මැදපෙරදිග කලාපයේ පවතින දැඩි යුදමය නොසන්සුන්තාව හුදු මිසයිල සහ ඩ්‍රෝන ප්‍රහාරවලින් ඔබ්බට ගිය අතිශය විනාශකාරී ‘දෙමුහුන් යුද්ධයක’ (Hybrid Warfare) සීමාවට පැමිණෙමින් තිබේ. මෙතෙක් ලෝකයේ ප්‍රධානතම තෙල් ප්‍රවාහන මර්මස්ථානයක් ලෙස පමණක් සැලකුණු හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය (Strait of Hormuz), ඉදිරි ගැටුමකදී ගෝලීය ඩිජිටල් ජාලය අඩපණ කරන ප්‍රධාන යුද පිටියක් විය හැකි බවට ඉරානයෙන් පෙර නොවූ විරූ අනතුරු ඇඟවීමක් නිකුත් වී ඇත.
ඉරාන ඉස්ලාමීය විප්ලවීය ආරක්ෂක බළකායේ (IRGC) නියෝජිතයකු උපුටා දක්වමින් එරට ‘ෆාර්ස්’ (Fars) පුවත් ඒජන්සිය අනාවරණය කර ඇත්තේ, මෙම සමුද්‍ර සන්ධිය පතුලෙන් දිවෙන ප්‍රධාන සන්නිවේදන කේබල් හතක් ඉලක්ක කර ප්‍රහාර එල්ල කිරීමේ හැකියාව ඉරානය සතුව පවතින බවයි.
හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය: තෙල් නළ පමණක් නොව ඩිජිටල් ලෝකයේ හදවත
ලෝකයේ දෛනික බොරතෙල් සැපයුමෙන් පහෙන් එකක් ගමන් කරන්නේ හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහාය. එහෙත් බොහෝ දෙනා අවධානය යොමු නොකරන සැබෑ කරුණ නම්, පර්සියානු ගල්ෆ් කලාපය ලෝකයේ සෙසු ප්‍රදේශ සමඟ යා කරන ප්‍රධාන මුහුදු පතුලේ දත්ත සම්ප්‍රේෂණ කේබල් (Submarine Communications Cables) පිහිටා ඇත්තේද මෙම මුහුදු තීරයේ වීමයි.
- කලාපීය මෙන්ම ගෝලීය දත්ත හුවමාරුව: ආසියාව, මැදපෙරදිග සහ යුරෝපය යා කරන සන්නිවේදන කේබල් පද්ධතිවල ප්‍රධාන අතු බෙදී යන්නේ මෙම පටු සමුද්‍ර කලාපය ඔස්සේය.
- බැංකු හා වාණිජ පද්ධති: ඩුබායි, කටාර්, කුවේට් වැනි කලාපීය මූල්‍ය කේන්ද්‍රස්ථානවල ක්ෂණික ගනුදෙනු, ගුවන් ගමන් පාලන පද්ධති සහ දෛනික අන්තර්ජාල ගමනාගමනය මෙම යටිතල පහසුකම් මත සෘජුව රඳා පවතී.
ඇයි මේ අනතුරු ඇඟවීම? ඉරානයේ උපායමාර්ගික පෙරළිය
මෙම ප්‍රකාශය සාමාන්‍ය ප්‍රහාරක වාර්තාවක් නොව, උපායමාර්ගික වශයෙන් ඉතා වැදගත් සංඥාවකි:
- අසමමිතික යුද උපක්‍රම (Asymmetric Warfare): සාම්ප්‍රදායික ගුවන් හෝ නාවික බලයෙන් එක්සත් ජනපදයට හෝ එහි සහචරයින්ට සම කළ නොහැකි තත්ත්වයකදී, ලෝක ආර්ථිකයට දැඩිම හානියක් කළ හැකි විකල්ප ඉලක්ක වෙත අවධානය යොමු කිරීම.
- ද්විත්ව අර්බුදයක් නිර්මාණය කිරීම: තෙල් සැපයුම අඩපණ කරමින් ලෝක බලශක්ති අර්බුදයක් මෙන්ම, අන්තර්ජාල ජාල කඩාකප්පල් කරමින් ඩිජිටල් අවුලක් නිර්මාණය කිරීමේ තර්ජනය ඉදිරියට දැමීම.
- පූර්ව අනතුරු ඇඟවීමක්: අනාගත ගැටුමකදී සාම්ප්‍රදායික ඉලක්කවලට අමතරව ‘නව ඉලක්ක’ තෝරාගන්නා බව පැවසීම හරහා බටහිර රටවලට ආර්ථික පීඩනයක් එල්ල කිරීම.
කේබල් කැපී ගියහොත් සිදුවන්නේ කුමක්ද?
මුහුදු පතුලේ කේබල්වලට හානි සිදුවුවහොත් එහි ක්ෂණික බලපෑම මුලින්ම එල්ල වන්නේ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය, සෞදි අරාබිය, කටාර් සහ බහරේන් වැනි ගල්ෆ් කලාපීය රටවලටයි.
- දත්ත ගමනාගමනයේ දැඩි තදබදයක්: කේබල් කිහිපයක් අක්‍රිය වුවහොත්, ඉතිරි කේබල් සහ විකල්ප ගොඩබිම්/චන්ද්‍රිකා මාර්ග වෙත අධික තදබදයක් එක්වීම නිසා සමස්ත කලාපයේම අන්තර්ජාල වේගය සහ සබඳතා බිඳවැටිය හැකිය.
- ගෝලීය මූල්‍ය කම්පනය: ගෝලීය බැංකු ගනුදෙනු ප්‍රමාද වීම, කොටස් වෙළඳපොළවල් ඇනහිටීම සහ සැපයුම් ජාල අඩපණ වීම හරහා සාමාන්‍ය ජනජීවිතයට පවා එහි බලපෑම පැමිණීමට වැඩි කාලයක් ගත නොවේ.
- අලුත්වැඩියාවේ අපහසුව: යුදමය වාතාවරණයක් පවතින මුහුදු කලාපයකට කේබල් අලුත්වැඩියා කරන විශේෂ නෞකා (Cable Repair Ships) ඇතුළු කිරීම අතිශය අවදානම් සහගත බැවින්, මෙවැනි බිඳවැටීමක් යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට සති හෝ මාස ගණනක් ගතවිය හැකිය.
හෙට දවසේ අවදානම
ඉරානය මෙතෙක් මෙම කේබල්වලට හානි සිදුකර නොමැති වුවද, යුද ගැටුමකදී මෙවැනි විවේචනාත්මක යටිතල පහසුකම් (Critical Infrastructure) ප්‍රහාරක ඉලක්කයක් ලෙස නම් කිරීමම ජාත්‍යන්තර ආරක්ෂක විශේෂඥයින්ගේ දැඩි අවධානයට ලක්ව තිබේ. හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය අනාගතයේදී රුධිරයෙන් පමණක් නොව, ගෝලීය දත්ත ගලායාම ඇණහිටුවන ඩිජිටල් අඳුරකින්ද වටලෑමේ අවදානමක් මේ වන විට මතුව ඇත.