පොලිස් නිලධාරීන්ගේ භාවිතය සඳහා ශරීර ආරක්ෂිත කැමරා (Body-worn Cameras) 500ක් මිලදී ගැනීමට අදාළ ප්රසම්පාදන ක්රියාවලිය දැඩි අක්රමිකතා, තාක්ෂණික අවුල් සහ ළබැඳියාවන් අතර ගැටුම් (Conflict of Interest) පිළිබඳ සැකසහිත තත්ත්වයකට පත්ව ඇතැයි ජන අරගල ව්යාපාරය චෝදනා කරයි.
සැප්තැම්බර් 27 වනදා නුගේගොඩදී පැවති මාධ්ය හමුවක් අමතමින් එම ව්යාපාරයේ වසන්ත මුදලිගේ මතුකළ කරුණු අනුව, මෙම ටෙන්ඩර් ක්රියාවලිය වටා ගොඩනැගී ඇති ප්රධාන ගැටලු කිහිපයක් මෙසේය:
- ChatGPT මඟින් සැකසූ TOR ලේඛනයක්?
රාජ්ය ආරක්ෂක හා නීතිය ක්රියාත්මක කිරීමේ අංශයකට අත්යවශ්ය තාක්ෂණික මෙවලම් මිලදී ගැනීමේදී සකස් කෙරෙන කොන්දේසි පත්රිකාව (Terms of Reference – TOR) අතිශය නොසැලකිලිමත් ලෙස නිර්මාණය කර ඇති බවට චෝදනා එල්ල වේ.
- ජාත්යන්තර ප්රමිතීන් හෝ ශ්රී ලංකා පොලීසියේ ක්ෂේත්ර අවශ්යතා ගැඹුරින් අධ්යයනය නොකර, කෘත්රිම බුද්ධි (ChatGPT) මෘදුකාංගයක් හරහා කිසිදු සංස්කරණයකින් හෝ පරීක්ෂාවකින් තොරව මෙම ලේඛනය පිටපත් කර ඇති බව පෙනෙන්නට තිබේ.
- AI මෘදුකාංග මඟින් ජනනය වන සලකුණු සහ ඉරි පවා ඉවත් නොකර රාජ්ය ලේඛනයක් ලෙස ප්රකාශයට පත්කිරීම රාජ්ය ප්රසම්පාදන ක්රියාවලියේ වගකීම් විරහිතභාවය පෙන්නුම් කරන්නකි.
- කෝටි 5 සිට 36 දක්වා ලංසු පරතරය: තාක්ෂණික අපැහැදිලි බවේ සාක්ෂියක්
මෙම ටෙන්ඩරය සඳහා ඉදිරිපත්ව ඇති මිල ගණන් අතර පරතරය රුපියල් කෝටි 5 සිට රුපියල් කෝටි 36 දක්වා හත් ගුණයකින් (7x) විහිදී යාම බරපතළ තාක්ෂණික ගැටලුවකි.
- සාමාන්ය ප්රසම්පාදන ක්රියාවලියකදී මෙවැනි අසාමාන්ය පරතරයක් නිර්මාණය වන්නේ අදාළ තාක්ෂණික පිරිවිතර (Technical Specifications) නිශ්චිතව දක්වා නොමැති විටය.
- එකම රාජ්ය ආයතනයක් යටතේ පවතින ශ්රී ලංකා ටෙලිකොම් ආයතනය රුපියල් කෝටි 17ක ලංසුවක් ඉදිරිපත් කරද්දී, එහි අනුබද්ධිත මොබිටෙල් සමාගම රුපියල් කෝටි 6ක ලංසුවක් ඉදිරිපත් කිරීමෙන්ම ටෙන්ඩර් පිරිවිතරයන්හි පවතින අපැහැදිලි බව තහවුරු වන බව පෙන්වා දෙනු ලැබේ.
- ‘නියමු ව්යාපෘතියක’ මුවාවෙන් සිදුවන උපායශීලී සැලසුමක්ද?
පොලිස් දෙපාර්තමේන්තුවේ සමස්ත ක්ෂේත්ර අවශ්යතාව සමඟ සැසඳීමේදී කැමරා 500ක් යනු ඉතා සුළු ප්රමාණයකි.
- මුලින් අඩු මිලක් යටතේ කුඩා තොගයක ටෙන්ඩරය තමන්ට හිතවත් සමාගමකට ලබාදී, පසුව දිගුකාලීන සැපයුම් සහ නඩත්තු කොන්ත්රාත්තු ඉහළ මිල ගණන් යටතේ එම සමාගමටම පවරා ගැනීමේ උපක්රමික උත්සාහයක් (“Camel’s nose in the tent”) මෙහි ක්රියාත්මක වන්නේද යන ප්රශ්නය මතු වේ.
- එමෙන්ම, පොලිස් ස්ථාන තුළ සිදුවන පහරදීම් සහ වධහිංසා වැළැක්වීමට පොලිස් ස්ථාන අභ්යන්තර CCTV පද්ධති සවි නොකර ක්ෂේත්ර නිලධාරීන්ට පමණක් කැමරා ලබාදීමෙන් ජනතා ආරක්ෂාව සම්පූර්ණයෙන් තහවුරු නොවන බවද මෙහිදී අවධාරණය කෙරිණි.
- ඩිජිටල්කරණ උපදේශකත්වය සහ ළබැඳියාවන් අතර ගැටුම
මෙම ව්යාපෘතිය සඳහා දත්ත සම්ප්රේෂණය සහ අන්තර්ජාල පහසුකම් සැපයීමේ ක්රියාවලිය පිළිබඳවද ප්රශ්න මතු වේ.
- මෙම මිලදී ගැනීම රජයේ ජාතික ඩිජිටල්කරණ ව්යාපෘතියේ කොටසක් ලෙස සිදුවන්නේ නම්, එහි ප්රමිතිය සහ විනිවිදභාවය ආරම්භයේදීම බිඳවැටී ඇති බවට විවේචන එල්ල වේ.
- ආණ්ඩුවේ ඩිජිටල්කරණ ප්රතිපත්ති සම්පාදනයට හා උපදේශකත්වයට සම්බන්ධ ආචාර්ය හාන්ස් විජේසූරිය සමඟ සම්බන්ධතා පවතින සමාගම් මෙම ව්යාපෘතියට ඈඳාගැනීම හරහා බරපතළ ළබැඳියාවන් අතර ගැටුමක් (Conflict of Interest) මතුව ඇති බවට ජන අරගල ව්යාපාරය සෘජුවම චෝදනා කරයි.
අවිධිමත් සහ සැකසහිත ලෙස සකස් කර ඇති මෙම ටෙන්ඩර් ක්රියාවලිය වහාම අත්හිටුවා, ස්වාධීන තාක්ෂණික විශේෂඥ සමාලෝචනයකින් පසුව විනිවිදභාවයෙන් යුත් නව ප්රසම්පාදන ක්රියාවලියක් ආරම්භ කළ යුතු බවට බලධාරීන්ට බලකර සිටියි.