කර්තෘ මණ්ඩල විමර්ශනයක් — HariDeshayaLk
ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන වේදිකාවේ වාචාලකම සහ අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය අතර පවතින සියුම් මායිම යළිත් වරක් දැඩි ආන්දෝලනයකට ලක්ව තිබේ. ඒ, කොළඹ ප්‍රධාන මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණය මගින් ලබාදුන් නියෝගයක් ප්‍රසිද්ධ රැස්වීමකදී අපහාසාත්මක ලෙස විවේචනය කරමින් අධිකරණයට අපහාස කළේ යැයි කියන සිදුවීමක් සම්බන්ධයෙන් හිටපු අමාත්‍ය, ජාතික නිදහස් පෙරමුණේ නායක විමල් වීරවංශ මහතාට එරෙහිව විශේෂ අපරාධ විමර්ශනයක් ආරම්භ වීමත් සමඟය.
මධ්‍යම අපරාධ විමර්ශන කාර්යාංශය (CCIB) විසින් කොළඹ අතිරේක මහේස්ත්‍රාත් ලියාන් වරුෂවිතාන මහතා හමුවේ කරුණු වාර්තා කරමින් මෙම විමර්ශනය පිළිබඳ නිල වශයෙන් දැනුම් දුන් අතර, සිද්ධියට අදාළ සංස්කරණය නොකළ දර්ශන (raw footage) ප්‍රධාන පෙළේ මාධ්‍ය ආයතන 7 කින් කැඳවීමට අධිකරණය නියෝග කළේය.
ආරම්භය: නාමල්ගේ නඩුවෙන් උපන් වේදිකා කතාව
මෙම නීතිමය ක්‍රියාදාමයේ මූලාරම්භය සටහන් වන්නේ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී නාමල් රාජපක්ෂ මහතා සම්බන්ධයෙන් කොළඹ ප්‍රධාන මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයේ විභාග වන නඩුවකට අදාළව නිකුත් කෙරුණු අධිකරණ නියෝගයක් පාදක කරගනිමිනි.
පසුගිය සැප්තැම්බර් 12 වැනිදා පැවති ප්‍රසිද්ධ ජනහමුවක් අමතමින් හිටපු අමාත්‍ය විමල් වීරවංශ මහතා විසින් එම නියෝගය සම්බන්ධයෙන් දැඩි විවේචනාත්මක ප්‍රකාශයක් සිදු කරන ලදී. විනිසුරුවරයෙකු විසින් විවෘත අධිකරණයේදී ලබාදුන් නියෝගයක් ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රශ්න කරමින් සහ අවමන් සහගත ලෙස හෑල්ලු කරමින් කළ එම කතාව මගින් අධිකරණයේ ගෞරවයට හා ස්වාධීනත්වයට බරපතළ හානියක් සිදුවී ඇද්දැයි සොයා බැලිය යුතු බව නියෝජ්‍ය සොලිසිටර් ජනරාල් ජනක බණ්ඩාර මහතා පෙර නඩු දිනයකදී කොළඹ ප්‍රධාන මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණය හමුවේ කරුණු දක්වමින් පෙන්වා දුන්නේය.
අදාළ රැස්වීමේදී සිදුකළ ප්‍රකාශය අඩංගු සංයුක්ත තැටියක් (CD) ද නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුව විසින් නඩු වාර්තාවට ඇතුළත් කරමින් අධිකරණයට භාරදෙන ලදී. එම කරුණු සලකා බැලූ කොළඹ ප්‍රධාන මහේස්ත්‍රාත් අසංග එස්. බෝදරගම මහතා, මෙම සිද්ධිය සම්බන්ධයෙන් පූර්ණ සහ විධිමත් පරීක්ෂණයක් පවත්වන ලෙස පොලිස්පතිවරයාට නියෝග කළේය. ඒ අනුව ප්‍රධාන මහේස්ත්‍රාත්වරයා විසින් පොලිස්පතිවරයා වෙත කරන ලද නිල පැමිණිල්ලකට අනුව මධ්‍යම අපරාධ විමර්ශන කාර්යාංශය මෙම ක්‍රියාමාර්ගය ආරම්භ කර ඇත.
සාක්ෂි සෙවීම: මාධ්‍ය ආයතන 7කට දැඩි නියෝග
අතිරේක මහේස්ත්‍රාත් ලියාන් වරුෂවිතාන මහතා හමුවේ කරුණු දැක්වූ විමර්ශන නිලධාරීන් ඉල්ලා සිටියේ, අදාළ රැස්වීමේදී සිදුකළ කතාව කිසිදු සංස්කරණයකට හෝ කප්පාදුවකට ලක් නොකළ සම්පූර්ණ වීඩියෝ දර්ශන (raw footage) මාධ්‍ය ආයතන 7 කින් ලබාගැනීමට අධිකරණ නියෝග නිකුත් කරන ලෙසයි.
ඩිජිටල් සාක්ෂි නීතිය (Electronic Transactions Act) සහ සාක්ෂි ආඥාපනත අනුව, රූපවාහිනී නාලිකා මගින් විකාශය කෙරෙන පුවත් කොටස් (edited news clips) පමණක් නීතිමය සාක්ෂියක් ලෙස සලකා බැලීම ප්‍රමාණවත් නොවේ. කථිකයා විසින් කරන ලද මුල් ප්‍රකාශයේ සැබෑ සන්දර්භය (context), ඔහු භාවිත කළ නිශ්චිත වචන සහ ඔහුගේ ස්වරය (tone) නිවැරදිව තහවුරු කරගැනීමට සංස්කරණය නොකළ දර්ශන අත්‍යවශ්‍ය වේ.
ඉදිරිපත් වූ කරුණු සලකා බැලූ අතිරේක මහේස්ත්‍රාත්වරයා, අදාළ මාධ්‍ය ආයතන 7 වෙත වහාම නියෝග නිකුත් කළ අතර, එම සාක්ෂි පරීක්ෂා කර විමර්ශනයේ ප්‍රගතිය කඩිනමින් අධිකරණයට වාර්තා කරන ලෙස විමර්ශන නිලධාරීන්ට දැඩිව නියෝග කළේය.
නීතිමය විග්‍රහය: දෙපාර්ශ්වයෙන්ම ගොඩනැගෙන තර්ක
මෙම නඩුව සාමාන්‍ය දේශපාලන කෝලහලයකින් ඔබ්බට ගොස් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව, අධිකරණ සංග්‍රහය සහ අධිකරණයට අපහාස කිරීම පිළිබඳ නීතිය (Contempt of Court) මුල්කරගත් ගැඹුරු නෛතික ගැටුමක් නිරූපණය කරයි. මෙහිදී දෙපාර්ශ්වය විසින් ඉදිරිපත් කළ හැකි ප්‍රබල තර්ක මෙසේ වර්ග කළ හැක:
- පැමිණිල්ල / අධිකරණ පාර්ශ්වයේ තර්ක (Case for the Prosecution)
- අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වයට හා මහජන විශ්වාසයට එල්ල වන තර්ජනය: අධිකරණයක බලය සහ ස්වාධීනත්වය රඳා පවතින්නේ ඒ කෙරෙහි මහජනතාව තුළ පවතින නිරපේක්ෂ විශ්වාසය මතය. විනිසුරුවරයෙකු විසින් නීත්‍යානුකූලව ලබාදුන් නියෝගයක් ප්‍රසිද්ධ වේදිකාවලදී අවමන් සහගත ලෙස හෝ උපහාසාත්මකව හෑල්ලුවට ලක්කිරීම මගින් අධිකරණ පද්ධතියේ ගෞරවය පළුදු වන අතර, එය යුක්තිය පසිඳලීමේ ක්‍රියාවලිය අඩපණ කිරීමට හේතු වේ.
- විභාග වන නඩුවලට බලපෑම් කිරීම (Sub-judice Rule): තවමත් අධිකරණය හමුවේ විභාග වන නඩුවක් (sub-judice) සම්බන්ධයෙන් දේශපාලන වාසි තකා හෝ පක්ෂග්‍රාහීව අදහස් දැක්වීම සාධාරණ නඩු විභාගයකට (fair trial) සහ විනිසුරුවරයාගේ අපක්ෂපාතී තීරණ ගැනීමේ නිදහසට කරන සෘජු බලපෑමකි.
- දේශපාලන මුක්තියක් නොමැති වීම: පාර්ලිමේන්තුව තුළ සිදුකරන ප්‍රකාශ සඳහා මන්ත්‍රීවරුන්ට වරප්‍රසාද සහ මුක්තිය (Parliamentary Privilege) හිමිවුවද, මහජන රැස්වීම්වලදී සිදුකරන ප්‍රකාශ සඳහා එවැනි ආවරණයක් නොමැත. එබැවින් ඒවා සාමාන්‍ය නීතියට සහ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය දක්වා ගෙන යා හැකි ‘අධිකරණයට අපහාස කිරීමේ’ සාපරාධී වරදක් ලෙස සැලකිය හැක.
- විත්ති පාර්ශ්වයෙන් / විමල් වීරවංශ පාර්ශ්වයෙන් ගොඩනැගිය හැකි තර්ක (Case for the Defence)
- භාෂණයේ සහ අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ මූලික අයිතිය (ව්‍යවස්ථාවේ 14(1)(අ) වගන්තිය): ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මගින් තහවුරු කර ඇති භාෂණයේ සහ ප්‍රකාශනයේ නිදහස යටතේ ඕනෑම පුරවැසියෙකුට මෙන්ම දේශපාලනඥයෙකුටද රටේ සිදුවන නීතිමය හා දේශපාලනික සිදුවීම් පිළිබඳව තම අදහස් දැක්වීමට අයිතියක් පවතී.
- යුක්ති සහගත විවේචනය (Fair Criticism in Good Faith): අධිකරණ තීන්දුවක් හෝ නියෝගයක් නිකුත් වූ පසු, එම නියෝගයේ ඇති තාර්කික හෝ නීතිමය පදනම සාධාරණව සහ සද්භාවයෙන් (in good faith) විවේචනය කිරීමට මහජනතාවට අයිතියක් ඇති බව ලෝක සම්මත නීති මූලධර්මයකි. මෙහිදී විවේචනය කළේ තීන්දුවේ නෛතික ස්වභාවය මිස විනිසුරුවරයාගේ පෞද්ගලික චරිතය හෝ අධිකරණ ආයතනය නොවන බවට තර්ක කළ හැක.
- අපරාධකාරී චේතනාවක් (Mens Rea) නොමැති වීම: කථිකයාට අධිකරණය හෑල්ලු කිරීමට හෝ අපහාස කිරීමට කිසිදු සාපරාධී හෝ ද්වේශ සහගත චේතනාවක් (malicious intent) නොතිබූ බවත්, රටේ පවතින නීතිමය තත්ත්වය පිළිබඳව තම පාක්ෂිකයන් දැනුවත් කිරීමේ දේශපාලන කතිකාවක් පමණක් සිදුකළ බවත් විත්ති පාර්ශ්වයට පෙන්වා දිය හැක. මාධ්‍ය ආයතනවලින් ලබාගන්නා සංස්කරණය නොකළ දර්ශන මගින් කථිකයාගේ සම්පූර්ණ අදහස මෙය බව තහවුරු වන බව ඔවුනට තර්ක කළ හැක.
ඉදිරි ගමන්මග සහ නෛතික ක්‍රියාපටිපාටිය
මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයකට අධිකරණයට අපහාස කිරීම සම්බන්ධයෙන් සෘජුවම දඬුවම් නියම කිරීමේ බලයක් නොමැත. ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 105(3) වගන්තියට අනුව එම බලය පැවරී ඇත්තේ අභියාචනාධිකරණයට සහ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට පමණි.
ඒ අනුව ඉදිරි ක්‍රියාවලිය පහත පරිදි දිගහැරෙනු ඇත:
- පොලිස් විමර්ශනය සම්පූර්ණ කිරීම: මාධ්‍ය ආයතනවලින් ලබාගන්නා සංස්කරණය නොකළ දර්ශන රස පරීක්ෂකවරයා හෝ විශේෂඥයින් ලවා පරීක්ෂා කර සම්පූර්ණ විමර්ශන වාර්තාවක් මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයට ඉදිරිපත් කිරීම.
- නීතිපති උපදෙස්: විමර්ශන උද්ධෘත නීතිපතිවරයා වෙත යොමු කිරීම.
- ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට හෝ අභියාචනාධිකරණයට යොමු කිරීම: අදාළ ප්‍රකාශය මගින් අධිකරණයට අපහාසයක් සිදුවී ඇති බවට නීතිපතිවරයා හෝ මහේස්ත්‍රාත්වරයා තීරණය කළහොත්, එම කරුණු උසස් අධිකරණයක් හමුවේ චෝදනා පත්‍රයක් (Rule) මගින් විභාගයට ගැනීමට නියෝග කෙරෙනු ඇත.
දේශපාලන කතාබහේ සීමාව සහ අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ මෙම නඩුව ශ්‍රී ලංකාවේ නීති ඉතිහාසයේ තවත් තීරණාත්මක සන්ධිස්ථානයක් සටහන් කරනු ඇති බව නිසැකය.