ශ්රී ලංකාවේ ගොවි ජනතාව වසර ගණනාවක සිට මුහුණ දෙන ප්රධානතම ගැටලුව වන්නේ වී සඳහා සාධාරණ මිලක් නොලැබීම සහ ණය ගැතිභාවයයි. අනෙක් පසින් පාරිභෝගිකයාට සහල් සඳහා අධික මිලක් ගෙවීමට සිදු වී ඇත. මෙම අර්බුදය විසඳීමට ඉදිරිපත් කර ඇති නවීන විද්යාත්මක සහ ආර්ථිකමය ප්රවේශය වන්නේ ‘එක යායක් – එක කළමනාකරණයක්’ උපාය මාර්ගයයි.
මොකක්ද මේ ‘එක යායක්’ කියන්නේ?
මෙය එකිනෙකට ආසන්නව පිහිටා ඇති කුඹුරු ඉඩම්, ඒවායේ අයිතිකරුවන්ගේ කැමැත්ත මත එක් විශාල වගාබිමක් ලෙස ඒකාබද්ධ කිරීමකි. මෙහිදී පෞද්ගලික ඉඩම් අයිතිය කිසිසේත්ම වෙනස් නොවන අතර, සියලු ගොවීන් එක්ව ‘ගොවි සාමූහිකයක්’ ලෙස සංවිධානය වේ.
මෙම ක්රමය මඟින් කුඩා කුඹුරු කෑලි වෙන වෙනම වගා කරනවා වෙනුවට, මුළු යායම කෘෂි-ආර්ථික බලාගාරයක් (Agro-economic powerhouse) බවට පරිවර්තනය කරයි.
වියදම අඩු කර ලාභය වැඩි කරන්නේ කොහොමද?
වෙන වෙනම ගොවිතැන් කරන විට දරන්නට වන අධික පිරිවැය සාමූහිකව වැඩ කිරීමෙන් අඩු කරගත හැකිය.
- මහා පරිමාණයේ වාසි: බිම් සැකසීම, බීජ, පොහොර සහ අස්වනු නෙළීම සාමූහිකව සිදු කිරීම නිසා පිරිවැය අවම වේ.
- ප්රශස්ත කළමනාකරණය: අත්දැකීම් සහිත ගොවිපොළ කළමනාකරුවෙකු යටතේ විද්යාත්මක ක්රමවේද භාවිත කරමින් උපරිම අස්වැන්නක් ලබා ගැනීමට කටයුතු කරයි.
- අවදානම් කළමනාකරණය: නව ප්රභේද හෝ ක්රමවේද මුළු යායටම යොදා ගැනීමට පෙර එක් බිම් කොටසක අත්හදා බලා අවදානම අවම කරගත හැකිය.
1. ඔබේ වී වලට නිවැරදි මිල ලැබෙන්නේ කොහොමද? (වී මිල තීරණය කිරීම)
වී විකුණන විට ගොවීන් බොහෝ විට ගැටලුවලට මුහුණ දෙන්නේ වී වල තෙතමනය සහ අපද්රව්ය (බොල්, රොඩු) නිසා මිල අඩු කරන විටයි. මෙම නව ක්රමය යටතේ, තෙත වී වුවද කිසිදු අසාධාරණයකින් තොරව විනිවිදභාවයකින් යුතුව විකුණා ගැනීමට ‘ගළපන ලද මිල’ ක්රමය උදව් වේ.
සරලවම කිවහොත්, ඔබ විකුණන තෙත වී කිලෝවක් ඇතුළත තිබෙන වියළි වී ප්රමාණයට පමණක් මෙහිදී මිල ගෙවනු ලැබේ.
උදාහරණයක් ලෙස: වියළි වී කිලෝවක සහතික මිල රුපියල් 120.00 ක් යැයි සිතමු. එවිට තෙතමනය අනුව ඔබට ලැබෙන මිල මෙන්න මේ වගුවෙන් බලන්න:
| වී වල තත්ත්වය | 1kg ක ඇති වියළි බර (ග්රෑම්) | ලැබිය යුතු සාධාරණ මිල (1kg ට) |
| හොඳින් වියළි වී (තෙතමනය 14%) | ග්රෑම් 1,000 (කිලෝ 1) | රු. 120.00 |
| සාමාන්ය තෙත වී (තෙතමනය 24%) | ග්රෑම් 884 | රු. 106.08 |
| තෙත සහ අපද්රව්ය සහිත වී (තෙතමනය 26% + 1% රොඩු) | ග්රෑම් 852 | රු. 102.24 |
වැදගත්: මීට අමතරව, වී මෝල මඟින් වී වියළීම සඳහා යන පිරිවැය (කිලෝවකට රු. 1.00 ක් පමණ) මෙම මිලෙන් අඩු කරනු ලැබේ. මෙය ගොවියා විසින්ම වියළීමට යන පිරිවැයට වඩා අඩු නිසා ඔබට එය ලාභදායී වේ.
2. යායේ ලාභය සාධාරණව බෙදා ගන්නේ කොහොමද? (ප්රතිලාභ බෙදා ගැනීම)
මෙම ක්රමයේදී එක් එක් ගොවියාගේ කුඹුරේ අස්වැන්න වෙන වෙනම මනින්නේ නැත. ඒ වෙනුවට මුළු යායේම ලාභය ගණනය කර, ඔබ සතු ඉඩම් ප්රමාණය අනුව එය සාධාරණව බෙදා දෙනු ලැබේ.
එය ගණනය කරන සරල පියවර:
- මුළු ආදායම: යායේ මුළු වී අස්වැන්න විකුණා ලැබෙන මුදල.
- මුළු වියදම: මුළු යායටම ගිය ට්රැක්ටර් ගාස්තු, බීජ, පොහොර සහ කළමනාකරුගේ වැටුප වැනි සියලු වියදම්.
- මුළු ලාභය: මුළු ආදායමෙන් මුළු වියදම අඩු කළ විට ලැබෙන මුදල.
ඔබට ලැබෙන කොටස බලන ආකාරය: ඔබට ලැබෙන ලාභය තීරණය වන්නේ ඔබේ ඉඩමේ ප්රමාණය යායේ මුළු ප්රමාණයෙන් කොපමණ කොටසක්ද යන්න මතයි.
උදාහරණයක්:
- මුළු යායම අක්කර 20 ක් යැයි සිතමු.
- කන්නය අවසානයේ මුළු යායේම ලාභය රුපියල් ලක්ෂ 20 ක් වුණා යැයි සිතමු.
- එවිට අක්කර 1 කට ලැබෙන ලාභය = ලක්ෂ 20 ÷ 20 = රු. ලක්ෂයයි.
| ඔබ සතු ඉඩම් ප්රමාණය | ඔබට හිමි ලාභ කොටස |
| අක්කර 1 ක් නම් | රු. 100,000 |
| අක්කර 2 ක් නම් | රු. 200,000 |
| අක්කර බාගයක් (අක්කර 0.5) නම් | රු. 50,000 |
මෙම ක්රමය නිසා, යායේ කුමන කොටසක කුඹුර තිබුණත්, සියලුම ගොවීන්ට තම ඉඩම් ප්රමාණයට අනුව සමාන ප්රතිලාභයක් සහතික කෙරේ.
ණය උගුලෙන් මිදීම (Debt Structuring)
ලාභයෙන් කොටසක් ඊළඟ කන්නයේ වගා පිරිවැය සඳහා සාමූහික ගිණුමේ ඉතිරි කිරීමෙන්, කන්න හතරක් ඇතුළත කිසිදු ණයකින් තොරව පස්වැනි කන්නය වගා කිරීමට අවශ්ය ප්රාග්ධනය ගොවියා සතු කර ගත හැකිය.
දේශපාලන සහ පරිපාලන අධිකාරියට පණිවිඩයක්
මෙම ක්රමය ක්රියාත්මක කිරීමෙන් රජයට සහනාධාර ලබා දීම, තාක්ෂණික උපදෙස් දීම සහ සම්පත් කළමනාකරණය ඉතා පහසු වේ. මෙය ගොවියා ණයෙන් මුදා ගන්නා අතරම, පාරිභෝගිකයාට සාධාරණ මිලකට සහල් ලබා දෙන ‘ඔක්කොම දිනුම්’ (Win-Win) උපාය මාර්ගයකි.
@ “එක යායක් – එක කළමණාකරනයක්” සංවිධානය.
උපුටාගැනීම – slleader.lk