ඊයේ (පෙබරවාරි 20) කොළඹ බෞද්ධ මහා සම්මේලන මූලස්ථානයේදී අතිසාර්ථක ලෙස පැවැත්වුණු ‘මහා සඟ සමුළුව’ සහ එහිදී එළිදැක්වුණු 10 වැදෑරුම් සංඝ ප්රතිඥාව, වත්මන් ශ්රී ලාංකීය දේශපාලන සහ සමාජීය තලය තුළ දැඩි කම්පනයක් ඇති කර තිබේ. පාර්ලිමේන්තුව තුළ මන්ත්රී ආසන 159ක අතිවිශාල බලයක් සහිත ආණ්ඩුවක් ස්ථාපිත වී ඇති මොහොතක, ඊට එරෙහිව නැගෙන ප්රබලතම ආයතනික සහ සංස්කෘතික අභියෝගය ලෙස මෙම සඟ සමුළුව හැඳින්විය හැකිය.
වත්මන් දේශපාලන වාතාවරණය පදනම් කරගනිමින්, මෙම සිදුවීම හරහා කියවෙන දේශපාලන යථාර්ථය පහත පරිදි විශ්ලේෂණය කළ හැකිය.
1. සඟ සමුළුවෙන් ආණ්ඩුවට දෙන පණිවිඩය කුමක්ද?
මෙම සමුළුව සහ කරුණු 10කින් යුත් සංඝ ප්රතිඥාව හුදු ආගමික ඉල්ලීම් මාලාවක් පමණක් නොවේ; එය වත්මන් ආණ්ඩුවේ හැසිරීම් රටාවට සහ ඔවුන්ගේ අනුගාමිකයන්ගේ ක්රියාකලාපයට එරෙහිව ප්රබල අනතුරු ඇඟවීමකි.
- සමාජ මාධ්ය ප්රහාර සහ සංස්කෘතික ගැටුම (10 වැනි කරුණ): වත්මන් ආණ්ඩුව බලයට පත්වීමේදී සමාජ මාධ්ය ප්රබල ආයුධයක් කරගත් අතර, එහිදී ඇතැම් පාර්ශ්වයන් විසින් සම්ප්රදායික ආයතන සහ භික්ෂූන් වහන්සේලා දැඩි විවේචනයට මෙන්ම උපහාසයටද ලක් කරන ලදී. පූජ්ය මුරුත්තෙට්ටුවේ ආනන්ද නාහිමියන් පෙන්වා දෙන්නේ “මහා සංඝ රුවනට මේ තරම් දොස් නගපු, එක එක විදිහට නම් පටබැඳලා අවලාද නගපු ආණ්ඩුවක් මීට කලින් තිබුණේ නැහැ” යනුවෙනි. ආණ්ඩුව සිය අනුගාමිකයන්ගේ මෙම හැසිරීම පාලනය කළ යුතු බව මින් දැඩිව කියවේ.
- පරිපාලනමය දුර්වලතා පෙන්වා දීම (7 වැනි කරුණ): බුද්ධ ශාසන අමාත්යාංශයට නිසි අමාත්යවරයෙකු නොමැති වීම සහ එය අකර්මණ්ය වී ඇති බවට නැගෙන චෝදනාව රජයට එල්ල වන සෘජු පරිපාලනමය ප්රහාරයකි. මෙය ආණ්ඩුව බෞද්ධ කටයුතු කෙරෙහි දක්වන උනන්දුව පිළිබඳව සමාජය තුළ සැකයක් මතු කිරීමට හේතු වේ.
- බලය පිළිබඳ මායාව බිඳ දැමීම: ආසන 159ක තුනෙන් දෙකකටත් වඩා වැඩි පාර්ලිමේන්තු බලයක් තිබුණද, ශ්රී ලංකාවේ ඓතිහාසික ‘ගිහි-පැවිදි’ සබඳතාවයට හෝ සංස්කෘතික ආධිපත්යයට අභියෝග කිරීමට එම සංඛ්යාත්මක බලයට පමණක් නොහැකි බව මුරුත්තෙට්ටුවේ නාහිමියන්ගේ ප්රකාශයෙන් තහවුරු කෙරේ.
2. ජනාධිපතිවරයාගේ සහ ආණ්ඩුවේ කලබලය
සමාජ මාධ්ය වාර්තා සහ අනාවරණය වූ තොරතුරු අනුව, මෙම සමුළුව පිළිබඳව ආණ්ඩුව සහ ජනාධිපතිවරයා දැඩි අවධානයකින් පසුවී ඇත.
- පෙර සූදානම සහ මැදිහත්වීම්: ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා පූජ්ය මුරුත්තෙට්ටුවේ ආනන්ද නාහිමියන් ඇතුළු නායක හිමිවරුන් කිහිප නමකටම දුරකථනයෙන් අමතා මෙය නතර කිරීමට හෝ සාකච්ඡා කිරීමට උත්සාහ කිරීමෙන් පෙනී යන්නේ, ආණ්ඩුව මෙම විරෝධයේ ගැඹුර කල්තියාම හඳුනාගෙන ඇති බවයි.
- අමාත්යවරයාගේ භූමිකාව: ආගමික සහ සංස්කෘතික කටයුතු ඇමති හිනිදුම සුනිල් සෙනෙවි මහතාද මීට මැදිහත් වීමට උත්සාහ දරා ඇත. යම් හෙයකින් මෙම සමුළුව හරහා රජයට එරෙහිව මහා සංඝරත්නය ඒකරාශී වුවහොත්, එය ඉදිරි පළාත් පාලන හෝ වෙනත් මැතිවරණවලදී ග්රාමීය මට්ටමින් ආණ්ඩුවට විශාල බලපෑමක් එල්ල කරනු ඇතැයි රජය ගණනය කර තිබේ.
3. දේශපාලන සෙවණැලි: විපක්ෂයේ උපාය මාර්ගය
සමුළුවේ සංවිධායකයන් මෙය නිර්පාක්ෂික බවත් දේශපාලඥයන්ට විශේෂ අසුන් පනවා නැති බවත් පැවසුවද, විපක්ෂ නායක සජිත් ප්රේමදාස මහතා ඇතුළු විපක්ෂයේ ප්රබලයන් විශාල පිරිසක් ඊට සහභාගී වීම අහඹුවක් නොවේ.
159ක බලයක් හමුවේ පාර්ලිමේන්තුව තුළ දුර්වල වී ඇති විපක්ෂය, ආණ්ඩුවට එරෙහිව නැගී සිටීමට මහා සංඝරත්නයේ මෙම අතෘප්තිය කදිම ‘පලිහක්’ සහ ‘වේදිකාවක්’ කරගන්නා බව පැහැදිලිය. ආණ්ඩුව සහ සංඝරත්නය අතර දුරස්ථභාවය වැඩි වන තරමට, විපක්ෂයට සිය දේශපාලන ගමන යළි ශක්තිමත් කරගැනීමට අවකාශය සැලසේ.
4. නිගමනය: වත්මන් ආණ්ඩුව අර්බුදයකද?
කෙටි පිළිතුර නම්; ආණ්ඩුව මේ මොහොතේ පැවැත්ම පිළිබඳ අර්බුදයක (Existential Crisis) නැතත්, ඔවුන් බරපතළ ‘සමාජ-දේශපාලනික සහ සංස්කෘතික අර්බුදයකට‘ මුහුණ දෙමින් සිටින බවයි.
ආණ්ඩුව ගොඩනැගී ඇත්තේ දූෂණයට එරෙහි වීම සහ පද්ධතිමය වෙනසක් (System Change) අපේක්ෂා කරන ජන මතයක් මතය. එහෙත්, එම වෙනස සිදු කිරීමේදී ශ්රී ලංකාවේ බහුතරයකගේ සංස්කෘතික මූලයන්ට සහ ඓතිහාසිකව ස්ථාපිත ආයතනවලට (මහා සංඝරත්නයට) හානියක් වන බවට මතයක් නිර්මාණය වුවහොත්, ආණ්ඩුවේ ජනප්රියත්වය සීඝ්රයෙන් පිරිහීමට ලක්විය හැකිය.
ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතාට දැන් ඇත්තේ මෙම 10 වැදෑරුම් ප්රඥප්තිය සහ භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ අතෘප්තිය උපායමාර්ගිකව සමනය කිරීමේ අභියෝගයයි. තම පාක්ෂිකයන්ගේ අන්තවාදී සමාජ මාධ්ය හැසිරීම් පාලනය කිරීමත්, බුද්ධ ශාසන අමාත්යාංශය වැනි ආයතනවල කාර්යක්ෂමතාව ඉහළ නැංවීමත් ඔස්සේ මෙම අර්බුදය සමනය කරගැනීමට ආණ්ඩුවට සිදුවනු ඇත. එසේ නොවුණහොත්, මෙම සංඝ ප්රඥප්තිය ආණ්ඩුවේ බලය ඛාදනය කරන ප්රධානතම හැරවුම් ලක්ෂ්යය බවට පත්වනු නිසැකය.
