ශ්රී ලංකා නිර්මාණකරුවන්ගේ සහ ප්රකාශකයින්ගේ සංගමය (ACPOSL) විසින් සංගීත නිර්මාණ වෙනුවෙන් සාධාරණ කර්තෘභාගයක් (royalties) අනිවාර්ය කරමින් නීතිමය රෙගුලාසි ගෙන එද්දී, හෝටල් හිමියන්ගේ සංගමය (HASL) ඊට එරෙහිව එල්ල කර ඇති තර්ජනය අතිශය නිර්ලජ්ජිතය. ඒ වෙන කිසිවක් නොව, ගාස්තු ගෙවීමට සිදුවුවහොත් හෝටල් තුළ “සිංහල ගීත වාදනය සීමා කරනවා හෝ නතර කරනවා” යැයි කීමයි.
මෙම ප්රකාශය හරහා දශක ගණනාවක් තිස්සේ “අපේ දේශීය කලාව, අපේ සංස්කෘතිය” කියමින් හෝටල් හිමිකරුවන් මහජනතාවට සහ සංචාරකයන්ට පෙන්වූ ව්යාජ ලෙන්ගතුකමේ සැබෑ නිරුවත රට හමුවේ හෙළිදරව් වී තිබේ.
සංස්කෘතික ප්රේමයක් නොවේ; නොමිලේ ලැබුණු ‘අමුද්රව්යයක්’!
හෝටල් හිමියන් මෙතෙක් කලක් දේශීය සංගීතය තම හෝටල් සාලිකාවල, අවන්හල්වල සහ මංගල උත්සවවල වාදනය කළේ කලාවට හෝ කලාකරුවාට ඇති ගෞරවයකින් නොවන බව දැන් කාටත් පැහැදිලිය. ඔවුන් සිංහල ගීතය සලකා ඇත්තේ තම කෝටි ගණනක ව්යාපාරය දුවවන්න කිසිදු වියදමකින් තොරව කාණුවෙන් ගලාගෙන එන “නොමිලේ අමුද්රව්යයක්” ලෙස පමණි.
හෝටලයක පසුබිමෙන් ඇසෙන දේශීය ගීතයක මිහිරියාව විකුණා, සුදු ජාතික සංචාරකයාගේ සිට දේශීය පාරිභෝගිකයා දක්වා සියලු දෙනාගෙන්ම කාමර ගාස්තු, ආහාර බිල්පත් සහ සේවා ගාස්තු (service charges) ඩොලර් සහ රුපියල් දහස් ගණනින් සූරාකෑ මොවුනට, එම ගීතය නිර්මාණය කළ මිනිසා වෙනුවෙන් නීත්යානුකූලව සතයක් හෝ ගෙවන්නට සිදුවන විට දේශීය කලාව “අධික බරක්” වී තිබේ. මෙය හුදු ආර්ථික ප්රශ්නයක් නොව, සංස්කෘතික දේපළ කොල්ලකෑමට හුරු වූ ව්යාපාරික පන්තියක අමු කුහකකමයි.
විදේශ මත්පැන්වලට කෝටි ගණන්… ගීතයේ හිමිකරුට හිඟමන්!
හෝටලයක එක් රාත්රියක සාදයක් සඳහා:
- විදේශීය මත්පැන් සහ බීම වර්ග වෙනුවෙන් කෝටි ගණන් මුදල් විසි කිරීමට මුදල් තිබේ.
- හෝටල් කාමරවල විදුලියට, අධිසුඛෝපභෝගී වායුසමීකරණ පද්ධතිවලට සහ විදුලි බිලට ලක්ෂ ගණන් ගෙවීමට කිසිදු විරෝධයක් නැත.
- අලංකාරයට තබන කෘත්රිම මල් සැරසිල්ලට, ආලෝකකරණයට පවා කොන්ත්රාත්කරුවන්ට ඉල්ලන ගණන් ගෙවීමට හෝටල් හිමියෝ දෙපාරක් නොසිතති.
- මංගල සාදයකින් හෝ ආයතනික උත්සවයකින් ශාලා කුලිය (hall charges) ලෙස ලක්ෂ ගණනින් අත්පිට මුදල් ගරාගැනීමට පසුබට නොවෙති.
එහෙත්, ඒ සියලු සැපපහසුකම් මැද පැමිණෙන අමුත්තාගේ මනස සනසන, පරිසරය ප්රියමනාප කරන, සැබෑ ජීවය දෙන ගීතයේ පද රචකයාට සහ තනු නිර්මාණකරුවාට සාධාරණ කර්තෘභාගයක් ගෙවන්නට නීතියක් එන විට මුළු හෝටල් ක්ෂේත්රයම “අයියෝ අපිට බෑ” කියමින් බෙරිහන් දෙයි. සුඛෝපභෝගී ජීවිත ගත කරන මේ ව්යාපාරික පැලැන්තියට ගීතයේ සැබෑ අයිතිකරුවා වූ නිර්මාණකරුවා වෙනුවෙන් රුපියල් දසදහස් ගණනක සුළු මුදලක් වෙන් කිරීම “මහා පාඩුවක්” වීම තරම් කාලකණ්ණි තත්ත්වයක් තවත් තිබිය හැකිද?
ජාත්යන්තර පූර්වාදර්ශ: ලෝකය නිර්මාණකරුවාගේ ගෞරවය සුරකින අයුරු
බුද්ධිමය දේපළ සුරැකීම සහ කර්තෘභාග (royalties) අයකර ගැනීම සම්බන්ධයෙන් ලෝකයේ කිසිදු දියුණු රටක ව්යාපාරිකයන්ට මෙලෙස මංකොල්ලකෑම් කිරීමට ඉඩ දෙන්නේ නැත. ශ්රී ලංකාවේ හෝටල් හිමියන් අද “අධික බරක්” යැයි කෑගසන නීති, ලෝකයේ සාමාන්ය ව්යාපාරික ආචාරධර්ම වේ:
- එක්සත් රාජධානිය (UK – PRS for Music & PPL): බ්රිතාන්යයේ ඕනෑම හෝටලයක්, අවන්හලක්, සාප්පුවක් හෝ පොදු ව්යාපාරික ස්ථානයක් පසුබිම් සංගීතය වාදනය කරන්නේ නම් “TheMusicLicence” බලපත්රය ලබාගැනීම නීතියෙන් අනිවාර්ය වේ. බලපත්ර රහිතව සංගීතය භාවිත කරන හෝටල්වලට දැඩි මූල්ය දඩ පනවන අතර, ආයතන වසා දැමීමට පවා අධිකරණය ක්රියා කරයි. එහිදී එක්රැස් වන කර්තෘභාගය සතයටම නිර්මාණකරුවාගේ ගිණුමට බැර කෙරේ.
- ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය (USA – ASCAP & BMI): ඇමරිකාවේ ෆෙඩරල් බුද්ධිමය දේපළ නීති මගින් හෝටල් සහ උත්සව ශාලා දැඩි ලෙස නියාමනය කර ඇත. බලපත්ර නොගෙන හොර රහසේ සංගීතය වාදනය කරන ආයතනවලට එරෙහිව ෆෙඩරල් අධිකරණ මට්ටමින් නඩු පවරා, එක් නීතිවිරෝධී භාවිතයකට ඩොලර් දසදහස් ගණනින් වන්දි අය කර ගැනීමට නිර්මාණකරුවන්ගේ සංගම්වලට පූර්ණ නීතිමය බලය පවරා තිබේ.
- ඉන්දියාව (IPRS – Indian Performing Right Society): අපේ අසල්වැසි ඉන්දියාවේද මංගල උත්සව, හෝටල් සාද, ආයතනික ඉසව් සහ සුපිරි වෙළඳසැල් සඳහා IPRS බලපත්රය ලබාගැනීම අනිවාර්ය කර ඇත. ඉන්දීය ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය පවා අවධාරණය කර ඇත්තේ, වාණිජ ආයතනයක් සංගීතය ඔස්සේ පාරිභෝගිකයා ආකර්ෂණය කරගෙන ලාභ ලබන්නේ නම්, එහි නිර්මාණකරුවාට හිමි කොටස නොගෙවීම බුද්ධිමය සොරකමක් බවයි.
ලෝකයේ දියුණු රටවල් නිර්මාණකරුවා සමාජයේ ඉහළම ගෞරවයෙන් සලකා ඔහුගේ බුද්ධිමය අයිතියට නීතියෙන්ම වටිනාකම ලබාදෙද්දී, ශ්රී ලංකාවේ හෝටල් හිමියන් තවමත් උත්සාහ කරන්නේ ගල් යුගයේ මෙන් අනුන්ගේ බුද්ධිමය ශ්රමය නොමිලේ සූරාකෑමටය.
සිංහල සින්දු නතර කරන බවට කරන ‘බ්ලැක්මේල්’ එකට නොනැමිය යුතුයි
“අපි සිංහල සින්දු නවත්වනවා” යනු නීතියෙන් බේරීමට සහ මහජන අනුකම්පාව දිනාගැනීමට හෝටල්කාරයන් අදින අන්තිම තුරුම්පුවයි; ලැජ්ජා නැති ‘බ්ලැක්මේල්’ කිරීමකි. ඔවුන් මෙරට සංස්කෘතික ක්ෂේත්රයට අභියෝග කරන්නේ කලාවේ නාමයෙන් මෙතෙක් කලක් ගෙනගිය මාෆියාවට නීතියේ විලංගු වැටෙන්නට යන විටය.
අප ඔවුන්ගෙන් ඇසිය යුත්තේ සරල ප්රශ්නයකි:
“තමන්ගේ වෙහෙසින් බිහිකළ නිර්මාණයකට සාධාරණ මිලක් ඉල්ලීම වැරදිද? නිර්මාණකරුවන් තමන්ගේ නිර්මාණ හෝටල්වල සාලිකා අස්සේ නිකන් වාදනය කරවන්නට ඉඩ දී, අවසානයේ පිළිකාවට, වකුගඩු අමාරුවට බෙහෙත් ගන්න ජනාධිපති අරමුදලට සහ මහජනතාවට අතපාන යාචකයන් විය යුතුද?”
සිංහල ගීතය වාදනය කිරීම නතර කළහොත් නැතිවන්නේ හෝටල්කාරයන් මෙතෙක් කලක් විකුණාගෙන කෑ “දේශීය අනන්යතාව” පමණි. ඒ මිසක්, නිර්මාණකරුවාගේ අයිතිය නොවේ. හොර පාරෙන් බුද්ධිමය ශ්රමය කොල්ලකෑමට ඉඩ දෙනවාට වඩා, නීතියට ගරු නොකරන මෙවැනි සූරාකන්නන්ගේ හෝටල් තුළ දේශීය සංගීතය වාදනය නොවී තිබීම පවා නිර්මාණකරුවාගේ ගෞරවයට සුදුසුය.
නීතිය පසුපසට නොගත යුතුයි: මංකොල්ලයට දඬුවම් දෙනු!
වසර ගණනාවක් පුරා නීතියේ ලිහිල්භාවය අස්සෙන් රිංගා කලාකරුවාගේ දහඩියෙන් යැපුණු මේ ව්යාපාරිකයන්ගේ තර්ජන හමුවේ රජය, ACPOSL හෝ සංස්කෘතික බලධාරීන් කිසිසේත්ම පස්සට නොගත යුතුය.
- බලපත්ර නැතිව සින්දු දැමුවොත් නඩු පවරනු: ගාස්තු නොගෙවා හොර පාරෙන් ගීත වාදනය කරන හෝටල්, අවන්හල් සහ උත්සව ශාලා වැටලීම් සිදුකර, ඒවාට එරෙහිව ජාත්යන්තර බුද්ධිමය දේපළ නීති ප්රකාරව අධිකරණ මට්ටමින් දැඩි දඩ මුදල් සහ වන්දි නියම කළ යුතුය.
- උත්සව හඬපට පරීක්ෂාව අනිවාර්ය කරනු: උත්සවවල ශ්රව්ය පටිගත කිරීම් (audio recordings) ලබාගෙන, එහි වාදනය වූ ගීත සඳහා නිසි කර්තෘභාගය අය කරගැනීමේ ක්රමවේදය තවදුරටත් දැඩි කළ යුතුය.
- ව්යාපාරික කොල්ලයට තිත තබනු: කලාව යනු හෝටල් හිමියන්ට නොමිලේ ලැබෙන තණකොළ හෝ වතුර නොවේ; එය මිනිසෙකුගේ මොළයෙන් සහ ආත්මයෙන් බිහිවන බුද්ධිමය දේපළකි. ඊට ගෙවීමට අකමැති නම්, සංගීතයෙන් තොරව මළගෙවල් මෙන් තමන්ගේ හෝටල් පවත්වාගෙන යාමට හෝටල් හිමියන්ට තීරණය කළ හැක.
කලාකරුවාට හිඟාකන්නට සලස්වා හෝටල්කාරයන්ට කෝටිපතියන් වීමට ඉඩ දුන් “බුද්ධිමය මංකොල්ලයේ යුගය” දැන් නිමාවිය යුතුය. නීතිය හමුවේ හෝටල් මාෆියාව දණගස්වා, කලාකරුවාට හිමිවිය යුතු සැබෑ අයිතිය සහ ගෞරවය දිනාදීම කිසිවෙකුට ආපසු හැරවිය නොහැකි සමාජමය යුක්තියකි!