රටේ ආර්ථිකය අගාධයට වැටී, සාමාන්‍ය වැටුප් ලබන ගුරුවරයාගේ, ඉංජිනේරුවාගේ හෝ ලිපිකරුවාගේ සොච්චම් පඩියෙන් පවා උපයන විට ගෙවීමේ (APIT) බද්ද ශතයටම කපාගන්නා රටක, වේදිකාවේ මයික්‍රෆෝනය අතැතිව කෝටි ප්‍රකෝටි ගණනින් මුදල් මවන ප්‍රභූ පැලැන්තියට නීතිය ක්‍රියාත්මක වන්නේ කෙසේද?
දශක දෙකකට වැඩි කාලයක් මෙරට සංගීත කර්මාන්තයේ ඉහළින්ම වැජඹුණු භාතිය ජයකොඩි සහ සන්තුෂ් වීරමන් හට එරෙහිව අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශන කොමිෂන් සභාව (CIABOC) වෙත ඉදිරිපත් වූ පැමිණිල්ල හුදෙක් එක් තනි සිදුවීමක් නොවේ. එය මෙරට නීතිය, ආදායම් බදු දෙපාර්තමේන්තුව සහ ජනප්‍රිය සංස්කෘතියේ රැකවරණය ලබන ප්‍රභූ පැලැන්තිය දෙසට එල්ල වූ ප්‍රබල අතුල්පහරකි.
ප්‍රසංගයකට ලක්ෂ දහයක් සහ බෑග් පුරවා ගන්නා ‘Cash’: බදු දැලට නොපෙනෙන කළු සල්ලි
අල්ලස් කොමිසමට ඉදිරිපත් වූ පැමිණිල්ලෙන් එළිදරව් කෙරෙන මූලික කරුණක් වන්නේ එක් ප්‍රසංගයකින් රුපියල් මිලියනය ඉක්මවූ අතිවිශාල ගාස්තු අය කිරීම සහ ඉන් සැලකිය යුතු පංගුවක් බැංකු පද්ධතියෙන් මුළුමනින්ම පරිබාහිරව ‘මුදල් නෝට්ටු’ (Hard Cash) ලෙස අතින් අත ලබාගැනීමයි.
ඩිජිටල් පියවීම් සහ බැංකු ලේඛන හරහා සිදුවන ගනුදෙනු ලෙහෙසියෙන්ම දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුවේ ඇසට හසුවන පසුබිමක, මෙම ‘Cash Economy’ උපක්‍රමය කා වෙනුවෙන් ක්‍රියාත්මක වන්නේද?
- ප්‍රසංග සංවිධායකයන්ගෙන් මුදල් නෝට්ටු වශයෙන් බෑග්වල පුරවා ගන්නා මෙවැනි දැවැන්ත ආදායම්වලින් නිසි පරිදි දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුවට ප්‍රකාශ වන්නේ කීයෙන් කීයද?
- තමන් උපයන මුදල බැංකු හරහා වාර්තා නොකර, මුදල් නෝට්ටු පිටුපස සැඟවීම බදු පැහැර හැරීමක් (Tax Evasion) නොවේද?
සාමාන්‍ය වෙළෙන්දෙකුගේ ආදායම පවා වැට් (VAT) හෝ ආදායම් බදු දැලට කොටු කරගන්නා බලධාරීන්, ප්‍රසංග වේදිකාවේ මිලියන ගණනින් කැරකෙන මෙම කළු ආර්ථිකය ඉදිරියේ මෙතෙක් කල් ඇස් කන් පියාගෙන සිටියේ කාගේ වුවමනාවටද යන්න ප්‍රශ්න කළ යුතුය.
වැරැස් ගඟෙන් ගත් ලක්ෂ 276 සහ සංගීතයෙන් එහා ගිය ව්‍යාපාරික ජාලය
භාතිය සහ සන්තුෂ් යනු තවදුරටත් හුදු ගායකයන් දෙදෙනෙකු පමණක් නොවේ. ඔවුන් ඉවෙන්ට් මැනේජ්මන්ට්, වෙළඳ සන්නාම තානාපති ගිවිසුම්, ප්‍රචාරණ ආයතන සහ විවිධ ආයෝජන පවත්වාගෙන යන දැවැන්ත ව්‍යාපාරිකයන්ය.
මෙහිදී නැවත කරළියට එන්නේ ඔවුන්ගේ Showtown Entertainment සමාගම හරහා බෙල්ලන්විල–වැරැස් ගඟ ඇවිදින මංතීරුව විවෘත කිරීම වෙනුවෙන් ශ්‍රී ලංකා ඉඩම් සංවර්ධනය කිරීමේ සංස්ථාවෙන් ලබාගත් රුපියල් මිලියන 27.6 ක (ලක්ෂ 276ක) දැවැන්ත මුදලයි.
එම මුදල පෞද්ගලික ගාස්තුවක් නොවන බවත්, වේදිකා ඉදිකිරීම්, ශබ්ද-ආලෝක සහ අනුකොන්ත්‍රාත්කරුවන්ගේ වියදම් බවත් ඔවුන් මීට පෙර පැවසුවද, මෙහිදී මතු වන බරපතළ ප්‍රශ්න මඟහැරිය නොහැක:
- මෙම මුදල් ගෙවීම් සිදුවූයේ නිසි විනිවිදභාවයකින් යුතු රාජ්‍ය ප්‍රසම්පාදන (Procurement) ක්‍රියාවලියක් හරහාද?
- සමාගම් වියදම් (Company Expenses) ලෙස පෙන්වමින් විශාල ආදායම් කොටසක් බදු දැලෙන් නිදහස් කරගැනීමේ උපායමාර්ග මෙවැනි ව්‍යාපාරික මෙහෙයුම් තුළ ක්‍රියාත්මක වූයේද?
ජනප්‍රියත්වය නීතියෙන් බේරෙන පලිහක් නොවිය යුතුය
සාමාන්‍ය ජනතාවට බදු රෙගුලාසි අකුරටම ක්‍රියාත්මක කරන රජයක් හමුවේ, කිසිදු කලාකරුවෙකුට, ජනප්‍රිය තරුවකට හෝ දේශපාලන හිතවතෙකුට විශේෂ මුක්තියක් හිමිවිය නොහැක. රසික ආකර්ෂණය හෝ වෙළඳ සන්නාම දිලිසුම පිටුපස සඟවාගෙන රාජ්‍ය ආදායම කොල්ලකෑමට හෝ පැහැර හැරීමට කිසිවෙකුට ඉඩ තැබිය යුතු නැත.
අල්ලස් කොමිසම හෝ ආදායම් බදු දෙපාර්තමේන්තුව හමුවේ ඇත්තේ සරල ප්‍රශ්න කිහිපයකි:
- පසුගිය වසර ගණනාව තුළ උපයන ලද සමස්ත ආදායම කොපමණද?
- එම මුදල් ලබාගත්තේ කුමන සමාගම් හරහා සහ කුමන මාධ්‍යවලින්ද (Cash / Bank)?
- දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුවට නිල වශයෙන් වාර්තා කර ගෙවා ඇති සත්‍ය බදු ප්‍රමාණය කොපමණද?
වේදිකාව මත දීප්තිමත් ලයිට් එළියේ නටන තරු වල සැබෑ වගවීම මනිනු ලබන්නේ ඔවුන්ගේ ගීතවලින් නොව, ඔවුන් රටට ගෙවන සාධාරණ බදු මුදලිනි. විනෝදාස්වාද ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රභූන් අරභයා පවතින නීතියේ නිහඬතාව බිඳ දැමිය යුතු හෝරාව එළඹ තිබේ.