එක්ස්ප්රස් පර්ල් (MV X-Press Pearl) නෞකා ව්යසනයෙන් ශ්රී ලංකාවට හිමිවීමට තිබූ ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 999කට (ඩොලර් බිලියනයකට ආසන්න) අධික වන්දි මුදල අහිමිවන අයුරින් කටයුතු කළ බවට චෝදනා කරමින් ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරුන් තිදෙනෙකුට එරෙහිව අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශන කොමිෂන් සභාව (CIABOC) වෙත පැමිණිල්ලක් ඉදිරිපත් වී තිබේ.
මෙම ආන්දෝලනාත්මක පැමිණිල්ල අගෝස්තු 31 වනදා අල්ලස් කොමිසමේ අධ්යක්ෂ ජනරාල්වරයා වෙත ඉදිරිපත් කර ඇත්තේ වෛද්ය හා සිවිල් අයිතිවාසිකම් වෛද්ය සංගමයේ සභාපති වෛද්ය චමල් සංජීව මහතා විසිනි. අදාළ වන්දි නඩුවේදී විනිසුරුවරුන්ගේ ක්රියාකලාපය පිළිබඳව 2023 අංක 9 දරන දූෂණ විරෝධී පනත යටතේ ස්වාධීන විමර්ශනයක් පවත්වන ලෙස එමගින් ඉල්ලා ඇත.
ඩොලර් මිලියන 250 නියෝගයට වූයේ කුමක්ද?
පැමිණිල්ලේ දක්වා ඇති තොරතුරුවලට අනුව, SC/FR/168/2021 ඇතුළු මූලික අයිතිවාසිකම් පෙත්සම් කිහිපයක් විභාග කළ අගවිනිසුරුවරයා ප්රමුඛ පස්පුද්ගල ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරු මඬුල්ලක් විසින් 2025 සැප්තැම්බර් 24 වනදා වන විට ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 250ක මුදලක් ගෙවන ලෙස එක්ස්ප්රස් පර්ල් නෞකා සමාගමට සහ එහි මෙරට නියෝජිත ‘සී කොන්සෝටියම්’ (Sea Consortium Lanka) ආයතනයට නියෝග කර තිබුණි.
කෙසේ වෙතත්, අදාළ සමාගම ගෙවා ඇත්තේ ඩොලර් මිලියනයක මුදලක් පමණි. ඉතිරි ඩොලර් මිලියන 249ක මුදල පැහැර හැර තිබියදීත්, එම අධිකරණ නියෝගය ක්රියාත්මක නොකිරීම සම්බන්ධයෙන් අධිකරණයට අපහාස කිරීමේ නීතිමය ක්රියාමාර්ග ගන්නා ලෙස පෙත්සම්කරුවන් ඉල්ලා සිටියද, වගකිවයුතු විනිසුරුවරුන් ඊට පියවර ගෙන නොමැති බවට චෝදනා එල්ල වේ.
විනිසුරු මඬුල්ලේ වෙනස සහ හදිසි නඩු අවසන් කිරීම
මෙම නඩු විභාගයේදී මතුවූ තවත් සැක සහිත කරුණක් වන්නේ, මුල් තීන්දුව සකස් කිරීමට දායක වූ ජ්යෙෂ්ඨතම විනිසුරුවරයෙකු වන යසන්ත කෝදාගොඩ මහතා නීත්යානුකූල හේතුවකින් තොරව නඩුවෙන් ඉවත් කර තිබීමයි.
ඉන් අනතුරුව, 2026 ජනවාරි 26 වනදා වෙනත් විනිසුරුවරුන් තිදෙනෙකුගෙන් සමන්විත මඬුල්ලක් හමුවේ නඩුව කැඳවා ඇති අතර, ස්ථාපිත අධිකරණ ක්රියාපටිපාටියට පටහැනිව එදිනම නඩු කටයුතු අවසන් කිරීමට නියෝග කර තිබේ. පැමිණිල්ල පෙන්වා දෙන්නේ මෙම හදිසි නියෝගය හේතුවෙන්:
- ශ්රී ලංකාවට අයකර ගැනීමට තිබූ ඩොලර් මිලියන 999ක අධික වන්දි මුදල අහිමි වී යාම.
- ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය විසින්ම පත්කර තිබූ ‘වන්දි කළමනාකරණ කොමිසමේ’ (Compensation Management Commission) කටයුතු අඩාල වීම (කොමිසමට තවදුරටත් කටයුතු කළ නොහැකි බව 2026 මාර්තු 06 වනදා පෙත්සම්කරුවන්ට දැනුම් දී ඇත).
දේශපාලන හා ව්යවස්ථාමය සැබැඳියාව සහ ඉදිරි නීතිමය පියවර
මෙම වන්දි මුදල අහිමිවීම සහ ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 22 වැනි සංශෝධනය ක්රියාත්මක කිරීම අතර යම් සැබැඳියාවක් තිබේද යන්න පිළිබඳවද වෛද්ය චමල් සංජීව මහතා අල්ලස් කොමිසමෙන් ප්රශ්න කර ඇති අතර, ඒ සම්බන්ධයෙන් ඔහු ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවේ පෙත්සමක්ද ගොනු කර ඇත.
අදාළ විනිසුරුවරුන්ගේ ක්රියාකලාපය දූෂණ විරෝධී පනතේ 111 වන වගන්තිය යටතේ ‘රාජ්ය නිල බලය අයථා ලෙස භාවිත කිරීම’ යන වරදට යටත් වන්නේදැයි පරීක්ෂා කරන ලෙසත්, පනතේ 44 වන වගන්තිය අනුව විමර්ශනයේ ප්රගතිය තමන් වෙත දැනුම් දෙන ලෙසත් පැමිණිලිකරු CIABOC වෙතින් වැඩිදුරටත් ඉල්ලා සිටියි.