රාජතාන්ත්රික රේඩාර් – #Episode 02
ප්රංශ සංචාරය අන්තිම මොහොතේ නතර කරලා කොළඹ නතර වෙන්න රටේ ලොකු මහත්තයා ගත්තු තීරණය පිටිපස්සේ තිබුණේ සරල දේශපාලන හේතුවක් විතරක් නෙවෙයි. එක පැත්තකින් ගෙදර ඇතුළේ ප්රශ්න පත්තු වෙද්දී, අනික් පැත්තෙන් විදේශ ප්රතිපත්තිය සහ ජාත්යන්තර සබඳතා පැත්තෙනුත් ලංකාවට තදින්ම රිදෙන්න පටන් අරන්.
දේශපාලන පිටියේ ඇතුළු පැත්තෙන් අපේ රේඩාර් එකට අහුවුණු, සාමාන්ය ජනතාව වන අපේ එදිනෙදා ජීවිතයට කෙළින්ම බලපාන මේ සතියේ උණුසුම් තොරතුරු ටික දීර්ඝව හා සරලවම මෙන්න:
1. චීන සම්බන්ධතා ඇඹුල් වීම සහ ඉන්දියාවේ තරුණ නැගිටීමේ බලපෑම
- රේඩාර් පණිවිඩය: ශ්රී ලංකාව කියන්නේ හැමදාම ඉන්දියාවයි චීනයයි කියන ලෝක බලවතුන් දෙන්නා මැද “සමබර රාජතාන්ත්රික ක්රීඩාවක” යෙදුණු රටක්. හැබැයි මෑතකදී ආණ්ඩුව ගත්තු සමහර තීරණ හින්දා චීනය අපේ රට එක්ක යම් තරමක නොසතුටකින් ඉන්න බව රාජතාන්ත්රික ආරංචි මාර්ග කියනවා.
- චීනය තරහා වුණොත් මොකද වෙන්නේ? චීනය කියන්නේ ලංකාවේ විශාලතම ණය හිමියෙක් වගේම ප්රධානම ආයෝජකයෙක්. චීනය එක්ක තියෙන සම්බන්ධය අවුල් වුණොත්, දැනට කෙරෙමින් පවතින ණය ප්රතිසංස්කරණ සාකච්ඡා ප්රමාද වෙන්න පුළුවන්. ඒ වගේම අපේ රටට එන්න තියෙන ලොකු ලොකු සංවර්ධන ව්යාපෘති සහ ආධාර නතර වීමේ ලොකු අවදානමක් තියෙනවා.
- ඉන්දියාවේ තරුණ නැගිටීම සහ අපිට වෙන බලපෑම: අනික් පැත්තෙන් අපේ ළඟම අසල්වැසියා වෙන ඉන්දියාවේ අලුතින් මතුවෙන තරුණ අරගල සහ දේශපාලන නොසන්සුන්තාවයන් හින්දා සමස්ත දකුණු ආසියානු කලාපයේම ආරක්ෂාව සහ ස්ථාවරත්වය වෙනස් වෙමින් පවතිනවා. ඉන්දියාවේ වෙන ඕනෑම දේශපාලන හෝ සමාජීය වෙනසක් අපේ රටේ වෙළඳාමට, සාගර ආරක්ෂාවට සහ ආර්ථිකයට කෙළින්ම බලපානවා. ඉතින් චීනයත් එක්ක තියෙන රාජතාන්ත්රික පළුදු හදාගන්න ගමන්, ඉන්දියාවේ වෙනස්වන තත්වය හමුවේ තමන්ගේ විදේශ ප්රතිපත්තිය බැලන්ස් කරගැනීම රටේ ලොකු මහත්තයාට ලෙහෙසි පහසු අභියෝගයක් නෙවෙයි.
2. තාමත් අඩපණව පවතින IMF කොන්දේසි
ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල (IMF) එකෙන් ලංකාවට ණය දෙන්නේ නිකන් නෙවෙයි කියලා අපි හැමෝම දන්නවා. ඒ අය “මේ ප්රතිසංස්කරණ ටික ඉක්මනට කරන්න” කියලා කොන්දේසි ලැයිස්තුවක් දීලයි තියෙන්නේ.
- ආණ්ඩුව මුහුණ දීලා තියෙන අර්බුදය: IMF එක ඉල්ලන සමහර කොන්දේසි—උදාහරණයකට බදු පද්ධතිය තවත් දැඩි කිරීම, පාඩු ලබන රාජ්ය ආයතන විකිණීම හෝ ප්රතිසංස්කරණය කිරීම සහ රාජ්ය වියදම් කපා හැරීම—කරන්න ගියාම රට ඇතුළේ ජනතාවගෙන් සහ වෘත්තීය සමිතිවලින් ලොකු විරෝධයක් එනවා.
- නොකර හිටියොත් වෙන දේ: ජනප්රිය වෙන්න හිතාගෙන මේ කොන්දේසි නොකර පැත්තකට දැම්මොත් IMF එකෙන් ඊළඟට ලැබෙන්න තියෙන ණය වාරිකය නතර වෙනවා. IMF එක නතර වුණොත් ලෝකයේ අනික් කිසිම රටක් හෝ බැංකුවක් ලංකාවට ඩොලර් ණයක් දෙන්නේ නැහැ. අන්න ඒ හින්දා ආණ්ඩුව ඉන්නේ “ගිලින්නත් බැහැ, වමාරන්නත් බැහැ” වගේ ලොකු සිරවීමක.
3. විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම යෑම සහ ජාත්යන්තරයෙන් එන තර්ජනය
අධිකරණ ක්ෂේත්රයේ ප්රබලයින්ගේ, ජ්යෙෂ්ඨ නීතිඥයින්ගේ සහ ජාත්යන්තර සංවිධානවල ලොකු විරෝධයක් තියෙද්දිත්, විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම යන වයස වැඩි කරන්න ආණ්ඩුව පනතක් ගේන්න හදිසි උත්සාහයක යෙදෙනවා.
- මේකට මෙච්චර විරෝධයක් ඇයි? ජාත්යන්තර ප්රජාව සහ දේශීය නීති ක්ෂේත්රයේ අය චෝදනා කරන්නේ ආණ්ඩුව තමන්ට හිතවත් විනිසුරුවරුන් තවදුරටත් තනතුරුවල තබාගැනීමට හෝ අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වයට ඇඟිලි ගැසීමට මේ හරහා උත්සාහ කරන බවයි.
- රටට වෙන හානිය: ලංකාවට යුරෝපා සංගමයෙන් ලැබෙන GSP+ වැනි බදු සහන සහ විදේශ ආධාර ලැබෙන්නේ අපේ රටේ “නීතියේ ආධිපත්යය” සහ අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය සුරැකෙනවා නම් විතරයි. අධිකරණයට දේශපාලන බලපෑම් වෙනවා කියලා ජාත්යන්තරයට තේරුණොත්, අපිට ලැබෙන්න තියෙන බදු සහන අහිමි වී ආර්ථිකය තවත් අමාරුවේ වැටෙනවා.
4. මීගමුව හිරගෙදර ලේ වැගිරීම සහ ඇමතිවරයාව ආරක්ෂා කිරීම
මීගමුව බන්ධනාගාරයේ සිදුවුණු දරුණු ප්රචණ්ඩ ක්රියා සහ ලේ වැගිරීම් හින්දා රටේම අවධානය ඒ දෙසට යොමු වුණා. සිද්ධියෙන් පස්සේ අදාළ අධිකරණ හා බන්ධනාගාර කටයුතු භාර ඇමතිවරයා “මම මේ සිද්ධියේ වගකීම භාරගන්නවා” කියලා ප්රකාශ කළා.
- ප්රජාතන්ත්රවාදී සිරිත: ලෝකයේ ඕනෑම දියුණු ප්රජාතන්ත්රවාදී රටක, මෙවැනි දරුණු බිඳවැටීමකදී අදාළ ඇමතිවරයා වගකීම භාරගෙන ඉල්ලා අස්වීම සාමාන්ය සිරිතයි.
- ආණ්ඩුව කරපු දේ: හැබැයි මෙතැනදී වුණේ ඇමතිවරයා වගකීම පිළිගත්තට පස්සෙත්, ආණ්ඩුවේ පාර්ලිමේන්තු බහුතරය පාවිච්චි කරලා ඇමතිවරයාව ආරක්ෂා කරගන්න කටයුතු කිරීමයි.
- බලපෑම: මෙලෙස කටයුතු කිරීම ප්රජාතන්ත්රවාදී ගුණධර්මවලට පහරක් වගේම, ජාත්යන්තර මානව හිමිකම් සංවිධාන හමුවේ ලංකා ආණ්ඩුව තවත් අමාරුවේ වැටෙන්න හේතුවක් වුණා. “වැරද්ද පිළිගත්තට පස්සෙත් ඇයි ආණ්ඩුව එයාව ආරක්ෂා කරන්නේ?” කියන ප්රශ්නය ජාත්යන්තරය හමුවේ මතුවෙනවා.
5. ඉරාන – අමෙරිකා යුද්ධයෙන් ලංකාවට එන ‘අයියෝ’ පාර
“පිටරටවල් දෙකක් ගහගත්තාම අපිට මොකද?” කියලා කෙනෙකුට හිතෙන්න පුළුවන්. හැබැයි මැදපෙරදිග ඉරානය සහ අමෙරිකාව අතර ඇවිලෙන යුද ගිනිදැල් හින්දා ලංකාවේ අපේ කුස්සියටම ඒකේ රිප්ලයි එක එනවා.
- තෙල් මිල සහ බඩු මිල: මැදපෙරදිග අර්බුදය හින්දා ලෝක වෙළඳපොළේ තෙල් මිල අහස උසට යන්න පුළුවන්. තෙල් මිල වැඩි වුණොත් ලංකාවේ ප්රවාහන ගාස්තු, විදුලි බිල සහ එදිනෙදා බඩු භාණ්ඩවල මිල ගණන් ආයෙත් සැරටම වැඩි වෙනවා.
- විදේශ ශ්රමිකයන් සහ ඩොලර් ආදායම: මැදපෙරදිග රටවල ලක්ෂ ගණනක් ලාංකිකයන් රැකියාවල නිරත වෙනවා. යුද්ධය හින්දා ඔවුන්ගේ රක්ෂාවලට සහ ජීවිතවලට තර්ජනයක් ආවොත්, ඔවුන් රටට එවන විදේශ විනිමය (ඩොලර්) ප්රමාණය එකපාරටම අඩු වෙනවා. ඒකෙන් අපේ රටේ ඩොලර් සංචිතයට වෙන හානිය අතිවිශාලයි.
අපේ Take එක:
ප්රංශ ගමන නතර කළාට රටේ ලොකු මහත්තයාගේ ප්රශ්න එකක්වත් නතර වෙන්නේ නැහැ කියන්නේ මෙන්න මේ නිසයි.
ඇතුළෙන් මීගමුව හිරගෙදර කේස් එකයි අධිකරණ අර්බුදයයි, පිටින් IMF කොන්දේසියි, චීන නොසතුටයි, මැදපෙරදිග යුද්ධෙයි එකතු වුණාම රටේ ලොකු මහත්තයාටයි එයාගේ ටීම් එකටයි නිදහසේ හුස්ම ගන්නවත් වෙලාවක් නැති වෙන එක අහන්නත් දෙයක්ද?
ඉදිරි සතියේදී මේ රාජතාන්ත්රික ගේම් එක කොයි අතට කැරකෙයිද කියලා බලන්න රාජතාන්ත්රික රේඩාර් එකෙන් අපි ඇස් ඇරගෙන බලන් ඉමු!
(ලබන සතියේ තවත් උණුසුම් අභ්යන්තර කතාවකින් හමුවෙමු – HariDeshayaLk)