Latest Posts

ලන්ඩනයේ සිට දුරස්ථ පාලකයෙන් මෙහෙයවූ ETI – ලයිකා මහා මාධ්‍ය ගනුදෙනුව: වසර 6ක් යට ගැසූ රාජ්‍ය රහස ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවට

2019 පෙබරවාරි 13 වන දින, ජීවිත කාලය පුරා රැස් කළ සියලු ඉතිරිකිරීම් අහිමි වූ ETI තැන්පත්කරුවන් පිරිසක් අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ (CID) පඩිපෙළ නැග්ගේ තමන්ට අහිමි වූ මුදල්වලට සාධාරණයක් ඉටු කර ගැනීමේ එකම බලාපොරොත්තුවෙනි. එතැන් සිට හරියටම වසර හයකට පසු, 2025 පෙබරවාරි 13 වන දින ද ඔවුහු ජනාධිපතිවරයාගෙන් සහන අයැද සිටියහ. 2026 වසරේදීත් ඔවුන් මහ බැංකුව ඉදිරිපිට හඬ නගද්දී, අදටත් ඔවුන්ට තම මුදල් හෝ යුක්තිය හිමි වී නැත.

නමුත් එදා එම තැන්පතුවල සුරක්ෂිතභාවය වෙනුවෙන් පැවති ස්වර්ණවාහිනී ඇතුළු ප්‍රබලතම මාධ්‍ය ජාලය අද ක්‍රියාත්මක වන්නේ ලන්ඩනයේ වෙසෙන කෝටිපති ව්‍යාපාරිකයෙකුගේ සෘජු පාලනය යටතේය. වසර හයක් තිස්සේ රාජ්‍ය යාන්ත්‍රණය විසින්ම යට ගසා තිබූ මෙම දැවැන්ත මූල්‍ය හා මාධ්‍ය ගනුදෙනුවේ තිරය පිටුපස කතාව දැන් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවේ දිග හැරීමට නියමිතය.

“දේශීය” මුහුණුවරකට මුවා වූ ඩොලර් මිලියන 70ක අක්වෙරළ සෙල්ලම

ETI සමූහය බිඳ වැටීමත් සමඟ තැන්පත්කරුවන් බේරා ගැනීමේ මුවාවෙන් සමූහයේ වත්කම් විකිණීමට එවකට රජය තීරණය කළේය. 2018 පෙබරවාරි 23 වන දින, එවකට මහ බැංකු අධිපති ඉන්ද්‍රජිත් කුමාරස්වාමි මහතාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් යුත් මුදල් මණ්ඩලය ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 70ක විකිණුම් මිලකට මේ සඳහා අනුමැතිය ලබා දුන්නේය.

මෙම ගනුදෙනුව සිදුවන විට රටේ මුදල් හා ජනමාධ්‍ය අමාත්‍ය ධුර දෙකම දැරුවේ දිවංගත මංගල සමරවීර මහතා වන අතර, ජනාධිපතිවරයා වූයේ මෛත්‍රීපාල සිරිසේන මහතාය. මාධ්‍ය ආයතනවල විදේශ හිමිකාරිත්වය 40%කට සීමා කරන නීතියක් රටේ පවතිද්දී, EAP Films & Theaters සහ EAP Broadcasting සමාගම් විදේශ මුදලින් අත්පත් කර ගැනුණේ විදේශ විනිමය පනත සහ ඉඩම් සන්තකය පැවරීම සීමා කිරීමේ පනත ද උල්ලංඝනය කරමිනි.

මූල්‍ය බුද්ධි ඒකකයේ (FIU) 2018 අගෝස්තු 20 වාර්තාව සහ 2020 ජූලි 13 දින කොටුව මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයට (නඩු අංක B 16939/20) CID ය ඉදිරිපත් කළ වාර්තා මගින් මෙම ගනුදෙනුවේ සැබෑ මුදල් ගලායාම අනාවරණය කර තිබේ:

  • Ben Holdings (ශ්‍රී ලංකාව): ඇලෙක්ස් ලොවෙල්ට 100%ක් හිමි බව පෙන්වමින් “දේශීය ගැනුම්කරු” ලෙස ඉදිරිපත් කළ මෙම සමාගමට තමන්ගේම මුදල් එක රුපියලක්වත් නොතිබිණි. ඒ වෙත ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 52ක් මාරු කර තිබුණි.
  • Blue Summit Capital Management (සිංගප්පූරුව): මෙම සමාගම වෙත ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 17.25ක් මාරු කර තිබූ අතර, එහි 100%ක හිමිකාරිත්වය පෘතුගාලයේ මදීරා දූපතේ ලියාපදිංචි Pettigo Comercio Internacional සමාගම සතු විය.
  • සැබෑ මුදල් සැපයුම්කරු: ගනුදෙනුව සඳහා ගෙවූ මුළු ඇමරිකානු ඩොලර් 69,249,903ක මුදලම ලබා දී ඇත්තේ ලයිකා සමූහයේ අලිරාජා සුබාස්කරන්ට අයත් Pettigo සමාගම විසිනි. සයිප්‍රසයේ භාර අරමුදල් හරහා මෙම සමස්ත ජාලයේ අවසාන අර්ථලාභී හිමිකාරිත්වය ප්‍රේමදර්ශනී සුබාෂ්කරන් මහත්මිය සතු බව FIU වාර්තාවෙන් හෙළි විය.

2019 පෙබරවාරියේදී මහ බැංකුව නිවේදන නිකුත් කරමින් සුභාස්කරන් සමඟ කිසිදු එකඟතාවක් නොමැති බවට ජනතාවට ප්‍රකාශ කළ ද, CID වාර්තා මගින් තහවුරු වන්නේ මහ බැංකුව එදා සමස්ත ජනතාවම නොමඟ යවා ඇති බවයි.

යුරෝපයේ මුදල් විශුද්ධිකරණ චෝදනා සහ ශ්‍රී ලංකාවේ “ආරක්ෂිත තෝතැන්න”

ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධානතම මාධ්‍ය ආයතන මෙලෙස අත්පත් කර ගන්නා අවධිය වන විට, ලයිකාමොබයිල් ජාලය යුරෝපයේ දැවැන්ත මූල්‍ය අපරාධ විමර්ශනවලට මැදි වී සිටියේය.

  1. ප්‍රංශ වැටලීම් සහ දඬුවම්: 2015 දී ලන්ඩන් තැපැල් කාර්යාලවලට මුදල් පිරවූ බෑග් භාර දෙන දර්ශන BuzzFeed මාධ්‍යය හෙළි කිරීමත් සමඟ, 2016 ජූනි මාසයේදී ප්‍රංශ පොලිසිය ලයිකාමොබයිල් පැරිස් කාර්යාල වැටලීය. 2023 ඔක්තෝබරයේදී පැරිස් අධිකරණය එම සමාගම් දෙකට යුරෝ මිලියන 10ක දඩයක් නියම කළ අතර, ලයිකාමොබයිල් ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී ක්‍රිස්ටෝෆර් ටූලි මුදල් විශුද්ධිකරණයට සහ VAT වංචාවට වැරදිකරු වී වසර 3ක අත්හිටුවන ලද සිර දඬුවමක් සහ වසර 5ක ව්‍යාපාර තහනමක් ලැබීය. (මෙම ටූලි යනු ලංකාවේ ETI වත්කම් මිලදී ගත් Blue Summit සමාගමේ අධ්‍යක්ෂවරයා මෙන්ම Pettigo සමාගමේ කොටස් හිමියෙකි).
  2. බ්‍රිතාන්‍ය සහ ඉන්දීය විමර්ශන: 2024 ජූලි මාසයේදී එක්සත් රාජධානියේ බදු විනිශ්චය සභාව පවුම් මිලියන 51ක VAT ආරවුලකදී ලයිකාමොබයිල් UK සමාගමට එරෙහිව තීන්දු කළ අතර, 2026 පෙබරවාරියේදී ඉහළ විනිශ්චය සභාව ද එය තහවුරු කළේය. ඉන්දියාවේදී ද 2023 මැයි මාසයේදී ඉන්දීය බලාත්මක කිරීමේ අධ්‍යක්ෂ කාර්යාංශය (ED) විසින් චෙන්නායි හි ලයිකා ප්‍රොඩක්ෂන්ස් ස්ථාන 8ක් PMLA සහ FEMA පනත් යටතේ සෝදිසි කරනු ලැබීය.

ජාත්‍යන්තර විමර්ශන උච්චතම අවස්ථාවට පැමිණි සමයේදී, එම ජාලයම ශ්‍රී ලංකාවේ මාධ්‍ය ක්ෂේත්‍රය තම අරමුදල් රඳවා තබා ගැනීමේ ආරක්ෂිත තෝතැන්නක් බවට පත් කරගෙන ඇති බව මෙම කාල රේඛාවෙන් පැහැදිලි වේ.

යට ගැසුණු කොමිසම් වාර්තාව සහ අක්‍රීය වූ විමර්ශන

2019 ජූලි මාසයේදී සුභාස්කරන්ගේ උපදෙස් මත Ben Holdings කොටස් ලයිකා ප්‍රොඩක්ෂන්ස් අධ්‍යක්ෂ නිරුතන් රාජසුන්දරම් සහ ලයිකාමොබයිල් හිටපු මෙහෙයුම් ප්‍රධානී ගෝවින්දසාමි තුරෙයිඅප්පා ජෙයසීලන් වෙත පැවරිණි. “සැක සහිත ක්‍රියාකාරකම්” පදනම් කර ගනිමින් රාජ්‍ය බුද්ධි සේවය (SIS) 2019 සහ 2020 වසරවලදී මෙම දෙදෙනාටම ආරක්ෂක අනුමැතිය ප්‍රතික්ෂේප කළේය. එසේ වුවද, ඔවුහු අදටත් ජාතික මාධ්‍ය බලපත්‍ර පාලනය කරති.

මේ පිළිබඳව සොයා බැලූ 2020 ජනාධිපති කොමිසම, ගනුදෙනුවේ මුදල් පිළිබඳව පොලිසිය හෝ මූල්‍ය බුද්ධි ඒකකය මගින් විමර්ශනය කළ යුතු බවට නිර්දේශ කළේය. 2020 දෙසැම්බර් 21 වන දින එම නිර්දේශ භාෂා තුනෙන්ම පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කිරීමට කැබිනට් අනුමැතිය ලැබුණ ද සම්පූර්ණ වාර්තාව අදටත් ජනතාවගෙන් සඟවා තිබේ.

2021 මාර්තු මාසයේදී එවකට නීතිපති දප්පුල ද ලිවේරා මහතා ස්වර්ණවාහිනී ගනුදෙනුව පිළිබඳ විමර්ශනය අසම්පූර්ණ බව පවසමින් ගොනුව නැවත පොලිස්පතිවරයා වෙත යැවූ අතර, ඉන් පසු කිසි දිනෙක එම ගොනුව අධිකරණයට පැමිණියේ නැත. ආණ්ඩු මාරු වුවද 2022–2024 කාලයේදී රජයේ ශ්‍රී ලංකා රූපවාහිනී සංස්ථාවේ චැනල් අයි (Channel Eye) ගුවන් කාලය පවා ලයිකාට අයත් VIS Broadcasting සමාගමට බදු දීමට තරම් රාජ්‍ය යාන්ත්‍රණය ඔවුන්ට නම්‍යශීලී විය.

මාධ්‍යයෙන් නොනැවතී මැතිවරණ දේශපාලනයටත් අත පෙවීම

ලයිකා ජාලයේ බලපෑම මාධ්‍යයට පමණක් සීමා නොවීය. ආරක්ෂක අනුමැතිය පවා ප්‍රතික්ෂේප වූ Ben Holdings අධ්‍යක්ෂ ජෙයසීලන්, රන්ජන් රාමනායක සහ ටී.එම්. ඩිල්ෂාන් වැනි ජනප්‍රිය චරිත තරඟ කළ එක්සත් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී හඬ (UDV) පක්ෂයේ මහලේකම්වරයා ලෙස කටයුතු කළේය. 2024 මැතිවරණයට දින දෙකකට පෙර කොළඹ පැවති මාධ්‍ය හමුවකදී, සුභාස්කරන් එම පක්ෂයේ සැබෑ හිමිකරු බවටත් ඔහු අපේක්ෂකයින් මිලදී ගත් බවටත් බරපතළ චෝදනා එල්ල විය.

සයිප්‍රසය, මදීරා, සිංගප්පූරුව සහ බ්‍රිතාන්‍ය වර්ජින් දූපත් හරහා ගොඩනැගුණු මෙම ජාලය හරහා, ශ්‍රී ලංකා නීතියට ළඟා විය නොහැකි ලන්ඩනයේ සිට මෙරට මාධ්‍ය සහ මැතිවරණ දේශපාලනය හැසිරවීමේ බරපතළ ජාතික ආරක්ෂක අවදානමක් නිර්මාණය වී තිබේ.

නොවැම්බර් 25 ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ තීරණාත්මක දිනය

රාජ්‍ය ආයතන සියල්ල නිහඬව සිටියදී, සමාජ ක්‍රියාකාරී ජාමුනි කමන්ත තුෂාර මහතා විසින් ගොනු කරන ලද SC/FR/344/2024 දරන මූලික අයිතිවාසිකම් පෙත්සම හරහා මෙම යට ගැසූ ගනුදෙනුව යළි කරළියට පැමිණ ඇත.

2026 නොවැම්බර් 12 වන දින පොලිස්පතිවරයා විසින් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට ඉදිරිපත් කර ඇති දිවුරුම් ප්‍රකාශයේ සඳහන් වන්නේ විමර්ශන “තවමත් පවතින” බව පමණි. 2020 වසරෙන් පසු එකදු සාක්ෂියක් හෝ සටහන් කර නොමැති අතර, ජනාධිපති කොමිසම් වාර්තාව ගැන වචනයක් හෝ එහි සඳහන් නොවේ.

එක් පුරවැසියෙකුට පොදු ලේඛන ඔස්සේ සොයාගත හැකි වූ සත්‍යය, සියලු බලතල ඇති රාජ්‍ය යාන්ත්‍රණයට වසර හයක් තිස්සේ නොපෙනුණේ තිරය පිටුපස සිටින බලවතුන්ගේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් බව පැහැදිලිය. නොවැම්බර් 25 වන දින මෙම පෙත්සම විභාගයට ගැනීමට නියමිත අතර, ETI තැන්පත්කරුවන් දහස් ගණනකගේ යුක්තිය මෙන්ම මෙරට මාධ්‍ය ස්වාධීනත්වයේ අනාගතය ද එදින ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවේ තීරණය වනු ඇත.

පිළිතුරු දීමේ අයිතිය (Right of Reply):

මෙම විමර්ශන වාර්තාවේ නම් සඳහන් වන කිසියම් පාර්ශ්වයකට, ආයතනයකට හෝ පුද්ගලයෙකුට මේ සම්බන්ධයෙන් යම් පැහැදිලි කිරීමක්, ප්‍රතිචාරයක් හෝ නිවැරදි කිරීමක් ඉදිරිපත් කිරීමට අවශ්‍ය නම්, මාධ්‍ය ආචාරධර්මවලට අනුකූලව “පිළිතුරු දීමේ අයිතිය” (Right of Reply) යටතේ එම කරුණු මෙම වෙබ් අඩවියෙහි පළ කිරීමට අවස්ථාව ඇති අතර, ඔබගේ නිල පැහැදිලි කිරීම් අපගේ සංස්කාරක මණ්ඩලය වෙත යොමු කළ හැකිය.

Latest Posts

spot_imgspot_img