විශේෂ විමර්ශන ලිපියකි.
ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථිකය දැඩි අගාධයකට ඇද දමා ඇති මොහොතක, රජයේ භාණ්ඩාගාරයට හිමිවිය යුතු රුපියල් බිලියන ගණනක ආදායමක් අහිමි කරමින් ක්රියාත්මක වන “සුඛෝපභෝගී වාහන ආනයන මාෆියාව” දැන් කරළියට පැමිණ තිබේ. මෙය හුදෙක් බදු පැහැර හැරීමක් නොව, දේශපාලන බලය, ව්යාපාරික කූටෝපායන් සහ දූෂිත නිලධාරිවාදය ඒකාබද්ධ වූ “ඩිජිටල් මංකොල්ලයකි”.
1. 2018 “පොඩි එවුන්ගේ” මහා පරිමාණ ව්යාපාරය: මේවා කාගේ සෙල්ලම්ද?
මෙම ජාවාරමේ වඩාත්ම කැපී පෙනෙන ලක්ෂණය වන්නේ 2018 වැනි මෑත කාලයකදී ආරම්භ කළ, බැලූ බැල්මට කුඩා යැයි හැඟෙන “බුටික්” (Boutique) මට්ටමේ ආයතන හරහා රුපියල් බිලියන ගණනක ගනුදෙනු සිදුවීමයි.
- මූල්ය ප්රහේලිකාව:
ප්රාග්ධනයක් නොමැති, මෑතකදී ලියාපදිංචි කළ ආයතනවලට රුපියල් මිලියන 400-500ක් වටිනා වාහන ගෙන්වීමට ණයවර ලිපි (LC) විවෘත කිරීමට මුදල් ලැබෙන්නේ කොහෙන්ද?
- සැබෑ හිමිකාරිත්වය:
මෙම කුඩා ආයතන යනු සැබෑ “මෝරුන්” සැඟවී සිටින තිර රෙදි පමණි. නීතිමය ගැටලුවකදී හසුවන්නේ මෙම කුඩා ආයතන වන අතර, ඒවා පිටුපස සිටින දේශපාලන ප්රභූන් සහ මහා පරිමාණ ව්යාපාරිකයන් සුදනා වී රජයේ රැකවරණය ලබති.
- හුවමාරු මධ්යස්ථානය:
මොවුන් ඩුබායි වැනි රටවල් “Transit” මධ්යස්ථාන ලෙස භාවිතා කරමින් වාහනයේ නියම වටිනාකම සහ නිෂ්පාදිත රට පිළිබඳ දත්ත වෙනස් කරනු ලබයි.
2. රෝල්ස් රොයිස් “නාටකය”: ඩඩ්ලි සිරිසේන සහ රේගු හෙළිදරව්ව
මෑතකදී ආන්දෝලනයට තුඩු දුන් රෝල්ස් රොයිස් ෆැන්ටම් (Rolls Royce Phantom) රථයේ සිද්ධිය මෙම ජාලයේ ක්රියාකාරීත්වය මනාව පැහැදිලි කරයි.
තාක්ෂණික වංචාව:
සම්මත වාහන මාදිලියක් වෙනුවට එහි Extended Wheelbase (EWB) මාදිලිය (දිග වැඩි කළ වඩාත් සුඛෝපභෝගී මාදිලිය) ආනයනය කර, එය සාමාන්ය මාදිලියක් ලෙස රේගුවට ප්රකාශ කර තිබේ.
- වංචා කළ මුදල: රුපියල් මිලියන 70ක රේගු බද්දක්.
- සමස්ත ගෙවීම: රේගු පරීක්ෂණවලින් පසු දඩ මුදල් ද ඇතුළුව රුපියල් මිලියන 370ක් රජයට ගෙවීමට සිදු විය.
3. “මම දන්නේ නෑ” – පාරිභෝගිකයාගේ වගකීම සහ ඩඩ්ලිගේ තර්කය
ව්යාපාරික ඩඩ්ලි සිරිසේන පවසන්නේ තමන් හුදෙක් ගැනුම්කරුවෙකු පමණක් බවත්, බදු ගෙවීම ආනයනකරුගේ වගකීමක් බවත්ය. නමුත් මෙහිදී පැන නගින බරපතල ප්රශ්න කිහිපයකි:
- සීමිත නිෂ්පාදන (Limited Edition):
ලෝකයටම 25ක් ඇති බව පවසන වාහනයක් මිලදී ගැනීමේදී, එහි තාක්ෂණික දත්ත (EWB ද නැද්ද යන්න) ගැනුම්කරු නොදැන සිටියා යන්න පිළිගත හැකිද?
- මයිලේජ් කරකැවීම:
නවීන වාහන “අලුත්ම නොවන” (Used/Reconditioned) ලෙස පෙන්වා බදු අඩු කර ගැනීමට උත්සාහ කිරීම මෙම ජාලයේ පොදු උපක්රමයකි.
- අතරමැදියාගේ භූමිකාව:
ප්රකට ව්යාපාරිකයෙකු සෘජුව වාහනයක් ආනයනය නොකර, මෙවැනි කුඩා “තැරැව්කාර” ආයතනයක් හරහා වාහනය ගෙන්වන්නේ තම නම රේගු වාර්තාවලින් ඉවත් කර තැබීමටද?
මෙහිදී ව්යාපාරික ඩඩ්ලි සිරිසේන ගේ සෘජු සම්බන්ධයක් රේගු වාර්තාවල නොමැති බව රේගු අධ්යක්ෂවරයා පවසයි. එයින්ම තහවුරු වන්නේ සැබෑ ගැනුම්කරු සහ රජයේ ලියකියවිලි අතර ඇති “පරතරයයි”.
4. ඩිජිටල් වංචාව සහ දූෂිත නිලධාරී සම්බන්ධය
වාහන ආනයන තහංචි පවතිද්දී පවා ඕනෑම සුඛෝපභෝගී වාහනයක් මෙරටට ගෙන්වා ලියාපදිංචි කිරීමට හැකි වී ඇත්තේ දත්ත පද්ධතිවලට ඇතුළු වී තොරතුරු වෙනස් කිරීමේ හැකියාව නිසාය.
- නවීන වාහන, කෘෂිකාර්මික යන්ත්ර හෝ පැරණි වාහන ලෙස පද්ධතියට ඇතුළත් කිරීම.
- රජයේ නිලධාරීන්ට සහ වෘත්තිකයින්ට ලබා දෙන තීරුබදු රහිත බලපත්ර (Permits) නීති විරෝධී ලෙස අලෙවි කර, ඒවා මෙම සුඛෝපභෝගී වාහන සඳහා භාවිතා කිරීම.
මීළඟ පියවර කුමක්ද?
මෙම රෝල්ස් රොයිස් සිද්ධිය යනු ග්ලැසියරයක මුදුන පමණි. මෙහි පිටුපස සිටින “දැවැන්ත හෙවනැල්ල” දේශපාලන අධිකාරිය සමඟ බද්ධ වී පවතී. සාමාන්ය ජනතාවගෙන් වක්ර බදු ලෙස රුපියල් 10ක් 20ක් අයකර ගැනීමට වෙහෙසෙන රජය, මෙවැනි බිලියන ගණනක මංකොල්ලයන් දෙස ඇස් පියාගෙන සිටීම ජාතික අපරාධයකි.
මෙම වංචාවන් හෙළිදරව් කිරීමේදී රේගු නිලධාරීන්ට එල්ල වන බලපෑම් සහ නීතිපති උපදෙස් මත තොරතුරු වසන් කිරීමට දරන උත්සාහයන් පරාජය කළ යුතුය. “සෙවනැලි ජාලයේ” සැබෑ හිමිකරුවන් නීතිය හමුවට පැමිණවීම වර්තමාන රජයේ විනිවිදභාවය මැන බලන ප්රධාන මිනුම් දණ්ඩක් වනු ඇත.