සිනමාවට නැගුණු සුගන්ධ කෝකිලයාගේ උරුමය සහ බිඳවැටුණු ප්රේක්ෂක අපේක්ෂාව
ශ්රී ලාංකේය සුභාවිත මෙන්ම ජනප්රිය සංගීත වංශකථාවේ නොමැකෙන සලකුණක් වූ මිල්ටන් මල්ලවාරච්චි යනු දශක තුනකට අධික කාලයක් පුරා මෙරට සහෘද හදවත් ස්පර්ශ කළ අසහාය ගායන ශිල්පියෙකි.
“සුගන්ධ කොකිලයා” ලෙස විරුදාවලිය ලත් ඔහුගේ හඬ, හැටේ දශකයේ අගභාගයේ සිට අසූව සහ අනූව දශකය දක්වා පරම්පරා ගණනාවකගේ සෞන්දර්යාත්මක වින්දනය පෝෂණය කළේය. ගීත අටසිය පනහකට අධික ප්රමාණයක් සහ ගීත ඇල්බම තිස් පහකට වැඩි සංඛ්යාවක් සිය නාමය ඉදිරියේ සනිටුහන් කරගෙන ඇති ඔහු, තබ්ලා සහ සිතාර් වාදනයෙහි ද නිපුණතාවයක් දැක්වූ අද්විතීය කලාකරුවෙකි. මෙවන් යුග පුරුෂයෙකුගේ ජීවිත කතාව ඇසුරින් නිර්මාණය වූ “එදා රෑ: One Voice, Million Hearts” චිත්රපටය පිළිබඳව ප්රථම වරට නිවේදනය වූ විට, ලාංකේය සිනමා සහ සංගීත ලෝලීන් තුළ ජනිත වූයේ අතිමහත් බලාපොරොත්තුවකි.
2026 වසරේ ජනවාරි 20 වන දින කොළඹ නවලෝක රෝහල් ශ්රවණාගාරයේදී අති උත්කර්ෂවත් අන්දමින් මුහුරත් උළෙල පවත්වමින් ආරම්භ වූ මෙම සිනමාපටය, මිල්ටන්ගේ සැබෑ ජීවිතය, ඔහුගේ කලාත්මක අරගල සහ ඔහු ඉතිරි කළ උරුමය මැනවින් නිරූපණය කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරිණි.
එහෙත්, අරුණ ජයවර්ධන විසින් අධ්යක්ෂණය කරන ලදුව, චමක මංජුල, ආචාර්ය අරෝෂ ප්රනාන්දු සහ රනිල් මල්ලවාරච්චි විසින් නිෂ්පාදනය කරන ලද මෙම සිනමා නිර්මාණය, අවසානයේදී ප්රේක්ෂක අපේක්ෂාවන් සුනුවිසුනු කර දැමූවාද?
එම ප්රශ්නයට විචාරකයින් විසින් අමරණීය කලාකරුවෙකුගේ උරුමය වාණිජකරණයට සහ බරපතළ මතභේදයන්ට ලක්වූ ආකාරය පිළිබඳව ත්රිවිධ අංශයන්ගෙන් ගැඹුරු විවරණයක් ඉදිරිපත් කරයි. එනම්, තිරපිටපතේ සහ නිෂ්පාදනයේ පවතින සිනමාත්මක සහ තාක්ෂණික ඛේදවාචකය,
නිෂ්පාදකවරුන්ගේ පසුබිම වටා ගෙතී ඇති මූල්ය අර්බුද සහ ආයතනික අක්රමිකතා, මෙන්ම විදේශීය ප්රදර්ශන ජාලය හරහා මතුව ඇති අතිශය බරපතළ මානව ජාවාරම් (Human Trafficking) චෝදනා
යන ක්ෂේත්රයන් මෙහිදී පුළුල් විශ්ලේෂණයකට ලක් කෙරේ.
අනුකරණයක හිරවුණු “එදා රෑ”: සිනමාත්මක හා තාක්ෂණික ඛේදවාචකය
මිල්ටන් මල්ලවාරච්චිගේ නිහතමානී, සන්සුන් සහ ගැඹුරු සංවේදීතාවයකින් යුත් චරිතය සිනමාවට නැගීමේදී ඊටම ආවේණික වූ රිද්මයක්, අධ්යාත්මික කියවීමක් සහ අනන්යතාවයක් අවශ්ය වේ. රොෂාන් රවීන්ද්ර විසින් මිල්ටන්ගේ චරිතයට පණ පොවන අතර, නෙත්මි රොෂෙල්, ශේෂාද්රි ප්රියසාද්, සේනාලි ෆොන්සේකා, රොෂාන් රණවන සහ සාරංග දිසාසේකර වැනි ප්රවීණ සහ ජනප්රිය නළු නිළියන් රැසක් මීට රංගනයෙන් දායක වෙති. කෙසේ වෙතත්, නළු නිළියන්ගේ ප්රතිභාව කොතෙක් ඉහළ මට්ටමක පැවතියද, චිත්රපටයේ කලාත්මක ආකෘතිය සහ තාක්ෂණික ප්රමිතිය බරපතළ කඩාවැටීමකට ලක්ව ඇති බව පැහැදිලි වේ.
අනන්යතාව අහිමි වූ තිරපිටපත සහ සඟවා දැමූ යථාර්ථය
“එදා රෑ” චිත්රපටයේ ප්රධානතම සහ ඛේදනීයම දුර්වලතාවය වන්නේ එහි තිරපිටපතේ ඇති ස්වයං-අනන්යතාවයේ ඌනතාවයයි. සුනේත් මාලිංග ලොකුහේවා සහ ප්රියනාත් විදානපතිරණ විසින් රචිත තිරපිටපත, මිල්ටන්ගේ ජීවිතයට අනන්ය වූ ආකෘතියක් ගොඩනඟනවා වෙනුවට, මීට පෙර අතිශය සාර්ථක වූ ක්ලැරන්ස් විජේවර්ධනගේ චරිතාපදාන චිත්රපටයේ ආකෘතිය ඒ අයුරින්ම අනුකරණය කිරීමට උත්සාහ කර ඇති බව විචාරකයෝ පෙන්වා දෙති. මිල්ටන් මල්ලවාරච්චිගේ ජීවිතය තුළ පැවති සියුම් සංවේදනා, ඔහුගේ සංගීත ගමනේ ඇති වූ සුවිශේෂී හැරවුම් ලක්ෂ්යයන් සහ ඔහුගේ පෞද්ගලික ජීවිතයේ ඛේදවාචකයන් ගැඹුරින් ස්පර්ශ කරනවා වෙනුවට, බලහත්කාරයෙන් ඇතුළත් කළ කෘතිම නාට්යමය අවස්ථා සහ මතුපිටින් ස්පර්ශ කළ දෙබස් මගින් චිත්රපටය මුළුමනින්ම විකෘති වී ඇත.
මිල්ටන්ගේ අහිමි පෙම විකෘතියට ලක්වීම
මෙහිදී වඩාත්ම ආන්දෝලනාත්මක කරුණ වන්නේ මිල්ටන්ගේ ජීවිතයේ ප්රබලතම හැරවුම් ලක්ෂ්යය වූ ඔහුගේ අසාර්ථක ප්රේම වෘත්තාන්තය චිත්රපටය තුළින් හිතාමතාම වසන් කිරීම හෝ විකෘති කිරීමයි. මිල්ටන් මල්ලවාරච්චිගේ ජීවිතය ඛේදවාචකයක් කරා ගෙන ගිය ප්රධාන සාධකය වූයේ එච්. කේ. ධර්මදාස (නවලෝක මුදලාලි) ගේ දියණිය වූ ප්රියානි ධර්මදාස සමඟ ඔහු ඇතිකරගත් ප්රබල ප්රේම සම්බන්ධතාවයයි. සමාජ පන්ති පරතරය සහ බලය මත පදනම් වූ විරෝධතා හේතුවෙන් මෙම විවාහය වළක්වාලනු ලැබූ අතර, පසුව ප්රියානි ධර්මදාස වෛද්ය විල්ෆ්රඩ් විජේසිංහ සමඟ විවාහ විය. මෙම ප්රේම සම්බන්ධය බිඳ වැටීමෙන් පසු මිල්ටන් දැඩි ලෙස මත්පැන් වලට ඇබ්බැහි වූ බවත්, එය ඔහුගේ අකාල මරණයට සෘජුවම බලපෑ බවත් සමකාලීන සාක්ෂි සහ විචාර මගින් තහවුරු වේ.
අතිශය උත්ප්රාසාත්මක කරුණ වන්නේ, මෙම සත්යය වසන් කරන ලද චිත්රපටයේ මුහුරත් උළෙල පවා පවත්වනු ලැබුවේ නවලෝක රෝහල් ශ්රවණාගාරයේදී වීමයි. ධනවාදී බලපෑම් හමුවේ තිරපිටපත වාරණයකට ලක්ව ඇති බව මෙයින් පැහැදිලි වන අතර, ප්රේක්ෂකයින් පෙන්වා දෙන්නේ “ප්රියානි ධර්මදාසගේ කතාව නොමැති නම් මෙම චිත්රපටය මුළුමනින්ම ව්යාජයක්” බවයි. මෙවැනි ප්රබල ජීවන අත්දැකීම් මඟහරිමින්, හුදෙක් ක්ෂේත්රයේ කුමන්ත්රණ හමුවේ අසරණ වන චරිතයක් ලෙස පමණක් ඔහුව නිරූපණය කිරීම, මධු මල ලෙස, උපුල් නුවන් විදහා වැනි අමරණීය ගීත බිහිවූ සැබෑ වේදනාව ප්රේක්ෂකයාගෙන් ඈත් කිරීමකි.
තාක්ෂණික හා නිෂ්පාදන ප්රමිතිය බිඳ වැටීම
රුපියල් මිලියන 100 කට අධික දැවැන්ත අයවැයක් සහිතව නිෂ්පාදනය වූ බවට මාධ්ය හරහා ප්රචාරය කළද, “එදා රෑ” චිත්රපටයේ තාක්ෂණික අංශය පවතින්නේ අතිශය පහළ මට්ටමකය. චන්න දේශප්රිය වැනි ප්රවීණ සහ සම්මානනීය කැමරාකරුවෙකුගේ දායකත්වය ලැබී තිබියදීත්, චිත්රපටයේ ආලෝකකරණය සහ රාමුකරණය සිනමාත්මක අත්දැකීමක් (Cinematic look) ලබා දෙනවා වෙනුවට, අඩු වියදම් රූපවාහිනී ටෙලිනාට්යයක දක්නට ලැබෙන පැතලි ආලෝකකරණයක් (Flat lighting) පෙන්නුම් කරයි. මෙය සෘජුවම නිෂ්පාදකවරුන් විසින් ලබා දුන් පහසුකම් සහ සීමිත කාලරාමුවල ප්රතිඵලයක් විය හැකිය.
මීට අමතරව, කාලරාමුව (Timeline) ප්රතිනිර්මාණය කිරීමේදී බරපතළ නොසැලකිලිමත්භාවයක් දක්නට ලැබේ. 70 සහ 80 දශකවල ශ්රී ලාංකේය සංගීතයේ ස්වර්ණමය යුගය තිරය මත ප්රතිනිර්මාණය කිරීමේදී, එම යුගයේ සමාජ දේශපාලනික සහ සංස්කෘතික පරිසරය නිවැරදිව ගොඩනැගීම අත්යවශ්ය වේ. එහෙත්, මෙම චිත්රපටයේ දර්ශන තලයන්ට නූතන නාගරික ගොඩනැගිලි, නවීන වාහන සහ වර්තමාන පසුබිම් අංග කිසිදු වාරණයකින් තොරව ඇතුළත් වී තිබීම, කලාත්මක අධ්යක්ෂණයේ සහ පශ්චාත්-නිෂ්පාදන සංස්කරණයේ ඇති දැවැන්ත හිඩැසක් පිළිඹිබු කරයි.
ගායකයෙකුගේ චරිතාපදානයක හදවත බඳු වන්නේ එහි ගීත ගායනා කිරීමේ අවස්ථා නිරූපණයයි. රනිල් මල්ලවාරච්චි, පවන් මල්ලවාරච්චි, සමිතා මුදුන්කොටුව සහ උරේෂා රවිහාරි යන ප්රවීණ ශිල්පීන් ගීත ගායනයෙන් දායක වන අතර, සුරේෂ් මාලියද්ද විසින් පසුබිම් සංගීතය සපයා ඇත. එහෙත්, ප්රසංග අවස්ථාවලදී නළුවාගේ රංගනය සහ පටිගත කළ ගීතයේ රිද්මය අතර (Lip-syncing) පැහැදිලි නොගැලපීම් දක්නට ලැබීම ප්රේක්ෂකයාගේ වින්දනයට දැඩි බාධාවක් එල්ල කරයි. ශ්රව්ය දෘශ්ය සුසංයෝගය බිඳවැටීම හේතුවෙන්, ප්රේක්ෂකයාට තිරයේ සිටින්නේ මිල්ටන් බව විශ්වාස කිරීමට නොහැකි තත්ත්වයක් උද්ගත වී ඇත. තවද, මිල්ටන්ගේ කලා ජීවිතයේ යෝධ සෙවනැලි බවට පත්වූ ප්රේමකීර්ති ද අල්විස් සහ ක්ලැරන්ස් විජේවර්ධන වැනි දැවැන්තයින්ගේ චරිත හුදෙක් පසුබිම් රූප බවට පත් කරමින් ඉතා මතුපිටින් නිරූපණය කිරීම, සමස්ත ශ්රී ලාංකේය සංගීත ඉතිහාසයටම කරන ලද අගතියක් ලෙස සැලකිය හැකිය.
මීළඟ කොටස – (නිෂ්පාදකවරයාගේ අඳුරු සෙවනැල්ල: මූල්ය අර්බුද සහ ව්යාපාරික මතභේද)