබෝධයට යටත්ව නොවේ.
පරිපාලනමය ගැටලු සහ රාජ්ය නායකයින්ගේ සම්ප්රදායික භාවිතාවන් හදිසියේ අපරාධ බවට පරිවර්තනය කිරීම, අනාගතයේදී රාජ්ය යාන්ත්රණය අඩපණ වීමටත්, එය ‘දේශපාලන දඩයමක්’ ලෙස ජාත්යන්තරය හමුවේ අර්ථකථනය වීමටත් හේතු විය හැක. දූෂණය නිවාරණය කළ යුත්තේ නීතිමය පදනම ශක්තිමත් කිරීමෙන් විනා, අධිකරණය හමුවේ බිඳවැටිය හැකි දුර්වල තාක්ෂණික කරුණු මත නඩු ගෙතීමෙන් නොවේ.
#Harideshaya political desk