ගල් අඟුරු අර්බුදය සහ අතීත දූෂණ: ආණ්ඩුවේ සුජාතභාවය රැකීමට කුමාර ජයකොඩි වහා ඉවත් කළ යුතුයි

2026 පෙබරවාරි 01 –

ශ්‍රී ලංකාවේ බලශක්ති ක්ෂේත්‍රය නැවත වරක් දැවැන්ත අර්බුදයකට මුහුණ පා සිටී. දිගුකාලීන ටෙන්ඩර් ක්‍රියාවලිය අසාර්ථක වීම හේතුවෙන් විදුලි අර්බුදයක් ඇතිවීම වළක්වා ගැනීමට හදිසි ගල් අඟුරු මෙට්‍රික් ටොන් 300,000ක් මිලදී ගැනීම සඳහා කැබිනට් අනුමැතිය හිමිව තිබේ. මෙම හදිසි මිලදී ගැනීම් පිටුපස ඇති සැකසහිත ක්‍රියාදාමය සහ විෂය භාර අමාත්‍යවරයාගේ අතීත දූෂණ චෝදනා සලකා බලන විට, ආණ්ඩුවේ සුජාතභාවය රැකගැනීම සඳහා අමාත්‍ය කුමාර ජයකොඩි එම ධුරයෙන් වහාම ඉවත් කළ යුතු බවට දේශපාලන විචාරකයෝ අවධාරණය කරති.

ගුණාත්මක භාවයෙන් තොර ගල් අඟුරු සහ හදිසි මිලදී ගැනීම්

Trident Chemphar සමාගම වෙත පිරිනමන ලද දිගුකාලීන ටෙන්ඩරය හරහා ලැබුණු පළමු ගල් අඟුරු නැව්ගත කිරීම්වල බරපතල ගුණාත්මක දෝෂ වාර්තා වී ඇත. Cotecna වාර්තාවට අනුව පළමු නැව්ගත කිරීමේ දළ කැලරි අගය (GCV) 6,032 kcal/kg දක්වා පහත වැටී ඇති අතර අළු ප්‍රතිශතය 22.42%ක් වැනි ඉහළ අගයක් ගනී. ටෙන්ඩර් කොන්දේසි අනුව අළු ප්‍රතිශතය 16% ඉක්මවන්නේ නම් එම තොග ප්‍රතික්ෂේප කළ යුතුය.

කෙසේ වෙතත්, ගිවිසුමේ 3.11 සහ 5.2 වගන්ති ප්‍රකාරව අදාළ සමාගමේ ටෙන්ඩරය අහෝසි කිරීමට පියවර ගන්නවා වෙනුවට, රජය “හදිසි මිලදී ගැනීම්” (Emergency Procurement) වෙත යොමුවී ඇත. මෙලෙස හදිසි මිලදී ගැනීම් සිදුකිරීම බොහෝ විට දූෂණයට මාවත විවර කරන්නක් බව නොරහසකි.

ටෙන්ඩර් මගඩිය

මෙම අර්බුදය කෘතිමව නිර්මාණය කරන ලද්දක් බවට සාධක පවතී. දකුණු අප්‍රිකානු ගල් අඟුරු ආනයනය කරන ඉන්දියානු සමාගමකට වාසි සහගත වන පරිදි ටෙන්ඩර් කොන්දේසි වෙනස් කර ඇති බවට චෝදනා එල්ල වී තිබේ. සාමාන්‍යයෙන් දින 42ක්ව පවතින ටෙන්ඩර් කාලසීමාව දින 21ක් දක්වා අඩු කිරීම හරහා තරඟකාරීත්වය සීමා කර ඇත. විපක්ෂය පෙන්වා දෙන්නේ මේ හරහා ශ්‍රී ලංකාව බාල ගල් අඟුරු ගොඩබාන “කුණු කන්දක්” බවට පත්වීමේ අවදානමක් ඇති බවයි.

කුමාර ජයකොඩි සාධකය සහ ආණ්ඩුවේ වගකීම

මෙම මුළු ක්‍රියාවලියම සිදුවන්නේ අමාත්‍ය කුමාර ජයකොඩිගේ අධීක්ෂණය යටතේය. මොහු මීට පෙර පොහොර සංස්ථාවේ ටෙන්ඩර් වංචාව සම්බන්ධයෙන් අල්ලස් නඩුවක වරදකරුවෙකු වූ අයෙකි. එවැනි දූෂිත ඉතිහාසයක් ඇති පුද්ගලයෙකු මෙවැනි අතිශය සංවේදී සහ ඩොලර් මිලියන ගණනක ගනුදෙනු සිදුවන අමාත්‍යාංශයක පුටුවේ තබාගෙන සිටීම ආණ්ඩුවේ බරපතල වරදකි.

හදිසි මිලදී ගැනීම් සඳහා කැබිනට් අනුමැතිය ලබා ගැනීම හරහා තවදුරටත් මූල්‍ය අක්‍රමිකතා සිදුවීමට ඉඩ සලසා දී ඇත. වත්මන් ආණ්ඩුව “යහපාලනය” හෝ දූෂණයෙන් තොර පාලනයක් ගැන කතා කරන්නේ නම්, අල්ලස් නඩුවකින් වරදකරු වූ අයෙකුට තවදුරටත් අමාත්‍ය ධුරයේ රැඳී සිටීමට ඉඩ දිය නොහැක.

ශ්‍රී ලංකාවේ විදුලිබල ක්ෂේත්‍රය සහ ආණ්ඩුවේ ප්‍රතිරූපය යන දෙකම බේරා ගැනීමට නම්, කුමාර ජයකොඩි අමාත්‍ය ධුරයෙන් ඉල්ලා අස්විය යුතුය. එසේ නොමැති නම්, ඔහු ධුරයෙන් නෙරපා හැරීමට ජනාධිපතිවරයා වහාම පියවර ගත යුතුය. හොරු ඇල්ලීමේ සටන් පාඨය යටතේ බලයට පත් ආණ්ඩුවක් තීන්දු තීරණ ගත යුත්තේ එලෙස ය.