: පාලක මණ්ඩලය විසුරුවා හැරීමේ සහ කඩිනම් ප්රතිසංස්කරණවල අවශ්යතාව
නැෂනල් ඩිවෙලොප්මන්ට් බැංකුව (NDB) තුළ මෑතකදී අනාවරණය වූ රුපියල් බිලියන 13.2ක දැවැන්ත අභ්යන්තර මූල්ය වංචාව, ශ්රී ලංකා බැංකු ඉතිහාසයේ මෑතකාලීනව වාර්තා වූ විශාලතම මූල්ය අක්රමිකතාවක් ලෙස සැලකෙන අතර, එය ආයතනික පාලනයේ සහ අවදානම් කළමනාකරණ පද්ධතියේ බරපතල බිඳවැටීමක් මනාවට පෙන්නුම් කරන්නකි.
වංචාවේ වර්ධනය සහ මූල්යමය බලපෑම
2026 අප්රේල් මුල් සතියේදී මෙම වංචාව මුලින්ම වාර්තා වන විට එහි ආරම්භක තක්සේරුව රුපියල් මිලියන 380ක (මීට පෙර ඇතැම් වාර්තාවල මිලියන 290ක් ලෙස සඳහන් වූ) අලාභයක් ලෙස සැලකුණි. කෙසේ වෙතත්, අප්රේල් 6 වන විට සිදු කරන ලද වැඩිදුර පරීක්ෂණවලදී එම අගය අතිශය කම්පනය දනවන රුපියල් බිලියන 13.2ක් දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත. බැංකුවේ විශේෂිත මෙහෙයුම් අංශයක් තුළ, සේවකයින් සහ බාහිර පාර්ශවයන් කිහිපයක් එක්ව මෙම මුදල් අවභාවිතය සිදු කර තිබේ. විශේෂයෙන්ම සාමාන්ය ලෙජර සහ අත්හිටුවන ලද ගිණුම් (Suspense accounts) කාලයක් තිස්සේ මෙලෙස අවභාවිත වීම මඟින් බැංකුවේ අභ්යන්තර විගණන යාන්ත්රණයේ පවතින දැඩි දුර්වලතා හෙළි වේ.
මෙම තත්ත්වය හේතුවෙන් 2026 මාර්තු 31 න් අවසන් වන කාර්තුව සඳහා NDB බැංකුව රුපියල් බිලියන 4 ක පමණ ශුද්ධ පාඩුවක් ලබනු ඇතැයි මේ වන විට ඇස්තමේන්තු කර ඇත.
පාලන මණ්ඩලයේ වගකීම සහ විගණන ගැටලු
සභාපති ශ්රියන්ත කුරේ සහ ප්රධාන විධායක නිලධාරී කැලුම් එදිරිසිංහ ඇතුළු අධ්යක්ෂ මණ්ඩලය පරීක්ෂණ පවතින කාලය තුළ තනතුරුවල රැඳී සිටීම විමර්ශනවල ස්වාධීනත්වයට බාධාවක් විය හැකි බවට මේ වනවිටත් ආර්ථික විශේෂඥයින්ගෙන් දැඩි චෝදනා එල්ල වී තිබේ. අභ්යන්තර විගණන අංශවල පමණක් නොව, බාහිර විගණකවරුන්ගේ (විශේෂයෙන් Ernst & Young වැනි ගෝලීය ආයතනවල) භූමිකාව සහ ඔවුන්ගේ ස්වාධීනත්වය පිළිබඳව ද බරපතල ප්රශ්න මතු වී ඇති අතර, ඔවුන් මෙම දැවැන්ත අවදානම කල්තියා හඳුනාගැනීමට අපොහොසත් වීම දැඩි විවේචනයට ලක්ව ඇත.
නියාමන ආයතනවල කඩිනම් මැදිහත්වීම
තත්ත්වයේ බරපතලකම සලකා ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව (CBSL) සහ සුරැකුම්පත් හා විනිමය කොමිෂන් සභාව (SEC) වහාම මැදිහත් වී ඇත:
- ලාභාංශ අත්හිටුවීම: මහ බැංකුවේ නියාමන උපදෙස් මත, 2026 අප්රේල් 6 වන දින කොටස්කරුවන්ට ගෙවීමට නියමිතව තිබූ මුදල් ලාභාංශ (Cash dividends) වහාම අත්හිටුවා ඇත.
- SEC පරීක්ෂණ: සුරැකුම්පත් හා විනිමය කොමිසම NDB අධ්යක්ෂ මණ්ඩලය කැඳවා ආයෝජක සුරක්ෂිතභාවය තහවුරු කිරීම පිළිබඳව දැඩි අවධානය යොමු කර ඇති අතර, මේ සම්බන්ධයෙන් නිල කරුණු සෙවීමේ මෙහෙයුමක් ද ආරම්භ කර තිබේ.
පාරිභෝගික තැන්පතු සුරක්ෂිතතාව පිළිබඳ සහතිකය
මෙවැනි දැවැන්ත පාඩුවක් සිදුවුවද, පාරිභෝගික තැන්පතු සම්පූර්ණයෙන්ම සුරක්ෂිත බවත්, මෙම වංචාව අභ්යන්තර මෙහෙයුම්වලට සීමා වූවක් බැවින් පාරිභෝගික ගිණුම් ශේෂයන්ට කිසිදු බලපෑමක් වී නොමැති බවත් බැංකුව නිල වශයෙන් නිවේදනය කර ඇත. මහ බැංකු අධිපති ආචාර්ය නන්දලාල් වීරසිංහ මහතා ද බැංකුවේ ද්රවශීලතාව (Liquidity) සහ ප්රාග්ධන අනුපාත තවදුරටත් නියාමන අවශ්යතාවලට වඩා ඉහළ මට්ටමක පවතින බව සහතික කර ඇත.
ඉදිරි පියවර සහ කඩිනම් ප්රතිසංස්කරණ අවශ්යතාව බැංකුවේ අධ්යක්ෂ මණ්ඩලය විසින් ස්වාධීන වෝහාරික විගණනයක් (Independent Forensic Audit) සිදු කිරීමටත්, අදාළ සැකකටයුතු සේවකයින්ගේ වැඩ තහනම් කිරීමටත් මේ වන විට පියවර ගෙන ඇත. එහෙත් ක්ෂේත්රයේ විද්වතුන් පෙන්වා දෙන්නේ එය පමණක් ප්රමාණවත් නොවන බවයි:
- රජයේ මැදිහත්වීම: මුදල් අමාත්යවරයා ලෙස ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා වහාම මැදිහත් වී පරීක්ෂණ අවසන් වන තුරු වත්මන් පාලක මණ්ඩලයේ රාජකාරි අත්හිටුවා ස්වාධීන අධිකාරියක් (Independent Authority) පත් කළ යුතුය.
- කාලරාමුවක් සහිත ප්රතිසංස්කරණ: බැංකු පද්ධතිය කෙරෙහි පවතින මහජන විශ්වාසය සහ ආයෝජක විශ්වාසය තහවුරු කිරීමට නම්, ඉදිරි මාස 3-6ක කාලරාමුව තුළ දැඩි ආයතනික පාලන සහ අවදානම් කළමනාකරණ ප්රතිසංස්කරණ වැඩපිළිවෙළක් ක්රියාත්මක කිරීම අත්යවශ්ය වේ.