රට මුහුණ දී සිටින ආර්ථික අභියෝග හමුවේ විදේශ විනිමය සංචිත ආරක්ෂා කරගැනීම ප්රධාන මාතෘකාවක් වී තිබියදී, වසරේ මුල් මාස 7 තුළ පමණක් ඉන්ධන ආනයනය වෙනුවෙන් අමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 3,622ක (ඩොලර් බිලියන 3.6කට අධික) දැවැන්ත මුදලක් වැය කර ඇති බව ශ්රී ලංකා මහ බැංකුවේ නවතම වාර්තා හෙළි කරයි.
මහ බැංකු දත්ත සංසන්දනය කිරීමේදී පෙනී යන්නේ මෙය 2025 වසරේ අදාළ කාලඡේදයට සාපේක්ෂව 59.9%ක ශීඝ්ර ඉහළ යාමක් බවයි.
මාසික දත්ත සහ සැඟවුණු බොරතෙල් කතාව
පසුගිය ජූලි මාසයේදී පමණක් ඉන්ධන සඳහා වැය කර ඇති මුදල අමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 453කි. ජූනි මාසයේදී වැය වූ ඩොලර් මිලියන 465ට සාපේක්ෂව එය මාසිකව සුළු අඩුවීමක් පෙන්නුම් කළද, සැබෑ තත්ත්වය නම් වාර්ෂික ලක්ෂ්යමය පදනම (Year-on-Year) මත 2025 ජූලි මාසයට වඩා 68%ක දැවැන්ත පිරිවැය ඉහළ යාමකි.
මෙලෙස ඉන්ධන ගිණුම දැවැන්ත ලෙස ඉහළ යාමට ප්රධානතම හේතුව වී ඇත්තේ මෙරටට සිදුකර ඇති බොරතෙල් ආනයනය වැඩිවීමයි.
ගවේෂණාත්මක මානය: මතු වන ප්රධාන ප්රශ්න
- බොරතෙල් ආනයනයේ සැබෑ වාසිය: බොරතෙල් ආනයනය ඉහළ යාම හරහා සපයන ලද අගය එකතු කිරීම් මඟින් පිරිපහදු කළ ඉන්ධන (Refined Oil) ආනයනයට වඩා රටට විදේශ විනිමය ඉතිරියක් සිදු වූවාද? නැතහොත් එයද විශාල විදේශ විනිමය කාන්දුවකට මඟ පෑදුවේද?
- පිරිවැය වැඩිවීමේ පදනම: මෙම 59.9%ක සහ 68%ක පිරිවැය ඉහළ යාම හුදෙක් ආනයනික පරිමාව (Volume) වැඩිවීම නිසා සිදුවූවක්ද, නැතහොත් ලෝක වෙළඳපොළ මිල ගණන් හා සැපයුම් කොන්ත්රාත්වල ඇති වූ වෙනස්කම්වල බලපෑමක්ද?
මෙරට විදේශ විනිමය පිටතට ඇදී යන ප්රධානතම මාර්ගයක් බවට පත්ව ඇති ඉන්ධන ආනයන පිරිවැය සම්බන්ධයෙන් වඩාත් විනිවිදභාවයකින් යුත්, දීර්ඝකාලීන බලශක්ති කළමනාකරණ සැලැස්මක ඇති දැඩි අවශ්යතාව මෙම දත්ත මඟින් නැවතත් තහවුරු කරයි.