රටක ජනතාවගේ කායික සහ මානසික සෞඛ්යයේ වගකීම උසුලන ප්රධානතම රාජ්ය ආයතනය, හදිසියේම දේශපාලන ‘මීම්’ (Meme) පිටුවක තත්ත්වයට පත් වුවහොත් කුමක් සිදුවේද? පසුගියදා සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ නිල සමාජ මාධ්ය ගිණුමේ පළ වී, මහජන විවේචන හමුවේ පැය කිහිපයකින් අතුරුදහන් වූ ‘උපත් පාලන කොපු’ ප්රචාරක දැන්වීම හුදෙක් සිනහවී අමතක කළ හැකි සරල අත්වැරදීමක් නොවේ. එය වත්මන් ශ්රී ලාංකේය රාජ්ය යාන්ත්රණයේ පිරිහීම, දේශපාලනීකරණය සහ ඩිජිටල් අවකාශය තුළ පවතින අරාජිකත්වය මනාව පිළිඹිබු කරන කැඩපතකි.
විද්යාත්මක සන්නිවේදනයද? දේශපාලන අඳබාලකමද?
ලිංගික සහ ප්රජනන සෞඛ්යය, විශේෂයෙන්ම උපත් පාලනය වැනි සමාජය තුළ තවමත් යම් පසුගාමී මතවාද පවතින විෂයයන් පිළිබඳව මහජනතාව දැනුවත් කිරීම අතිශය සංවේදී මෙන්ම විද්යාත්මක ක්රියාවලියකි. එහෙත් සෞඛ්ය අමාත්යාංශය ඒ සඳහා තෝරාගත්තේ විපක්ෂ නායකවරයා කලකට පෙර ඒදණ්ඩකින් එතෙර වූ ආකාරය උපහාසයට ලක් කරන ආකාරයේ රූප රාමුවකි.
- වෘත්තීයභාවය බිංදුවට වැටීම: මහජන මුදලින් නඩත්තු වන රජයේ නිල මාධ්ය ජාලයකින් මෙවැනි නොමේරූ, අඳබාල සන්නිවේදනයක් සිදුවීම හරහා බිඳවැටෙන්නේ සමස්ත සෞඛ්ය පද්ධතිය කෙරෙහිම ජනතාව තුළ ඇති විශ්වාසයයි.
- විෂය පථයෙන් බැහැර වීම: සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ කාර්යභාරය දේශපාලනඥයින්ගේ හැසිරීම් විවේචනය කිරීම නොව, ජනතාව රෝග නිවාරණයට යොමු කිරීමයි.
‘මඩ බලකායේ’ නොපෙනෙන හස්තය සහ වෛරය විකිණීම
මෙම සිදුවීම පිටුපස ඇති බරපතලම චෝදනාව වන්නේ, රාජ්ය ආයතනවල නිල මාධ්ය ජාලයන් මේ වනවිට පාලක පන්තියේ හෝ ජනාධිපති මාධ්ය අංශයට සම්බන්ධ යැයි කියවෙන “මඩ බලකායන්හි” ග්රහණයට නතුවී ඇත්ද යන්නයි.
“රජයේ ආයතන පද්ධතීන්වල මේ වනවිට රැඳී ඇත්තේ වෛරය විකුණාගෙන කන පිරිසක්ද යන ප්රශ්නය මේ හරහා සමාජය හමුවේ ඉතිරි කර ඇත.”
රාජ්ය සේවයේ ස්වාධීනත්වය යනු ප්රජාතන්ත්රවාදයේ කොඳුනාරටියයි. මහජන බදු මුදලින් නඩත්තු වන පිටුවක්, තම ප්රතිවාදීන් මර්දනය කිරීමේ හෝ උපහාසයට ලක් කිරීමේ දේශපාලන ආයුධයක් ලෙස භාවිතා කිරීම බරපතල රාජ්ය සම්පත් අවභාවිතයකි. මෙය හුදෙක් එක් නිලධාරියෙකුගේ අත්තනෝමතික ක්රියාවකට වඩා, ඉහළින් ආ උපදෙස් මත ක්රියාත්මක වූ ව්යාපෘතියක කොටසක් බවට සැක මතු වීම වැළැක්විය නොහැක.
මකා දමා පලායාමේ ඛේදවාචකය
දැන්වීම පළ කර, විවේචන එල්ල වූ විගස එය මකා දැමීමෙන් රාජ්ය ආයතනයකට තම වගකීමෙන් අත පිසදාගත නොහැක.
- පරිපාලන දුර්වලතා: මෙවැනි නිල නිවේදනයක් සමාජගත වීමට පෙර එය අනුමත කිරීමේ (Pre-approval process) කිසිදු විධිමත් ක්රමවේදයක් සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ නොමැති බව මින් තහවුරු වේ.
- වගවීමක් නොමැතිකම: අදාළ පෝස්ටුව මකා දැමුවද, මේ අඳබාල ක්රියාව සිදුකළේ කවුද, ඊට උපදෙස් දුන්නේ කවුද යන්න පිළිබඳව කිසිදු පරීක්ෂණයක් හෝ පැහැදිලි කිරීමක් තවමත් ජාතිය හමුවේ තබා නැත.
සෞඛ්ය ඇමතිවරයා ජනමාධ්ය ඇමතිවරයාද වේ..
රෝහල්වල අත්යවශ්ය ඖෂධ හිඟ වන, සෞඛ්ය කාර්ය මණ්ඩල රට හැර යන යුගයක, සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ ප්රමුඛතාවය වී ඇත්තේ දේශපාලන මීම් (Memes) හැදීම නම්, රෝගී වී ඇත්තේ රටේ ජනතාව පමණක් නොව සමස්ත රාජ්ය යාන්ත්රණයම බව අප තේරුම් ගත යුතුය. මෙය හුදෙක් සජිත් ප්රේමදාසට හෝ විපක්ෂයට කළ නිග්රහයක් නොවේ; මෙය බුද්ධිමත් ශ්රී ලාංකේය පුරවැසියාගේ බුද්ධියට නිග්රහ කිරීමකි. වෛරය සහ උපහාසය මතින් දේශපාලන පැවැත්ම තහවුරු කරගැනීමට උත්සාහ කරන තුරු, පද්ධතිමය වෙනසක් (System Change) යනු හුදෙක් මැතිවරණ වේදිකාවල ඇසෙන තවත් එක් හිස් වචනයක් පමණක් වනු ඇත.