‘ආයතනික ඉල්ලීම’ පිටුපස සැඟවුණු ප්‍රමාදයේ උගුල: මැඩ්‍රාස් සමාගමට යළි පාර කැපෙන හැටි!

Jayani Premathilaka | විශේෂ ලිපියකි

සුරාබදු දෙපාර්තමේන්තුවේ මත්පැන් බෝතල් සඳහා වන ආරක්ෂිත ස්ටිකර් සහ ඩිජිටල් සලකුණු පද්ධති (SFSFMS) සැපයීමේ ජාත්‍යන්තර ටෙන්ඩරය පසුගිය අගෝස්තු 31 වනදායින් අවසන් වීමට නියමිතව තිබුණි. එහෙත්, අවසන් මොහොතේ ලංසු භාරගැනීමේ දිනය සැප්තැම්බර් 22 දක්වා තවත් දින 22කින් දීර්ඝ කිරීමට බලධාරීන් පියවර ගෙන තිබේ.

මේ පිළිබඳව කළ විමසීමකදී සුරාබදු කොමසාරිස් එම්. බී. එන්. ඒ. ප්‍රේමරත්න සඳහන් කළේ, ප්‍රසම්පාදන කමිටුවට “ආයතනයක්” විසින් කළ ඉල්ලීමකට අනුව මෙම කල්දැමීම සිදු කළ බවයි. වත්මන් ස්ටිකර් සැපයුම්කරු වන ඉන්දියාවේ මැඩ්‍රාස් සිකියුරිටි ප්‍රින්ටර්ස් (MSP) සමාගමේ කොන්ත්‍රාත්තුව 2027 ජනවාරි 02 වනදායින් අවසන් වීමට නියමිත පසුබිමක, මෙම දින දීර්ඝ කිරීම හුදෙක් සරල පරිපාලනමය තීරණයක්ද, නැතහොත් චෝදනා එල්ල වී ඇති වත්මන් සැපයුම්කරුටම කොන්ත්‍රාත්තුව යළි ලබාදීමේ රහසිගත උපායමාර්ගයක්ද යන්න බරපතළ සැකයකි.

කල් මැරීමේ උගුල ක්‍රියාත්මක වන හැටි

• අදෘශ්‍යමාන බලපෑම: රජයේ ප්‍රසම්පාදන මාර්ගෝපදේශ අනුව ටෙන්ඩර් දිනයක් දීර්ඝ කළ හැක්කේ තාක්ෂණික වෙනස්කම් හෝ තරඟකාරීත්වය වැඩි කිරීම වැනි සුවිශේෂී හේතු මත පමණි. එසේ නම් ප්‍රසම්පාදන කමිටුවට බලපෑම් කළ ඒ අදෘශ්‍යමාන ආයතනය කුමක්දැයි බලධාරීන් වහා හෙළි කළ යුතුව ඇත.

• ව්‍යාජ ස්ටිකර් ජාවාරම: පසුගියදා මාලඹේ රහසිගත ස්කාගාරයකින් අත්අඩංගුවට ගත් ව්‍යාජ මත්පැන් බෝතල් 18,000 හි තිබූ ස්ටිකර් ඉන්දියාවෙන් ගෙන්වා ඇති බවත්, ඒවා සුරාබදු යන්ත්‍රවලට පවා හඳුනාගත නොහැකි මට්ටමේ සූක්ෂම ඒවා බවත් අනාවරණය විය. මෙහි පිටුපස ප්‍රබල හිටපු අමාත්‍යවරයෙකුගේ සහ සුරාබදු නිලධාරීන්ගේ සම්බන්ධයක් ඇති බවට තොරතුරු හෙළි වී තිබේ.

• පාර්ලිමේන්තු නියෝග හංඟලා: මෙම තත්ත්වය මත වත්මන් ගිවිසුම වහාම අවලංගු කරන ලෙස COPA සහ ක්‍රම සහ විධි පිළිබඳ කාරක සභා නිර්දේශ කළද, දැවැන්ත වන්දි ගෙවීමට සිදුවීමේ අවදානම පෙන්වා දෙමින් මුදල් අමාත්‍යාංශය තීරණය කළේ 2027 ජනවාරි දක්වා වත්මන් සමාගම සමඟම කටයුතු කිරීමටය.

• දින 22 පිටුපස ඇති සැබෑ අර්බුදය: ටෙන්ඩරය වැසීමෙන් පසු තාක්ෂණික/මූල්‍ය ඇගයීම් සහ අභියාචනා සඳහා මාස ගණනක් ගත වේ. තවද, දැනට නිෂ්පාදනාගාරවල ඇති යන්ත්‍ර වත්මන් සමාගමට අයත් බැවින්, නව සමාගමකට යන්ත්‍ර සවි කර පද්ධති යාවත්කාලීන කිරීමට අවම වශයෙන් මාස 3ත් 6ත් අතර සංක්‍රාන්ති කාලයක් අවශ්‍ය වේ.

ඉදිරියේදී සිදුවීමට නියමිත දේ

දින 22ක ප්‍රමාදය හේතුවෙන් 2027 ජනවාරි 02 වනදා වන විට නව ටෙන්ඩර්කරුවෙකු හරහා ස්ටිකර් මුද්‍රණය ආරම්භ කිරීම මුළුමනින්ම අසාර්ථක වීමේ ඉහළ සම්භාවිතාවක් ඇත. නියමිත දිනට නව සැපයුම්කරුවෙකු ස්ථාපිත කර ගැනීමට නොහැකි වුවහොත්, බදු ආදායම් කඩා වැටීමේ අවදානම පෙන්වා දෙමින් වෙනත් විකල්පයක් නොමැති බව පවසමින් වත්මන් සැපයුම්කරුටම තවත් වසරක් සඳහා ගිවිසුම දීර්ඝ කර දීමට නීත්‍යානුකූලවම සිදු වනු ඇත.

අගෝස්තු 31න් අවසන් වීමට තිබූ ටෙන්ඩරය කල් දැමීම යනු හුදෙක් ආයතනික ඉල්ලීමක් මත සිදුවූවක් නොව, කාලය මරමින් වත්මන් හිමිකරුටම යළි කොන්ත්‍රාත්තුව අතට දීමට සකස් කළ පරිපාලනමය උගුලකි. රාජ්‍ය බදු ආදායම සුරක්ෂිත කිරීමේ මුවාවෙන් ක්‍රියාත්මක වන මෙම ප්‍රසම්පාදන විකෘතිය පිළිබඳව වහාම විනිවිදභාවයකින් යුත් පරීක්ෂණයක් පැවැත්විය යුතුය.