මීගමුව බන්ධනාගාරය තුළ මෑතකදී හටගත් ප්රචණ්ඩකාරී වාතාවරණය සහ ඉන් අනතුරුව මෙරට තවත් බන්ධනාගාර කිහිපයකින් වාර්තා වූ අර්බුදකාරී සිදුවීම් සම්බන්ධයෙන් ශ්රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාව (HRCSL) සිය දැඩි අවධානය යොමු කර තිබේ. මේ වන විට කොමිසම මගින් ආරම්භ කර ඇති විශේෂ විමර්ශන සඳහා පූර්ණ සහයෝගය ලබා දෙන ලෙසත්, රැඳවියන්ගේ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීමට කඩිනම් පියවර ගන්නා ලෙසත් දන්වමින් කොමිසම විසින් බන්ධනාගාර කොමසාරිස් ජනරාල්වරයා වෙත විශේෂ නියෝග මාලාවක් නිකුත් කර ඇත.
වධහිංසා පැමිණවීම් සහ වැලිකඩ රැඳවියෙකුගේ සැකකටයුතු මරණය
මානව හිමිකම් කොමිසම පෙන්වා දෙන්නේ මීගමුව බන්ධනාගාරයේ සිට වෙනත් බන්ධනාගාර කිහිපයක් වෙත මාරු කර යවන ලද රැඳවියන් පිරිසක් දරුණු ලෙස වධහිංසාවලට සහ විවිධ අමානුෂික සැලකිලිවලට ලක්ව ඇති බවට බරපතල චෝදනා එල්ල වී ඇති බවයි. මෙම තත්ත්වය පිළිබඳව කොමිසම සිය බලවත් කනස්සල්ල පළ කර සිටී.
එපමණක් නොව, වැලිකඩ බන්ධනාගාර නිලධාරීන්ගේ භාරයේ පසුවූ රැඳවියෙකු මියයාමේ සිදුවීම ද මේ වන විට දැඩි කතාබහට ලක්ව ඇති අතර, ඒ පිළිබඳව ද ස්වාධීන පරීක්ෂණයක් ඇරඹීමට කොමිසම පියවර ගෙන ඇත.
මානව හිමිකම් නිලධාරීන්ට වැලිකඩ බන්ධනාගාරයට ඇතුළුවීම තහනම් කළේ ඇයි?
මෙම සිදුවීම් මාලාවේ වඩාත්ම ආන්දෝලනාත්මක සිදුවීම වාර්තා වන්නේ 2026 ජූලි 7 වන දින රාත්රියේය. එහිදී බන්ධනාගාර තුළ පවතින තත්ත්වය නිරීක්ෂණය කිරීම සඳහා වැලිකඩ බන්ධනාගාරය වෙත ගිය ශ්රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිසමේ ‘කඩිනම් ප්රතිචාර ඒකකයට’ (Rapid Response Unit) එහි ඇතුළු වීමට බන්ධනාගාර බලධාරීන් ඉඩ ලබා දී නොමැත. රාජ්ය ආයතනයක් විසින් ව්යවස්ථාපිත ආයතනයක රාජකාරියට මෙලෙස බාධා කිරීම සම්බන්ධයෙන් කොමිසම බන්ධනාගාර දෙපාර්තමේන්තුව වෙත සිය දැඩි අප්රසාදය පළ කර තිබේ.
1996 අංක 21 පනතේ බලතල සිහිපත් කරමින් දුන් දැඩි උපදෙස්
1996 අංක 21 දරන ශ්රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභා පනත යටතේ තමන්ට පැවරී ඇති ව්යවස්ථාපිත බලතල නැවත වරක් තහවුරු කරමින්, HRCSL විසින් බන්ධනාගාර කොමසාරිස් ජනරාල්වරයා වෙත පහත සඳහන් උපදෙස් සහ නියෝග වහාම ක්රියාත්මක කරන ලෙස දැනුම් දී ඇත:
- අසීමිත ප්රවේශය සහතික කිරීම: මානව හිමිකම් කොමිසමේ නිලධාරීන්ට දිවයිනේ ඕනෑම බන්ධනාගාර පරිශ්රයකට ඇතුළු වීමට සහ නිරීක්ෂණය කිරීමට පවතින නීත්යානුකූල අයිතියට කිසිදු බාධාවක් නොකර, අසීමිත ප්රවේශය වහාම තහවුරු කළ යුතුය.
- රැඳවියන් පළිගැනීම්වලින් ආරක්ෂා කිරීම: සිදුවීම් පිළිබඳව තොරතුරු හෝ සාක්ෂි ලබා දෙන රැඳවියන්, බන්ධනාගාර නිලධාරීන්ගේ පශ්චාත් පළිගැනීම් හෝ හිරිහැර කිරීම්වලට ලක්වීම වැළැක්වීම සඳහා පූර්ණ ආරක්ෂාව සැපයිය යුතුය.
- සාක්ෂි ආරක්ෂා කිරීම: මීගමුව සහ වැලිකඩ බන්ධනාගාර සිදුවීම්වලට අදාළ (CCTV දර්ශන, ලේඛන ඇතුළු) සියලුම තීරණාත්මක සාක්ෂි විනාශ වීමට නොදී සුරක්ෂිතව තබා ගත යුතුය.
- අපක්ෂපාතී පරීක්ෂණ: එල්ල වී ඇති චෝදනා සහ වධහිංසා පැමිණවීම් සම්බන්ධයෙන් බන්ධනාගාර දෙපාර්තමේන්තුව මගින් ද කඩිනම් සහ අපක්ෂපාතී අභ්යන්තර පරීක්ෂණ පැවැත්විය යුතුය.
- කොමිසමට පූර්ණ සහයෝගය: මානව හිමිකම් කොමිසම මගින් සිදු කරනු ලබන ස්වාධීන විමර්ශන කටයුතු සඳහා අවශ්ය සියලුම තොරතුරු සහ සහයෝගය බන්ධනාගාර බලධාරීන් විසින් ප්රලෝභනයකින් තොරව ලබා දිය යුතුය.
මෙම නියෝගයන් මඟින් මෙරට බන්ධනාගාර පද්ධතිය තුළ රැඳවියන්ගේ මානව හිමිකම් සුරක්ෂිත කිරීම සහ බන්ධනාගාර පරිපාලනයේ විනිවිදභාවය රැකගැනීම අනිවාර්ය කර ඇති බව මානව හිමිකම් කොමිසම වැඩිදුරටත් අවධාරණය කරයි.
HariDeshayaLk විශේෂ ගවේෂණාත්මක පුවත් අංශය